Кіріспе

Американдық дін қызметкері және азаматтық құқықтар белсендісі (1921–2020)

Джозеф Эколз Лоуэри (6 қазан 1921 – 27 наурыз 2020) – Американың Біріккен методистік шіркеуінің дін қызметкері және азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі. Ол Мартин Лютер Кинг кіші және басқалармен бірге Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясын құрды, оның вице-президенті, кейіннен басқарма төрағасы, ал 1977 жылдан 1997 жылға дейін үшінші президенті болды. Лоуэри 1950-ші және 1960-шы жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысының көптеген маңызды шараларына қатысып, 21-ші ғасырға дейін азаматтық құқықтарды қорғау жұмысын жалғастырды. Оны "Азаматтық құқықтар қозғалысының деканы" деп атады.

Өмірбаян

Жозеф Э. Лоуэри 1921 жылғы 6 қазанда Лерой мен Дора Лоуэри отбасында дүниеге келді. Оның анасы мұғалім, ал әкесі Алабама штатында шағын кәсіпорынның иесі болған. Ол Пайн теологиялық семинариясында діни қызметкерлерді даярлау оқуынан өтті, содан кейін Чикаго Экуменикалық институтында діни ғылым докторы дәрежесін аяқтады. 1950 жылы ол Эвелин Гибсонға үйленді, ол өзінің кезегінде азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі және көшбасшысы болды. Ол қайтыс болған Гарри Гибсонның қарындасы, белсенді және Чикаго аймағындағы Біріккен методист шіркеуінің Солтүстік Иллинойс конференциясының аға мүшесі еді. Ол 2013 жылғы 26 қыркүйекте қайтыс болды. Олардың үш қызы болды: Ивонн Кеннеди, Карен Лоуэри және Шерил Лоуэри Осборн. Лоуэридің бұрынғы әйелі Агнес Мурден Джозеф-кіші және Лерой III деген екі ұлы болды.

Америка азаматтық құқық карьерасы

Лоуэри 1952 жылдан 1961 жылға дейін Мобил қаласында, Алабама штатында, Уоррен-стрит мефодистік шіркеуінің пасторы болды. Азаматтық құқықтар қозғалысындағы мансабы 1950-жылдардың басында өріс алды. 1955 жылы Роза Паркс тұтқындалғаннан кейін ол Монтгомери автобустарын бойкоттауға жетекшілік етті. Ол автобустар мен қоғамдық орындарды бөлуді жоюға бағытталған Алабама азаматтық істер қауымдастығының төрағасы болды. 1957 жылы Мартин Лютер Кинг, Фред Шаттлсворт және басқалармен бірге Лоуэри Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясын құрды және кейіннен 1977 жылдан 1997 жылға дейін ұйымның президенті қызметін атқарды. 1959 жылы Алабама штаты Лоуэридің машинасы мен басқа да мүлкін, сондай-ақ басқа да азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшілерінің мүлкін, жала жабу ісінен туындаған залапты өтеу үшін тәркіледі. АҚШ Жоғарғы Соты кейіннен «Нью-Йорк Таймс Компани против Салливан» ісінде бұл шешімді жойды. Кингтің өтініші бойынша Лоуэри 1965 жылы Сельмадан Монтгомериге жасалған шеруге қатысты. Ол қара нәсілді жақтастардың консорциумы – Black Leadership Forum-ның негізін қалаушысы және президенті болды. Бұл форум 1970-жылдардың ортасынан бастап Оңтүстік Африкадағы апартеидтің болуына қарсылық көрсетті, ол сол елде ақ азшылық үстемдігі аяқталғанға дейін жалғасты. Лоуэри Оңтүстік Африканы азат ету қозғалысы кезінде Вашингтондағы Оңтүстік Африка елшілігі алдында тұтқындалған алғашқы бес қара адамның бірі болды. Ол 1986 жылдан 1992 жылға дейін Атлантадағы Каскад Біріккен методистік шіркеуінің пасторы болып қызмет етті, онда мыңнан астам жаңа мүшелерді қабылдап, шіркеуді жермен қалдырды. Оның құрметіне Атланта қаласының әкімдігі Эшби көшесінің атын оның атымен атады. Джозеф Е. Лоуэри бульвары Атланта қаласының орталық бөлігінің батысында орналасқан және Джорджия Технологиялық институтының кампусына жақын Батыс Мариетта көшесінен басталып, солтүстікке қарай, оңтүстікке қарай «Вест-Энд» ауданындағы Уайт көшесіне дейін созылады, Атлантаның тарихи қара колледждері мен университеттерінің жанынан өтеді: Кларк Атланта университеті, Спилман колледжі, Морхаус колледжі және Моррис Браун колледжі. Оған азаматтық одақтар, соның ішінде 2012 жылы бір жынысты некелер де кірді.

Өлім

Лоуэри 2020 жылдың 27 наурызында Атланта, Джорджия штатында қайтыс болды.

Марапаттар

Лоуэри бірнеше марапатқа ие болды. NAACP 1997 жылы өткен съезде оған "азаматтық құқық қозғалысының деканы" деп атап, өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық берді. 2003 жылы Уэйн штаттық университетінен Уолтер П. Ройтер атындағы гуманитарлық сыйлықты алды. Ол сондай-ақ Мартин Лютер Кинг орталығының Бейбітшілік сыйлығын және 2004 жылы Ұлттық қалалық лигасының Уитни М. Янг атындағы өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды. Ebony журналы оны 15 ең ұлы қара нәсілді уағызшының бірі деп атап, оны "библиялық әлеуметтік маңыздылықтың толыққанды дауысы, билікке шындықты айтуға батыл, назарлы дауыс" деп сипаттады. Лоуэри сонымен қатар Диллард университеті, Морхаус колледжі, Алабама мемлекеттік университеті, Хантсвиллдегі Алабама университеті және Эмори университеті сияқты колледждер мен университеттерден бірнеше құрметті докторлық дәреже алды. 2004 жылы Лоуэри Атлантада орналасқан Мартин Лютер Кинг ұлттық тарихи орнындағы Халықаралық азаматтық құқықтар аллеясында құрметке бөленді. 2009 жылдың 30 шілдесінде Барак Обама Лоуэриге "Азаттық президенттік медалін" табыс етті. Сол жылы Бирмингем азаматтық құқық институты оған Фред Л. Шаттлсворт атындағы адам құқықтары сыйлығын берді.

Корета Скотт Кингтің жерлеу рәсіміне арналған сөздер

2006 жылы Коррета Скотт Кингтің қосылу рәсімінде Лоуэри Ирактағы соғыстың зорлық-зомбылығын кедейлерге жасалған әділетсіздікпен салыстырып, төрт АҚШ президентінің куәлігінде былай деді:

Енді білеміз, онда жаппай қырып-жою қарулары болған жоқ. Бірақ Коретта білгендей, және біз де білеміз, мұнда адастыру қарулары жетерлік. Медициналық сақтандыруы жоқ миллиондаған адам. Кедейлік кеңінен таралған. Соғысқа миллиардтар жұмсалады, бірақ кедейлерге одан артық қаражат бөлмейді! Консервативті сарапшылар оның сөздері миссис Кингтің өмірін құрметтеу мақсатындағы шараға сәйкес емес деп есептеді, әсіресе Джордж Буш та осы рәсімге қатысқан еді.

Президент Барак Обаманың инаугурациялық батасы

2009 жылдың 20 қаңтарында Лоури сенатор Барак Обаманың Америка Құрама Штаттарының 44-ші президенті ретінде инаугурациясында батасын берді. Ол Джеймс Уэлдон Джонсонның "Көкке көтерілген ән" әнінен, сондай-ақ "Негрлердің ұлттық әнұраны" деп танылатын шумақтарымен бастады. Ол Big Bill Broonzy-дің "Қара, қоңыр және ақ" әнінен алынған келесі сөздермен аяқтады:
Ием, барлық қасиеттілердің естелігінде, олар еңбектерінен демалыс алғанда, және жаңа бастаманың қуанышында, қаралар артқа қарай тығылуы қажет емес, қоңырлар осы жерде қалуға, сарылар жұмсаруға, қызыл терілілер алға жылжуға, ал ақтар дұрыс жолды қабылдауға мүмкіндік берілген күн үшін жұмыс істеуге бізге көмектес. Әділдік жасағандар мен мейірімділікке құштарлар "Амин!" десін! "Амин!" және "Амин!" Гленн Бек, Майкл Савидж және Мишель Малкин сияқты бірқатар консервативті сарапшылар бұл соңғы бөлімге сын айтып, оны "тартысты" және "расистік" деп айыптады. Іс-шараға қатысқан журналистер бұл бөлімді нәсілдік стереотиптерді ұсынған мазақ деп сипаттап, көпшілік оны жақсы көңілмен қабылдады деді.