Кіріспе

Лединци көлі – Сербиядағы Фрушка-Гора тауында, Нови-Сад қаласының жанында орналасқан шағын жасанды көл. Көл 1999 жылы НАТО Югославияны бомбалау кезінде пайда болды, сол кезде Сребро тасталған трахит карьеріндегі сорғылар бұзылып, карьерден суды шығару тоқтатылды. Жер асты сулары, сондай-ақ Лукин Свецак және Сребрний поток есімді екі бұлақтың сулары карьерді толтыра бастады.

Сипаттамалары

Көлдің ауданы белгілі бір шамада және көп жағынан тік жартастармен қоршалған, бір жағында жүзуге түсуге ыңғайлы еңіс бар. Оның пішіні бұршақ тәрізді, ұзындығы шамамен 400 метр, ал ең үлкен ені 100 метрге жуық. Орташа тереңдігі 15 метр, ал ең терең жері 50 метрді құрайды. Көл теңіз деңгейінен 300 метр биіктікте орналасқан. Суы тұрақты түрде көктемдерден су алып келуінің арқасында әдемі жасыл түсті және мөлдір, тіпті ыстық жаз күндері де салқын. Көлде су шығару жолы болмағандықтан, су деңгейі үздіксіз көтеріліп, Стари-Лединци ауылына қауіп тудырды.

Тарих

1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында көлдегі пайдалану құқықтары жергілікті қауымдастық, Нови-Сад қаласы, Раковацта тіркелген және карьерді пайдалану құқығына ие болған Alas тау-кен компаниясы, сондай-ақ Фрушка-Гора ұлттық паркін басқаратын мемлекеттік компания арасында көпжақты дауға түсті. Сот және муниципалитет шешімдерінің жиі өзгеріп тұруына байланысты көлдің бір күні жойылып кету қаупі туды, себебі тау-кен компаниясы меншігін қайтаруды талап етті, ал көл судың жарылуы мүмкін болғандықтан қауіпсіз емес деп есептелді. 2006 жылы карьерді пайдалану құқығын белгілі бір австриялық фирмаға сатқан туралы қауесеттерді Фрушка-Гора ұлттық паркінің басқаруы жоққа шығарды, Воеводина Ассамблеясы көлді сақтау жоспарын қабылдағандықтан. Ақырында, даулар көлді сақтап қалу және оны ұлттық парктің танымал орынына айналдырып, туристік демалыс орнына айналдыру жағына шешілді. Көлдің болашағы белгісіз. 2001 жылдан 2006 жылға дейін ол шағын туристік курорт болды, ал Стари-Лединци ауылының жергілікті қауымдастығы мен оны басқаратын компания туристік қызметтерді кеңейтуге ниеттенді. Бірақ 2006 жылдың маусым айында тас қабырғалардан құлаған көшкін бірнеше жүзушіні жарақаттады, содан кейін көлге қоғамдық кіруге тыйым салынды. Кейін Республикалық қоршаған ортаны қорғау инспекциясы көлді дереу босатуға бұйрық берді (2002 жылғы бұрынғы бұйрық орындалмағандықтан), себебі су деңгейі жиекке жетіп, ағып кетуге басталды. Сондай-ақ, Республикалық қоршаған ортаны қорғау бюросы алғашқы кезеңде тас өндіруді тоқтату қажеттігін, тиісті қорғау және биологиялық жаңарту жұмыстарын жүргізу қажеттігін, ал екінші кезеңде көлдің мақсатын демалыс орнына өзгерту қажеттігін мәлімдеді. 2009 жылдың шілдесінде көл босатылды, ал Alas тиісті министрліктерден рұқсат алғаннан кейін карьерді жұмысын жалғастырды. Компания рұқсат мерзімі 8-10 жылдан кейін біткен соң, оны қайта жаңартып, көлге айналдыратынын және болашақ табиғат паркінің орталық нүктесіне айналатынын мәлімдеді. Экологтар мен ауыл тұрғындары бұл жоспарларға күдікпен қарады.

Қызықты деректер

2003 жылы Здравко Чолич Лединци көлінде "Ao, nono bijela" әніне бейнеклип түсірді. Көлде "Біз періште емеспіз 3: Рок-н-ролл соққысы" (2006) және "Огненка үшін Чарльстон" (2008) фильмдеріне арналған сахналар түсірілді.