Урбниси – Грузиядағы ежелгі қала, Мтквари өзенінің жағасында орналасқан. Археологиялық зерттеулер б.з. алдында 3 мың жылдықта адамдар тұрғанын көрсетті. Тарих, мәдениет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Урбниси – Грузияның Шида-Картли аймағындағы ауыл, Карели ауданында орналасқан. Мтквари өзенінің жоғары сол жағалауында орналасқан, ол ежелгі және ерте ортағасырлық Иберияның маңызды қаласы болған, өйткені Грузия гректер мен римдіктерге белгілі болды. Бұл қала Иберия патшалығының астанасы Мцхетадан кейінгі екінші маңызды қаласы болды. Археологиялық зерттеулердің нәтижесінде бұл жердің б.з.д. 3 мың жылдықта мекенделгені анықталды. Аймақта сырты мен іші сазбен қапталған, дөңгелек пішінді немесе дөңгелек бұрыштармен төртбұрышты, шатырында терезесі бар «ваттл және даб» (ағаш қаңқасы мен саз қоспасынан жасалған) құрылыстар табылды. Бүкіл құрылысты орталық тірек ұстап тұрды. Елді мекен кеңейіп, б.з.д. 4 ғасырда өркендеген сауда мен мәдениетке ие қалаға айналды. Қабірлерден жергілікті және импортталған алтын, күміс, керамика, әйнек және сүйек бұйымдары табылды, олардың барлығы көркемдік құндылығымен ерекшеленеді. Қаланың шекарасын анықтау қиын, бірақ оның айналасы кең тас қабырғамен қоршалғандығы анық. Қаланың маңыздылығын көрсететін қамалдың қираған қалдықтары, бай моншалар, пұтқа табыну орындары және тіпті еврей ғибадатханасы сақталған. Жанып кеткен құрылымдар мен дөңгелек катапульта тастары қала қоршауға алынып, шамамен б.з.д. 3 ғасырда тоналып, қиратылған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Урбнисидегі жаңа дәуір Иберияның христиан дінін қабылдауымен басталды. Ол грузин православие мәдениетінің маңызды орталығына және епископтың тұрағына айналды. 6-7 ғасырларда қаланың айналасында 25 мұнарадан тұратын мықты қамалдар жүйесі салынды, бірақ бұл 730 жылдары араб қолбасшысы Марванның (744-750 жылдар аралығында халифа) қаланы басып алуына кедергі болмады. Басқыншылықтан кейін ол шағын ауылға айналды. Алайда, Урбнисидегі Әулие Стефан соборы грузин православие шіркеуінің орталығы ретінде өз қызметін жалғастырды. Собор – 6-7 ғасырларда салынған үш кемелі базилика, ол 10-шы және 17-ші ғасырларда екі рет қайта жаңартылды. Собор қабырғаларында V-VI ғасырлардағы грузин әліпбиінің мысалдары саналатын көптеген жазулар бар. 1706 жылы шіркеудің батыс жағына қоңырау мұнарасы салынды. Батыс қасбетіндегі жазуда оның патша Вахтанг VI және патшайым Русуданның бұйрығымен салынғаны айтылған. Қоңырау мұнарасы екі бөліктен тұрады: төменгі массивті текшелі негіз және аркалы қоңыраулы бөлім. Төменгі бөлігінде екі қабат бар. Оның бірінші қабатында шіркеу аумағына кіретін аркалы кіреберіс орналасқан. Жоғарғы қабатында тұрғын бөлмелер болған. Мұнараның шығыс қасбетінде ашық балкон бар. Ауылға жақын жерде 8-9 ғасырларда салынған күмбезді шіркеу – Руиси соборы орналасқан, ол грузин православие шіркеуінің Урбниси-Руиси епархиясының орталығы болып табылады. Урбниси монастыры мен Руиси соборы 1103-1104 жылдары грузин патшасы Давид Құрылысшының шіркеу ішіндегі мәселелерді шешу үшін шақырған ірі шіркеу кеңесімен танымал.
Urbnisi is a village in Georgia’s Shida Kartli region, in the district of Kareli. Situated on a high left bank of the Mtkvari river, it was an important city in ancient and early medieval Iberia as Georgia was known to the Greeks and Romans. It was the second most important city in Iberian Kingdom after the capital Mtskheta. Archaeological studies have demonstrated that the place was inhabited in the 3rd millennium BC. A type of wattle and daub buildings, covered in clay outside and inside, were discovered in the area, which had rounded shape or square with rounded corners, and had a window in the roof. The whole structure was held by central pillar. The settlement grew larger and, in the 4th century BC became a city with thriving commerce and culture. In graves were found locally produced and imported golden, silver, ceramic, class and bone artifacts of artistic value. The city borders are hard to define, but it was clearly surrounded by wide stone wall. Ruins of a fortress, rich baths, pagan sanctuaries and even a Jewish temple suggest the importance of the city. Burned structures and round catapult stones indicate the city may have been under a siege and subsequently sacked in c. 3rd century BC. The new era in Urbnisi’s life began with the conversion of Iberia to Christianity. It now became a major center of Georgian Orthodox culture, and a seat of the bishop. From the 6th to 7th centuries, a strong system of fortifications, containing 25 towers, was erected around the city that did not prevent, however, the Arab commander Marwan (caliph from 744 to 750) from capturing the city in the 730s. Following the invasion, it declined to a small village. However, the Urbnisi cathedral of St. Stephen continued to function as a center of a Georgian Orthodox diocese. The cathedral is a 6th 7th century three nave basilica which was rebuilt twice in the 10th and 17th centuries. Quite a simple and large church, it is based on twelve strong pillars for three naves. There are many inscriptions on the walls of the cathedral as well, which are thought to be examples of the 5th–6th century Georgian alphabet. In 1706, a bell tower was erected to the west from the church. An inscription of the western facade says that it was built by the order of the King Vakhtang VI and Queen Rusudan. The bell tower is composed of two parts: the lower massive cubic base and the belfry with arches. The lower part has two floors. Its ground floor contains the arch entrance to the church territory. The upper floor had living rooms. The eastern facade of the bell tower has an open balcony. Near the village is an 8th–9th century domed church, Ruisi cathedral, which serves as a center of the Urbnisi Ruisi eparchy of the Georgian Orthodox Church. Both Urbnisi Monastery and the Ruisi Cathedral are known for a major ecclesiastic council convened here in 1103–1104 by the Georgian king David the Builder to cope with problems within the church hierarchy.