Пи Уи Эллис: Американдық саксофоншының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық саксофонист (1941–2021)

Альфред Джеймс Эллис (21 сәуір 1941 – 23 қыркүйек 2021), кішкентай бойынан Pee Wee Ellis деп аталған, американдық саксофонист, композитор және аранжировщик. Джаз музыкасында тәжірибесі бар ол 1960 жылдары Джеймс Браунның тобында болды, Браунның көптеген жазбаларында ойнады және "Cold Sweat" және "Say It Loud – I'm Black and I'm Proud" сияқты хиттерді бірлесіп жазды. Ол сонымен қатар Ван Моррисонмен де жұмыс істеді. 2014 жылғы Джеймс Браун туралы "Get on Up" атты тамыр тарихында Эллистің рөлін Тарик Троттер сомдады. Эллис өмірінің соңғы 30 жылын Англияда өткізді.

Ерте өмір

Эллис 1941 жылғы 21 сәуірде Флорида штатының Брэдэнтон қаласында анасы Елизавета мен әкесі Гарфилд Дево Роджерс кішінің отбасында дүниеге келді. Ол әлі кішкентай болғанда әкесі отбасын тастап кетті, ал 1949 жылы анасы жергілікті би тобының музыканттарын ұйымдастырушы болған Эзелл Эллиске тұрмысқа шықты. Отбасының қалған мүшелері Нью-Йорк штатының Рочестер қаласына көшіп барды. Эллис 1954 жылы Дунбар орта мектебінде алғаш рет көпшілік алдында өнер көрсетті. Мэдисон орта мектебінде оқығанда Рон Картер және Чак Мангионе сияқты джаз музыканттарымен кәсіби түрде ойнады. 1957 жылы Бродвейдегі саксофон жөндеу шеберханасына барғанда Сонни Роллинспен кездесіп, одан саксофон сабақтарын сұрады. Сонни оны апта сайын үйретуге келісті, осы үшін Рочестерден Нью-Йорк қаласына ұшып баруға мәжбүр болды, бірақ бұл инвестицияға тұрарлық екенін түсінді. Ол альт-саксофонист ретінде қосылды, кейін тенорға ауысты және екі жыл ішінде Браунның музыкалық директоры болды. Олар бірге "Cold Sweat" (1967) және "Say It Loud – I'm Black and I'm Proud" (1968) хиттерін жазды, Эллис олардың екеуінің де аранжировкасын жасады.

Кейінгі мансап

1969 жылы ол Нью-Йорк қаласына оралды. CTI Records компаниясының Kudu лейблінде аранжировщик және музыкалық жетекші болып жұмыс істеді, Джордж Бенсон, Хэнк Кроуфорд және Эстер Филлипс сияқты әртістермен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 1970 жылдардың соңында Сан-Францискоға көшіп, бұрынғы Майлз Дэвис серігі Дэвид Либманмен бірге топ құрды, олармен «The Chicken» әнін жазды, ол Жако Пасториусқа өте ұнаған әнге айналды. Тромпетші Марк Ишем Эллистен Ван Моррисонның бір трегіне қатысуын сұрады. Ол Моррисон үшін «You Make Me Feel So Free» әніне фанк стилінде аранжировка жасады, соның арқасында «Into the Music» (1979) альбомының барлық тректерін жасауға қатысты. Екі музыканттың арасындағы байланыс сақталды. 1980 жылдардың соңында Эллис Джеймс Браунмен бірге жұмыс істеген музыканттармен қайта бірігіп, JB Horns тобын құрды. Фред Уэсли және Масео Паркермен бірге ол джаз-фанк стиліндегі альбомдарды жазды. Топ Еуропаға гастрольдік сапар жасады. 1992 жылы ол жеке ән жазуын қайта бастады. Эллис сондай-ақ Бобби Бердпен бірге J.B. All Stars тобында өнер көрсетті. 1995 жылы музыкалық қызығушылықтары мен дағдыларының әртүрлілігін көрсетіп, Эллис тенор саксофонда ойнады және Малидің Оуму Сангаренің «Wassoulou ән құсы» деп аталатын «Worotan» альбомы үшін духовые аспаптарды реттеді, сондай-ақ Әли Фарка Туре, Шейх Ло, Анга Диас және танымал кубалық бассист Качао сияқты World Circuit лейблінің көптеген басқа да әртістерімен жұмыс істеді. Оның The Pee Wee Ellis Assembly тобы 1992 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді, ал Эллис әртүрлі әртістермен бірге қонақ ретінде жиі өнер көрсетеді, альбомдарды аранжировкалайды және жазады, сондай-ақ сыйлы сессиялық музыкант және оқытушы ретінде жұмыс істейді. 2009 және 2011 жылдар аралығында Эллис Джеймс Браунға арналған «Still Black Still Proud» африкалық құрмет көрсету турнесін ұйымдастырды, ол АҚШ және Еуропада үлкен сәттілікке ие болды. Жобаға арнайы қонақтар ретінде Вуси Махласела, Масео Паркер, Шейх Ло, Махотелла Квинз және Ганалық рэпер Тай қатысты. 2012 жылдан бастап Эллис Эллис, барабаншы Джинджер Бейкер, бассист Алек Данкуорт және перкуссияшы Абас Додудан құралған квартетпен бірге гастрольдік сапарлар жасады. 2014 жылдың шілдесінде Пи Уи Эллис Бат Спа университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды және ол Бристоль халықаралық блюз және джаз фестивалінің меценаты (және басты орындаушысы) ретінде жергілікті музыканы қолдауын жалғастырды. 2021 жылдың 23 қыркүйегінде 80 жасында дүние салды.

In 1969, he returned to New York City. He worked as an arranger and musical director for CTI Records' Kudu label, collaborating with artists like George Benson, Hank Crawford and Esther Phillips. In the late 1970s, he moved to San Francisco and formed a band with former Miles Davis sideman David Liebman, with whom he recorded "The Chicken", that was to become a favourite of Jaco Pastorius. The trumpeter Mark Isham asked Ellis to perform on a track for Van Morrison. He wrote a funky arrangement of "You Make Me Feel So Free" for Morrison leading to his involvement in creating all of the tracks on Into the Music (1979). An association between the two musicians endured. In the late 1980s, Ellis regrouped with some musicians he worked with during his time with James Brown to form the JB Horns. With Fred Wesley and Maceo Parker he recorded albums that defined a version of jazz funk. The group also toured in Europe. In 1992 he resumed his solo recording career. Ellis also appeared alongside Bobby Byrd in the J. B. All Stars. In 1995, showing the diversity of his musical interests and talents, Ellis played tenor sax and arranged the horns for the album Worotan, by Mali's Oumou Sangare, the so called "Songbird of Wassoulou" and worked with many other artists on the World Circuit label including Ali Farka Toure, Cheikh Lo, Anga Diaz and renowned Cuban bassist Cachao. His own group The Pee Wee Ellis Assembly continued to work consistently from 1992, and Ellis was always busy guesting with multi various artists, arranging and recording both his own albums and as a respected session player and teaching. Between 2009 and 2011, Ellis toured an African tribute to James Brown, "Still Black Still Proud", to much acclaim in both USA and Europe. Special guests in the project included Vusi Mahlasela, Maceo Parker, Cheikh Lo, Mahotella Queens and Ghanaian rapper Ty. From 2012, Ellis toured with the Ginger Baker Jazz Confusion, a quartet comprising Ellis, drummer Ginger Baker, bassist Alec Dankworth and percussionist Abass Dodoo. In July 2014, Pee Wee Ellis was honored with a doctorate by Bath Spa University, and he continued to support local music as patron (and a principal performer) of the Bristol International Blues and Jazz Festival. He died on September 23, 2021, at the age of 80.