Картографиялық коммуникация моделі: географиялық ақпаратты жеткізу теориясы
Map communication model
Картография: карта коммуникация моделі – географиялық ақпаратты жеткізу процесі. Карта жасаушыдан қолданушыға хабар алмасу, билік қатынастары және әлеуметтік контекст.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карталық байланыс моделі – картографиядағы географиялық ақпаратты картографтан соңғы пайдаланушыға карта арқылы жеткізу процесі ретінде сипаттайтын теория. Бұл, халықаралық картографиялық қауымдастықта және академиялық және тәжірибелі картографтар арасында картографияда кеңінен қабылданылған алғашқы парадигма болған болуы мүмкін.
The Map Communication Model is a theory in cartography that characterizes mapping as a process of transmitting geographic information via the map from the cartographer to the end user. It was perhaps the first paradigm to gain widespread acceptance in cartography in the international cartographic community and between academic and practising cartographers.
Шолу
XX ғасырдың ортасына қарай, Кремптонның (2001) сөзінше, "Артур Х. Робинсон сияқты картографтар картаны негізінен коммуникация құралы ретінде қарастыра бастады, соның салдарынан карталық коммуникацияға арналған ерекше модель, яғни карталық коммуникация моделі (MCM) жасалды". Эндрюс (1988) атап көрсеткендей, бұл модельді "сол кездегі Шеннон-Уивер және Лассвеллдің коммуникация модельдері сияқты басқа да маңызды коммуникация модельдерімен салыстыруға болады. Карталық коммуникация моделі зерттеулердің, әдістемелердің және карта дизайны парадигмаларының толығымен жаңа саласын ашты".
By the mid 20th century, according to Crampton (2001) "cartographers as Arthur H. Robinson and others had begun to see the map as primarily a communication tool, and so developed a specific model for map communication, the map communication model (MCM)". This model, according to Andrews (1988) "can be grouped with the other major communication models of the time, such as the Shannon Weaver and Lasswell models of communication. The map communication model led to a whole new body of research, methodologies and map design paradigms"
Крамптонның (2001) пікірінше, осы коммуникация модельдерінің бірі "карталарды коммуникациялық жүйе ретінде түсінудегі эпистемиялық серпіліске ықпал етті, бұл күш қатынастары саласында зерттеуге және білім құрылатын «карталық ортаны» қарастыруға бағытталды. Бұл карталар жасалған және қолданылған әлеуметтік контексті зерттеуді қамтиды, бұл оларды осы контекстен тыс қарастырылатын артефакттар ретінде қараудан өзгеше". Модельдің тағы бір салдары – позитивизмнен мұраға қалған фактілерді құндылықтардан бөлуге болатын деген тұжырым. Харли былай деді: «Карталар ешқашан құндылықтан мүлдем бос бола алмайды; ең тар Евклидтік мағынасында болмаса, олар өздері шындық немесе жалған емес. Олардың мазмұнының таңдауында да, белгілері мен бейнелеу стильдерінде де карталар – адам әлемін қабылдау, түсіндіру және құрылымдаудың әлеуметтік қатынастардың белгілі бір жиынтығына бейімделген, оларды қолдаған және оларға әсер ететін тәсілі болып табылады». Осындай қағидаларды қабылдау арқылы, олардың қоғамдағы ықпалды тұлғалардың манипуляциясына қаншалықты бейім екенін түсіну оңайырақ болады.
One of the implications of this communication model according to Crampton (2001) "endorsed an “epistemic break” that shifted our understandings of maps as communication systems to investigating them in terms of fields of power relations and exploring the “mapping environments in which knowledge is constructed” This involved examining the social contexts in which maps were both produced and used, a departure from simply seeing maps as artifacts to be understood apart from this context". A second implication of this model is the presumption inherited from positivism that it is possible to separate facts from values. As Harley stated: Maps are never value free images; except in the narrowest Euclidean sense they are not in themselves either true or false. Both in the selectivity of their content and in their signs and styles of representation maps are a way of conceiving, articulating, and structuring the human world which is biased towards, promoted by, and exerts influence upon particular sets of social relations. By accepting such premises it becomes easier to see how appropriate they are to manipulation by the powerful in society.
Тарих
Бұл соғыстан кейінгі жаңалық болса да, карта байланысы моделі (MCM) соғыс басталмас бұрын телефон индустриясында дамыған ақпараттық теорияның бастауларынан туындайды. Математик, өнертапқыш және педагог Клод Шеннон 1940 жылы Массачусетс технология институтында докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Bell Labs зертханасында жұмыс істеді. Шеннон математикалық теорияны ақпаратқа қолданды және байланыстың оң және теріс тізбектердің екілік сандарына (биттерге) дейін тоғытылуы мүмкін екенін көрсетті. Бұл ақпарат кодталып, мағынасын жоғалтпай, шулы орта арқылы берілуі мүмкін еді. Ақпаратты алғаннан кейін, тыңдаушы оны декодтайтын болды, ал ақпараттың толықтығы сақталды. Сапасы өлшенетін мағыналы дыбыстарды жасау арқылы Шеннон ақпараттық теорияның және қосылып-өшірілетін тізбектер арқылы цифрлық байланыстың негізін қалады. Шеннон 1940 жылдары өз идеяларын одан әрі дамытты, сол кезде географ және картограф Артур Х. Робинсон екінші дүниежүзілік соғыстан оралды, онда ол әскери картограф болып қызмет еткен. Робинсон картографтардың мүмкіндіктері шектеулі екенін байқады, себебі суретшілер географтарға қарағанда тиімді карталар жасай алатын. Соғыстан оралғаннан кейін Робинсон Огайо штатының университетінде, аспирантурада оқып жүргенде, осы мәселені шешу үшін жұмыс істеді. Оның «Карталардың сыртқы түрі» атты еңбегінде әріптердің, карта дизайнының, карта құрылымының, түстердің және техниканың маңыздылығына ерекше назар аударылады. Ақпараттық теория картаны ақпаратты жеткізу құралына айналдыруға көмектесті. Робинсон карталардың ғылыми зерттеуін басқаратын карта моделін жасаған жоқ болса да, соғыстағы рөлі өнерге емес, ғылымға негізделген карталардың қажеттілігін түсінуге әкелді. Робинсон басқаларға Шеннонның математикалық байланыс теориясын карталарды жобалауға қолдануға мүмкіндік берді. Британдық географ Кристофер Борд 1967 жылы алғашқы MCM-ді жасады, бірақ ол ауырсырақты және картаның ақпараттық сапасын дұрыс өлшеуге келмейтін. 1969 жылы чех географы Колачный Бордтың моделіне бірнеше маңызды түзетулер енгізді. MCM-нің осы нұсқалары картографтарға Робинсонның соғыс кезіндегі картограф ретінде атап өткен мәселелерді түсінуге және ғылым тұрғысынан пәннің негізін қалауға көмектесті.
Although this was a postwar discovery, the Map Communication Model (MCM) has its roots in information theory developed in the telephone industry before the war began. Mathematician, inventor, and teacher Claude Shannon worked at Bell Labs after completing his Ph. D. at the Massachusetts Institute of Technology in 1940. Shannon applied mathematical theory to information and demonstrated that communication could be reduced to binary digits (bits) of positive and negative circuits. This information could be coded and transmitted across a noisy interface without losing any meaning. Once the information was received it was then decoded by the listener; the integrity of the information remained intact. In producing meaningful sounds that could be measured for quality, Shannon produced the beginning of information theory and digital communication through circuits of on and off switches. Shannon developed his ideas more thoroughly in the 1940s at the same time that geographer and cartographer Arthur H. Robinson returned from the Second World War during which he had served as cartographer for the military. Robinson found that cartographers were significantly limited because artists could make more effective maps than geographers. Upon returning from the war, Robinson worked to remedy this problem at Ohio State University where he was a graduate student. His The Look of Maps emphasizes the importance of lettering, map design, map structure, color, and technique. Information theory helped turn the map into a medium of communicating information. Although Robinson never articulated a map model that could govern the new scientific pursuit of maps, his role in the war led to an understanding of the practical need for maps based on science not art. Robinson opened the door for others to apply Shannon’s Mathematical Theory of Communication to the design of maps. British geographer Christopher Board developed the first MCM in 1967 but it was cumbersome and poorly measured a map’s information quality. The Czech Geographer Kolácný’s 1969 version made several key improvements to Board’s model. These versions of the MCM helped cartographers realize the problems that Robinson noted as a war cartographer and helped articulate the discipline in terms of science.