Кіріспе

Эммануэль Дерман (1945 жылы туған) – Оңтүстік Африкада туған ғалым, кәсіпкер және жазушы. Ол сандық талдаушы ретінде және «Менің квант ретіндегі өмірім: физика мен қаржы туралы ойлар» кітабының авторы ретінде ең белгілі. Ол Black–Derman–Toy моделінің, алғашқы пайыздық үстемелер модельдерінің бірінің, сондай-ақ Derman–Kani жергілікті құбылмалылығы немесе ымқыл ағаш моделінің, құбылмалылық күлімсірегімен үйлесетін модельдің бірлескен авторы. 1966 жылы 21 жасында алғаш рет АҚШ-қа келген Дерман қазіргі уақытта Колумбия университетінде профессор және қаржы инженериясы бағдарламасының директоры. Соңғы кезде ол KKR Prisma Capital Partners қорының тәуекелді басқару бөлімінің жетекшісі және серіктесі болды. Оның Wiley баспасынан 2004 жылдың қыркүйек айында жарық көрген «Менің квант ретіндегі өмірім: физика мен қаржы туралы ойлар» кітабы 2004 жылғы Business Week журналының он үздік кітабының біріне кірді. 2011 жылы ол қаржылық модельдерді қатал ғылым теорияларымен салыстыратын және сонымен қатар автобиографиялық материалдарды қамтитын «Модельдер. Жаман мінез-құлық» кітабын жариялады.

Өмірбаян

Оңтүстік Африкадағы еврей отбасында туған Дерман бакалавр (магистратура) дәрежесін Кейптаун университетінде алды және 1973 жылы Колумбия университетінде теориялық физикадан докторлық диссертациясын қорғады, онда электрон-адрон шашырауында әлсіз бейтарап ток үшін тест ұсынды. Бұл эксперимент 1978 жылы Чарльз Прескотт пен Ричард Тейлор басқарыған команда SLAC-те жүргізіліп, Вайнберг-Салам моделін растады. 1973-1980 жылдары ол Пенсильвания университетінде, Оксфорд университетінде, Рокфеллер университетінде және Колорадо университетінде (Боулдер) теориялық бөлшектер физикасы бойынша зерттеулер жүргізді. 1980-1985 жылдары AT&T Bell Laboratories-те бизнес-модельдеуге арналған компьютерлік тілдерді әзірледі. 1985 жылы Дерман Goldman Sachs компаниясының облигациялық бөліміне қосылды, онда ол Black–Derman–Toy пайыздық үстеме моделін әзірлеушілердің бірі болды. 1988 жылдың соңында Goldman Sachs-ты тастап, Salomon Brothers Inc. компаниясында облигациялық портфельдік талдау тобындағы реттелетін ипотекалық зерттеулер бөлімінің басшысы болып жұмыс істеді. Кейіннен Goldman Sachs-қа қайта оралды, 1990-2000 жылдары Акциялар бөліміндегі сандық стратегиялар тобын басқарды, бұл топ жергілікті тұрақсыздық модельдерін және тұрақсыздық күлкісін зерттеуде алғашқы қадамдар жасады. 1997 жылы Goldman Sachs-тың басқарушы директоры болып тағайындалды. 2000 жылы фирманың сандық тәуекелдер стратегиясы тобының басшысы болды. 2002 жылы Goldman Sachs-тан зейнеткерлікке шығып, Колумбия университетінде және Prisma Capital Partners (KKR сатып алған) компаниясында жұмыс істеді. Дерман 2000 жылы IAFE/SunGard Financial Engineer of the Year атағын алды және 2002 жылы Risk Hall of Fame-ге енгізілді. Ол тұрақсыздық және қаржылық модельдеудің мәні тақырыптарында сандық қаржы туралы көптеген мақалалардың авторы. 1995 жылдан бері Дерман физикадағы және қаржыдағы модельдердің арасындағы маңызды айырмашылықты көрсететін көптеген мақалалар жазды. Физикадағы жақсы модельдер болашақты қазіргі уақыттан дәл болжауға немесе бұрын байқалмаған жаңа құбылыстарды болжауға бағытталған, ал қаржыдағы модельдер көбінесе сұйық емес активтердің құнын сұйық активтердің құны арқылы бағалау үшін қолданылады. Физикадағы модельдер объективті айнымалылармен жұмыс істейді, ал қаржыдағы модельдер субъективті айнымалылармен жұмыс істейді. "Физикада бір күні "Барлық нәрсенің теориясы" пайда болуы мүмкін, бірақ қаржы және әлеуметтік ғылымдарда егер кез келген нәрсеге пайдалы теория болса, сіз өте бақыттысыз". Дерман Пол Уилмотпен бірлесіп, жауапты қаржылық модельдеу принциптерін баяндайтын «Қаржылық модельдеушілер манифестін» жазды. 2011 жылдың ақпанынан 2012 жылдың шілдесіне дейін Дерман Reuters үшін қаржы блогын жүргізді. 2012 жылдың қыркүйегінен бастап бір жыл бойы Frankfurter Allgemeine Zeitung газетінде тұрақты бағана жазды.

Үлгілер. Жүріс-тұрысы. Жаман

2011 жылы Дерман «Модельдер. Жаман мінез-құлық: Иллюзияны шындықпен шатастыру Уолл-стритте және өмірде апатқа қалай әкелуі мүмкін» атты жаңа кітап жариялады. Сол еңбегінде ол 2008 жылғы қаржы дағдарысы кезіндегі құтқару шараларында капитализмнің үлгі ретінде бұзылуын сынап, қағидаларға оралуға шақырады – егер сіз табысқа қадам бассаңыз, сонымен бірге зиянға да дайын болуыңыз керек деген ойға. Жалпы алғанда, ол әлемнің мінез-құлқын түсінудің үш тәсілін талдайды: модельдер, теория және интуиция. Оның пікірінше, модельдер – сіз түсінгіңіз келетін нәрсені сіздің бұрыннан білетін нәрсеңізбен салыстыратын метафоралар ғана. Модельдер салыстырмалы білім ұсынады. Теориялар, керісінше, әлемді абсолюттік тұрғыдан түсінуге тырысады; модельдер басқа біреудің иығында тұрса, Ньютон, Максвелл немесе Спиноза сияқты теориялар өз аяқтарымен тұрады. Интуиция, ең терең білім, тек ұзақ және қиын еңбектен кейін сирек кездеседі және ол түсінуші мен түсінілген нәрсенің бірігуінен туындайды. Оның кітабы физика мен философия теорияларының және қаржы модельдерінің мысалдарымен осы идеяларды кеңейте түседі.

Жылдамдық күлімсірегі

2016 жылы Дерман мен Майкл Миллер «Төбелістік күлімсіреу» атты оқулық жариялады. Бұл оқулық қаржылық модельдеу принциптері, опцияларды бағалау және төбелістік күлімсіреуді ескере алатын модельдердің түрлері туралы айтады.