Кіріспе

Флоридадағы маяк, АҚШ

Флорида маяғы – Флорида штатының Майами-Дейд округіне қарасты Ки-Бискейн аралының оңтүстік шетіндегі Флорида төңірегінде орналасқан. 1825 жылы салынған бұл маяк теңізшілерді Флорида рифінен жол сілтеді, ол Ки-Бискейнге жақын басталып, Флорида Кийлерінің жағасынан оңтүстікке бірнеше шақырымға созылады. 1878 жылға дейін, Фуи Рокс маяғымен алмастырылғанға дейін, үзілістермен жұмыс істеді. 1978 жылы АҚШ Жағалау күзеті Бискейн шығанағына ең терең табиғи канал – Флорида каналын белгілеу үшін маяқты қайта қолдануға берді. 1990 жылы оны қолданудан алып тастады. 1966 жылдан бері Билл Баггс Кейп Флорида мемлекеттік саябағында орналасқан маяк 1996 жылы қайта жағылды. Ол Флориданың Қоршаған ортаны қорғау департаментіне тиесілі және оның басқаруында.

Тұзды су темір жолы

Маяк салынбастан бұрын Флорида мысығы құлдар мен қара семинолдардың Багам аралдарына баратын кемелерге отырғызатын орындарының бірі болды. Бұл Испания Флорида аумағын АҚШ-қа бергеннен кейін басталған көші-қон. Испандықтардың тұсында көптеген қара нәсілділер еркін болды, олар бұл құқық американдықтардың билігімен жойылады деп қорқыды. 1818 жылы құлдықты қатты қолдаған президент Эндрю Джексон басып алғанға дейін испан Флоридасы құлдардың қауіпсіздік орны болды. 1819 жылы америкалықтар билікті өз қолдарына алған кезде Адам Онис келісім-шарты жүздеген қара нәсілді адамдардың ағылшын Багам аралдарына көшіп кетуіне себепші болды. Бұл онжылдыққа созылған қозғалыстың басталуы болды. Оңтүстікте құл болған адамдардың қашу мүмкіндіктері шектеулі болды, ал солтүстік штаттар мен Британдық Канадада құлдық 1820 жылдарға дейін жойылған немесе шектелген еді. Бұл Багам аралдарын Флоридадағылар үшін әлдеқайда тиімді таңдау етті, өйткені ең жақын арал 154 миль қашықтықта болды. 1820 жылдардың басында шамамен 300 қара семинол Багам аралдарындағы Кей Бискейннен Андрос аралына теңізге шығатын каноэлер мен Багам қайықтарымен жол тапты. 1820 жылы бір саяхатшы Флорида түбегінен кетуге дайындалып жатқан 60 "индейді", 60 "қашып кеткен құлды" және 27 багамдық кемелерді көргенін айтады. 1825 жылы маяк құрылысы басталғанда, "тұзды су темір жолы" жарығы қатты болды. Маяк теңізшілер үшін пайдалы болса, Флоридадан түнде қашып кетуге тырысқандарға кері әсер етті. Флорида мысы маяк салынғаннан кейін кетуге қолайсыз болса да, Багам аралдары қашып құтылған құлдардың панасы болды. Бес күннен кейін, 1836 жылы 23 шілдеде семинолдар тобы маяққа шабуыл жасады. Томпсон мен Картер маяк мұнарасына жетті; Томпсон кейінірек мылтық доңғалақтарын киімдері мен бас киімі арқылы өткізетінін сезінгенін айтты. Семинолдар есікті ол кілт бұрағаннан кейін ғана ұстап алды. Томпсон күннің қалған бөлігінде мұнараның жоғарғы терезелерінен семинолдармен мылтықпен атысты, бірақ қараңғы түскеннен кейін рейдшілер мұнараға жақындап, есікті және жер деңгейіндегі терезелерді өртеп жіберді. Қарулы оқтар жарық үшін 225 галлон шам майын сақтайтын мұнараның түбіне салынған танкілерді шашып, май жанып кетті. Томпсонның киімдері майға толы еді, ол Картермен бірге мұнараның басына қарай кері шегініп, бір бөшке оқ-дәрі, шарлар мен мылтық алып кетті. Екі адам оттың жалынынан жоғарыдан құлап түсіп, құлап кетуден бұрын мұнарадағы ағаш баспалдақтардың бір бөлігін кесіп тастады. Ішкі бөлмедегі өрт соншалықты қатты болғандықтан, Томпсон мен Картер фонарьдың жоғарғы жағындағы аймақтан шығып, фонарьдың сыртынан жүретін 1 метрлік мұнара платформасына жатып алды. Томпсонның киімдері күйіп, Картер екеуі де семинолдардың мылтығынан жараланды. Жарық шамның линзасы мен шыны шынылары ыстықтан жарылып кетті. Әрине, ол өле жаздады, тез өлімді қалаған Томпсон оқ-дәрі бөгетін мұнараның ішіне лақтырып жіберді. Бүрме жарылып, бірақ мұнара құлап кетпеді. Ол отты аз уақытқа сөндірді, бірақ жалын тез арада бұрынғыдай қатты болып кетті. Томпсон Картердің өз жарақаттарынан және өрттен қайтыс болғанын анықтады. Келесі күні Томпсон семинолдардың маяк стансасындағы басқа ғимараттарды тонап, өртеп жатқанын көрді. Олар Томпсонды өлді деп ойлаған, өйткені олар оған оқ атуды тоқтатты. Семинолдар кеткеннен кейін Томпсон мұнараның басына тұтқындалып қалды. Оның әр аяғында үш атқыштар бар еді, ал мұнарадағы баспалдақ өртеп тасталған еді. Сол күні ол жақындап келе жатқан бір кемені көрді. Америка Құрама Штаттарының "Мото" атты шхунасы оқ-дәрі бөгеті жарылғанын он екі шақырымнан естіп, оны тексеруге келді. Кемедегілер Томпсонды тірі тапқандарына таңғалды. Олар оны мұнарадан түсіре алмай, кемені түнде басуға қайта оралды. Келесі күні "Мото" кемесі мен "Пи Ди" кемесімен бірге қайтып келді. Олар Томпсонға дейін кішкентай арқанға байланған бір таяқты атып, оны екі адамды жоғары көтеруге жеткілікті күшті арқанды тарту үшін қолданды, олар жараланған адамды төмен түсіре алды. Томпсонды алдымен Ки-Вестке, содан кейін оңтүстік Каролинаның Чарльстон қаласына жараларынан айығу үшін алып кетті. Флорида мысығындағы жарық 1836 жылдан 1846 жылға дейін сөндірілді.

Екінші маяк

1846 жылы маяк пен күзетші үйін қайта салуға келісімшарт жасалды. Подрядшыға бұрынғы мұнара мен үйдің ескі кірпіштерін қайта қолдануға рұқсат берілді. Сонымен қатар, Массачусетс штатынан жаңа кірпіштер де жеткізілді. Келісімшарт 7 995 АҚШ долларына ең арзан баға бергенге тапсырылды. Маяк 1847 жылғы сәуір айында аяқталып, қайта жағылды. Ол әрқайсысы рефлекторлары бар 17 Argand шамдарымен жабдықталды. 1878 жылы жұмыс аяқталғаннан кейін Флорида мүйісіндегі маяк қызметтен алынды. Күзетші Джон Фроу және оның әкесі Симеон Фуи Рокс маягындағы жаңа маяқтың алғашқы күзетшілері болды.

Белсенді емес кезең

1888 жылдан 1893 жылға дейін Кейп-Флорида маягы АҚШ Қаржы министрінің бас кеңсесі ретінде пайдалану үшін Бискейн шығанағындағы яхта клубына жалпы сомасы 1,00 АҚШ долларына (жылына 20 центтен) жалға берілді. Ол АҚШ-тың ең оңтүстік жағажай клубы және әлемдегі ең биік клуб ретінде танылды. Жалға алу мерзімі біткен соң яхта клубы Коконат-Гроувке көшті, ол әлі де жұмыс істеп тұр. 1898 жылы Куба мәселесі бойынша Испаниямен қарым-қатынас шиеленіскенде, нәтижесінде испан-американ соғысы болды, Кейп-Флорида маягы қысқа мерзімге АҚШ-тың төртінші сигнал станциясы ретінде тағайындалды. Бұл станция Мэннен Техасқа дейінгі АҚШ-тың Шығыс және Мексика шығанағының жағалауларындағы 36 станцияның бірі болды. Сигнал станциялары испан флотының жақындауы туралы ерте хабарлау үшін құрылды. 19 ғасырдың соңында маяк төңірегіндегі жерлер Уотерс Дэвисқа тиесілі болды. Оның ата-анасы 1821 жылы АҚШ Испаниядан Флориданы сатып алғаннан кейін көп ұзамай Ки-Бискейннің оңтүстік бөлігіне арналған испан жеріне құқық сатып алған. Олар 1825 жылы маяк орны үшін жерді АҚШ үкіметіне сатты. Жерге қатысты таластар болғанымен, Дэвис олардың көп бөлігін шешіп, 1898 жылы жерге АҚШ үкіметінен патент алды. 1903 жылы Дэвис АҚШ Қаржы министрлігінен тастап кетілген Кейп-Флорида маяғын 400 АҚШ долларына сатып алды. 1913 жылы Дэвис өзінің Ки-Бискейн мүлігін, соның ішінде маяқты, Халықаралық Харвестер компаниясының мұрагері және Майамидегі Вилла Вискаяның иесі Джеймс Дирингке сатты. Ол Кейп-Флорида маягын қалпына келтіруді талап етті. Диринг маяк туралы ережелер мен нұсқаулар сұрап АҚШ үкіметіне хат жазғанда, үкімет шенеуніктері маяқтың жеке қолға қалай өткеніне таң қалды. Бірақ Конгресс актісі мен 1847 және 1897 жылдарғы екі жарлықта арал маяқ пен әскери мақсаттар үшін резервтелгені анықталды. Адвокаттар АҚШ Конгресі мен президент Вудро Вильсонды Ки-Бискейннің Кейп-Флорида аймағына, соның ішінде маяққа Дирингтің меншігін мойындауға көндірді. Жағажай эрозиясы маяқтың тұрақсыздығына қауіп төндірді, және құрылысынан бері 90 жыл ішінде оның алдындағы жағажайдың шамамен бір шақырымы жойылғаны анықталды. Диринг мұнараны жөндеуге қажетті жұмыстарды анықтау үшін инженерлерді шақырды. Олар мұнараның іргетасының тереңдігі тек 1,2 метр екенін анықтады. Диринг мұнараның негізінде құммен қаптап, эрозияны тоқтату үшін жартастар салуды бұйырды. Инженерлер мұнараны қолдау үшін маяқтың астына тіректерді тасқа дейін қазуды ұсынды, бірақ қатты тас жоқ екенін анықтады. Инженерлер мұнара үшін темір қабықшасы бар бетоннан іргетас салды. Жаңа іргетас орнатылғаннан кейін мұнара 1926 жылғы Майами дауілінің ортасынан аман қалды.

Қалпына келтіру

Кей Бискейннің оңтүстік үштен бір бөлігі, соның ішінде маяк, 1966 жылы Флорида штаты сатып алды. Бұл жер Билл Баггс Кейп Флорида мемлекеттік паркі деп аталды, ол Майами Ньюс газетінің редакторының құрметіне берілген есім, ол осы жерді қорғауды талап еткен және жерді сақтау жөніндегі келісімге қол жеткізуге көмектескен. Штат маяк мұнарасын қалпына келтірді, ал 1969 жылы маяк күзетшісінің үйлерінің көшірмелерін салды. 1970 жылы Парк қызметі музей ретінде пайдалану үшін маяк күзетшісінің коттеджі мен ас үйінің көшірмелерін жасады. 1978 жылы Жағалау күзеті маяқты қызметке қайта қосты, ол қызметтен шығарылғаннан кейін жүз жыл өткен соң. Мұнараға автоматты шам орнатылды, ол навигациялық құрал ретінде, әсіресе қайық жүргізушілерге түнде Флорида арнасын табуға көмектеседі. 1988 жылы жасалған маяк тексеруі Диринг заманында орнатылған негіздің жақсы жағдайда екенін көрсетті. Он екі жыл қызмет еткеннен кейін, 1990 жылы Жағалау күзеті шамды өшірді. Жаңарту аясында шам қазіргі оптикамен ауыстырылды. Қазір ол Флориданың қоршаған ортаны қорғау департаментінің меншігінде және басқаруында. 2004 жылы паркте он тоғызыншы ғасырда жүздеген құлдар мен қара семинарлардың Багама аралдарына қашқан жерін еске алу үшін тақта орнатылды. Бұл Ұлттық жер асты теміржолының Азаттық жолының бір бөлігі болып табылады.

Көпшілік ақпарат құралдарындағы суреттер

Popular Science 1930 жылы Флорида түбегіндегі маяқтың суретін жариялап, маяқтың 200 жылдан астам уақыт бұрын салынғандығын және әлі де пайдаланылып келе жатқандығын мәлімдеді. Суретке кейбір әдемі киген әйелдер қосылған болуы мүмкін. Майамидің танымал нысаны ретінде, маяқ «Майами вице» телесериалының бірнеше эпизодында көрсетілді, ең көп «Көлекті бейне» атты екі бөлімдік эпизодта (алғаш рет 1988 жылдың 6 мамырында көрсетілді). Ол 1945 жылғы Джон Уэйннің «Олар құрбандыққа шалынатын болды» (1945) фильмінің соңында және Курт Расселдің «Жаман маусым» (1985) триллеріндегі қорқынышты қылмыс оқиғасының фоны ретінде қысқаша көрінді. Маяк «Burn Notice» телехикаясының үшінші маусымында, «Қылмыстағы серіктестер» деп аталатын 14-ші эпизодта (алғаш рет 2010 жылдың 18 ақпанында көрсетілді) пайда болды. «The Marvelous Mrs. Maisel» сериалының Amazon Prime платформасындағы үшінші маусымының 6-шы эпизодында, «Kind of Bleu» атты жағажай сахнасының фонында Кейп Флорида маяғын көруге болады (алғаш рет 2019 жылдың 6 желтоқсанында көрсетілді).