Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Проблеманы шешу стратегиясы
Problem Solving Strategy
Түсінік – проблеманы немесе оны шешуге көмектесетін стратегияны кенеттен түсіну. Әдетте, бұл проблеманы толығымен жаңа көзқараспен қарастыруды білдіреді. Түсініктер кенеттен пайда болғандай көрінсе де, шындығында бұрынғы ойлар мен күш-жігердің нәтижесі болып табылады. Түсінік жақсы құрылымдалған проблемаларды шешуге қатысты болғанымен, көбінесе құрылымы дұрыс емес проблемалармен байланысты.
Insight is a sudden understanding of a problem or a strategy that aids in solving a problem. Usually, this involves conceptualizing the problem in a completely new way. Although insights may appear to be sudden, they are actually the result of prior thought and effort. While insight can be involved in solving well structured problems, it is more often associated with ill structured problems.
Пікірлер
Ешқандай ерекше көзқарас: Түсіну – қарапайым қабылдау, тану, үйрену және ұғынудың кеңеюі. Түсіну – қарапайым ойлаудың маңызды нәтижелері. Неогестальттық көзқарас: Аңғақтық проблемаларды шешетіндер өздерінің табыстарын болжау қабілетінің нашар екенін көрсетеді. Проблема шешушілер түсінікті проблеманы шешуге жақындаған сайын "жылу" сезімі артуын көрсетпейді. Бұл гештальттық көзқарасты қолдайды, яғни аңғақтықпен шешілетін проблемалар, қарапайым, күнделікті проблемаларды шешуден ерекшеленеді. Үш процесс көзқарасы: Түсінудің үш түрі бар. (1) Селективті кодтау түсініктері маңызды ақпаратты маңызсыз ақпараттан ажыратуды қамтиды. (2) Таңдаулы салыстыру түсініктері жаңа ақпараттың ескі ақпаратпен қалай байланысты екендігі туралы жаңа түсініктерді қамтиды. (3) Селективті біріктіру түсініктері іріктеп кодталған және салыстырылған тиісті ақпаратты алып, оларды жаңаша біріктіруді қамтиды. Адамдар түсініктік жұмбақты шешкенде немесе шешуге тырысқанда, олар жалпы феноменологияны, яғни проблеманы шешу қызметіне ілесетін мінез-құлық ерекшеліктерінің жиынтығын (түсініктік проблемалар мен олардың феноменологиясының пайдалы шолуы үшін Sternberg & Davidson, 1995-ті қараңыз) сезінеді. Трансформациялық проблеманың мысалы – Ханой мұнарасы сияқты басқа жұмбақтар мұндай құбылыстарды көрсетпейді. Бұл құбылыстарға мыналар жатады:
The Nothing Special View: Insight is merely an extension of ordinary perceiving, recognizing, learning, and conceiving. Insights are significant products of ordinary thinking. The Neo Gestaltist View: Insight problem solvers show poor ability to predict their success. Problem solvers do not show increase in feelings of "warmth" as they draw nearer to a solution of an insight problem. This supports the Gestaltist view that there is something special about insightful problem solving, as opposed to noninsightful, routine problem solving. The Three Process View: There are three different kinds of insights. (1) Selective encoding insights involve distinguishing relevant from irrelevant information. (2) Selective comparison insights involve novel perceptions of how new information relates to old information. (3) Selective combination insights involve taking selectively encoded and compared bits of relevant information and combining them in a novel way. When people solve, or attempt to solve an insight puzzle, they experience a common phenomenology, that is, a set of behavioural properties that accompany problem solving activity (for a useful edited review of insight problems and their phenomenology, see Sternberg & Davidson, 1995). Other kinds of puzzle, such as the Tower of Hanoi, an example of a transformation problem, tend not to yield these phenomena. The phenomena may include:
Тұйыққа тірелу: Адам проблеманы шешуге көмектесетін жаңа идеялардың таусылған жеріне жетеді. Фиксация: Адам бір шешімді қайталап, қайталап, тіпті ол шешімге жеткізбейтінін байқағаннан кейін де қайталай береді. Инкубация: Проблеманы шешуге жасалған әрекеттер арасындағы үзіліс кейде шешім табуға көмектеседі, адам дұрыс емес идеяларды санасынан шығарып тастағандай. "Аха!" тәжірибесі: Кейбір түсініктік проблемалардың шешімі Еврика сәті сияқты ештен пайда болып көрінеді.
Impasse: An individual reaches a point where he or she simply appears to run out of ideas of new things to try that might solve a problem. Fixation: An individual repeats the same type of solution attempt again and again, even when they see that it does not seem to lead to solution. Incubation: A pause or gap between attempts to solve a problem can sometimes appear to aid the finding of a solution, as if one is clearing the mind of faulty ideas. The 'Aha' experience: The solutions to some insight problems can seem to appear from nowhere, like a Eureka moment.
Түсініктілікті өсірушілер
Макс ван Маннен құбылысты немесе феноменологиялық тақырыпты немесе оқиғаны зерттегенде тақырыптық түсініктер алу үшін «түсінік дамытушылар» деп аталатын әдіс-тәсілдерді ұсынды. Бұл тәсіл бойынша түсініктерді философия, гуманитарлық ғылымдар және адам туралы ғылымдар салаларынан алуға болады. Оның мәні – суретшілердің, ғалымдардың және философтардың еңбектері біздің өмірлік тәжірибемізді түсінуге көмектеседі. «Түсінік дамытушылар» бұрынғы зерттеулер мен тәжірибелерді талдау арқылы жаңаша, ерекше түсініктерге жол ашады, соның нәтижесінде ненің тиімді болғанын, нені жақсарту қажет екенін немесе ненің қате екенін анықтауға болады. Осылай алынған түсініктер бізге құбылысқа жаңа көзқараспен қарауға мүмкіндік береді.
Max van Mannen proposed the so called insight cultivators to obtain thematic insights when studying a phenomenon or phenomenological topic or event. This framework holds that insights can be obtained from philosophic, humanities, and human sciences sources. The idea is that the works of artists, scholars, and philosophers help us gain understanding about our own lived experiences. Insight cultivators can also lead to innovative or unique insights because they allow an evaluation of previous literature and experiences that reveal what has worked, what needs improvement, or what is wrong. The insights gleaned can allow us to identify a new way of looking at a phenomenon.