Агаме әкімі Себхат Арегави: Өмір және өлім туралы деректер

Кіріспе

Эфиопиялық губернатор (1914 жылы қайтыс болған)
Себат Арегави (1914 жылғы 28 ақпанда қайтыс болған) – Агамның Расы. Ол 1859 жылы император Тевдорос II тарапынан Агам губернаторы болып тағайындалды, ал император Иоганн IV оның провинциясын Адигратты қоса кеңейтті. Император Менелик II 1892 жылы Себатқа Рас атағын берді.

Өмірбаян

Рас Себат – Агамның дежазмач Арегави Сабагадистің ұлы және Тиграйдың танымал губернаторы Рас Сабагадистің немересі болған. Ол, өлтірілген әкесі Иоанн IV-тің орнын басып, Тиграйдағы үстемдігін орнатуға тырысқан Рас Мангеша Иоаннеске қарсы шыққан кезде, “қырық жастағы ақылды және зерек адам, өте жақсы әкімші, бірақ ерекше батыр емес” деп сипатталған. Себат 1889 жылдың 11 қыркүйегінде Рас Мангешаның билігіне бағынып берді, император Иоанн IV, Рас Мангешаның әкесі қайтыс болғаннан кейін. Алайда, сол жылдың 31 қазанында ол Эритрея губернаторы Антонио Балдиссераға құпия түрде Менелик билігін Мангеша Иоаннестен артық көретінін жеткізді. 1890 жылдың маусымында Тиграй билігі үшін Мангешамен күресіп жатқанда, бейбітшілік орнату мақсатында өзінің ұлы Дастаны кепіл ретінде жіберді. Сол жылдың тамызында Даста Адвадан қашып, әкесіне оралды. Себат оны қайтарудан бас тартып, соғысқа дайындық жасады. 1914 жылы император Менелик II-нің тақ мұрагері Лиж Иясу V, Агамды Гебре Селассиеге уәде еткен, бұл Гебре Селассиені Тиграйдағы ең қуатты билеушіге айналдырар еді. Бұл жаңалықтан алаңдаған Себат, Гебре Селассиенің италиялықтармен жақын қарым-қатынасын пайдаланып, Аддис-Абебада күдік тудырды, Селассиенің Иясуға қарсы италиялықтармен сөз байласып отырғанын мәлімдеді. Айғау айыптаудың негізін зертпестен, Иясу Гебре Селассиені өзінің позициясын түсіндіру үшін астанаға шақырды. Гебре Селассие бұған қарсылық көрсетіп, Италияның Эритрея және Эфиопия колониялары арасында соғыс тудыруға тырысты, бірақ италиялықтар жауап беруден бас тартты. 16 ақпанда Аддис-Абеба Селассиенің бүлік көтергенін жариялады. Көптеген әрекеттерден кейін, Себаттың кедергісіз қалдырылатынына уәде берілген соң, Гебре Селассие астанаға сапар шекті. Сонымен қатар, Рас Себаттың Селассиенің бір бөлігін басып алғаны хабарланды. Себат пен Гебре Селассие жақын қарсыластарға айналды. 24 ақпанда Гебре Селассие Адваға үш күн жеткенде, Себаттың сол бағытта келе жатқаны туралы хабар алды. Гебре Селассие кері қайтып, келесі күні Адва мен Адиграттың арасындағы Зебеуде Себатпен шайқасты. Төрт күннен кейін Себат және онымен бірге саяхаттап жүрген екі ұлы қаза табады.

Ras Sebhat was the son of Dejazmatch Aregawi Sabagadis of Agame, and grandson of the popular governor of Tigray, Ras Sabagadis Woldu. At the time he challenged Ras Mangesha Yohannes, who had succeeded his slain father Yohannes IV and was asserting his supremacy in Tigray, Sebhat was described as "a clever and intelligent man in his early forties, an excellent administrator but not a distinguished warrior." Sebhat submitted to the overlordship of Ras Mangesha 11 September 1889, following the death of Emperor Yohannes IV Ras Mangesha's father. However, on 31 October of that year he secretly informed Eritrean governor Antonio Baldissera that he preferred Menilek's rule to Mangesha Yohannes. While fighting with Mangesha over rulership of Tigray, in June 1890 he sent his own son Dasta as a hostage, in an effort to create peace. In August of that year Dasta fled from Adwa and returned to his father. Sebhat refused to send him back and war seemed inevitable. In 1914 Lij Iyasu V, the uncrowned successor to Emperor Menilik II, was reported to have promised Agame to Gebre Selassie, which would have made Gebre Selassie the most powerful ruler in Tigray. Disturbed by the rumour, Sebhat used Gebre Selassie's friendship with the Italians to arouse suspicions in Addis Ababa, claiming that Selassie was intriguing with the Italians with the intention of defying Iyasu. Without investigating the basis of the accusations, Iyasu ordered Gebre Selassie to the capital to explain his position. Gebre Selassie refused, and in desperation tried to start a war between the Italian colony of Eritrea and Ethiopia, but the Italians refused to respond. By February 16 Addis Ababa declared Selassie to be in rebellion. After much persuasion, and with promises to not be harassed by Sebhat, Gebre Selassie did travel to the capital. At the same time, it was reported that Ras Sebhat had occupied some of Selassie's territory. Sebhat and Gebre Selassie became great rivals. On 24 February, when Gebre Selassie was three days away from Adwa, he received word that Sebhat was marching there. Gebre Selassie turned back, and the next day battled with Sebhat at Zebewu, halfway between Adwa and Adigrat. Four days later Sebhat and two of his sons travelling with him were assassinated.

Танымал мәдениет

Себат Арегави шығыс Тиграйда батыр ретінде есте қалады. Адиграттағы бас аурухана оның атымен аталады: Адиграт Рас Себат ауруханасы.