Кіріспе

Бидар ауданы – Үндістанның Карнатака штатындағы аудан. Бидар ауданы тарихи дамуының арқасында әртүрлі діндерге, касталарға және мәдениеттерге белгілі. Бидар ауданындағы Қалыяни (қазіргі Басавакалян, Басавешвара атымен аталады) Батыс Чалукьялардың астанасы болған, олар өз астанасының құрметіне Қалыяни Чалукьялары деп те аталған. Калачурилер де Кальяниді астанасы ретінде сақтап қалды. Кейін Бидар Devagiri Севуна Ядавалары, Варангал Какатилары, Алауддин Халджи және Мұхаммед бин Туғлуқтың қарауындағы вассалдардың билігінде кезекпен болды. Мұхаммед бин Туғлақтың жаңадан бағындырылған Деккан аймағының вице-корольдері ретінде тағайындалған генералдары бөлініп, Аллауддин Хасан Гангу Бахман Шах басшылығымен Бахмани сұлтандығын құрды. Бахмани астанасы 1425 жылы Калбурги немесе Калубаругеден (Гүлбарга деп аталады және кейін мұсылман жаңа келгендер Ахсанабад деп атады) Бидарға (Бахманилер Мұхаммедабад деп атады) көшірілді. Бидар 1518 жылдан кейін сұлтандық ыдырағанға дейін астана болып қала берді. Содан кейін ол Декан сұлтандықтары деп аталатын бес тәуелсіз сұлтандықтың бірі – Барид Шахыларының орталығына айналды. Бұл Бахмани мемлекетінің мұрагерлері еді. Бидар сұлтандығы 1619 жылы батыстағы Бижапур сұлтандығына қосылды, ол өз кезегінде 1656 жылы Моғол императоры Аурангзебтің Деккан вице-патшалығы кезінде Деккан провинциясына енді. Аурангзебтің қайтысынан кейін Декан провинциясының моғол субедары Асаф Джа I тәуелсіздікке ие болып, Низам әл-Мүлік атағын алды, соның нәтижесінде провинцияның барлығы Низамның егемендік бақылауында болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Бидар ауданы Гүлбарга, Бижапур және Райчур аудандарымен бірге Карнатаканың құрамына кірді.

География

Индияның жер суреттеу басқармасының алдын ала есептеуі бойынша ауданның жалпы географиялық аумағы – 54, ал жер пайдалану мақсатындағы есеп беру аумағы, жер суреттеу және жер тізімі мемлекеттік департаменті мен жергілікті органдар анықтаған, Карнатаканың солтүстік жазықтарында орналасқан, таулы, ағашсыз, кең жазықты пейзаж құрайды. Ежелгі метаморфизмді тау жыныстары Деккан базальттарымен (Крет-эоцен) жабылған. Латериттік топырақ: Латериттік топырақ ауданның орталық бөлігінде кездеседі. Латериттік топырақтар ақшылдан жарық қызылға дейін түрленіп, құрамы сазды немесе сазды-құмды болып келеді. Бұл топырақ орташа немесе жақсы су сіңіру қасиеттеріне ие. Осы типтегі топырақтар көбінесе контурдан жоғары орналасқан аймақтарды жабады.

Минералдар

Бұл аймақта боксит, каолин және қызыл охра минералдары табылды. Басавакаляннан оңтүстікке қарай шамамен үш километр жерде жоғары кремнийлі боксит сазының кен орны анықталды. Бидар талукасының Алвал және Камтана ауылдары маңында да осыған ұқсас кен орындары байқалды. Камтана ауылының жанында каолиннің ірі кен орны орналасқан. Қызыл охра кен орындары Сырсы және Аурад ауылдарының жанында кездеседі.

Ауа райы мен климат

Ауданның климаты жартылай құрғақ, жазы өте ыстық болады. Сәуір және мамыр айларында ауданда құмды дауылдар мен күшті ыстық толқындар жиі кездеседі. Желтоқсан мен қаңтар айлары ең суық айлар болып табылады. Аудан ішінде температура 20 °C мен 42 °C аралығында өзгереді. Бидардағы жаз маусымы наурыздың бірінші аптасында басталып, маусымның ортасына дейін жалғасады. Одан кейін оңтүстік-батыс муссоны қыркүйек айының соңына дейін созылады, ал қыркүйектен қаңтардың соңына дейін қыс мезгілі болады. Мамыр айы орташа күндізгі ең жоғары температурасы 38,8 °C болатын ең ыстық ай, ал желтоқсан айы орташа күндізгі ең төменгі температурасы 16,4 °C болатын ең суық ай. Бидарда тіркелген ең жоғары температура 8 мамырда 43,3 °C, ал ең төменгі температура 5 қаңтарда 3,9 °C болды. Бидардағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – , жауын-шашынның көп бөлігі муссон маусымында жауады. Жауын-шашын мөлшері жылдан жылға өзгереді және аудан құрғақшылыққа ұшырауға бейім.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша Бидар ауданында 1 703 300 адам тұрады, бұл шамамен Гамбия мемлекетінің немесе АҚШ-тың Небраска штатының халқына тең. Бұл көрсеткіш бойынша Үндістанда 640 ауданның ішінде 287-ші орында тұр. Бидар ауданы штаттың жалпы аумағының 2,84%-ын және штаттың жалпы халқының 2,78%-ын құрайды. Ауданның халық тығыздығы бар. Каннада тілі – ресми тіл және ауданда ең көп қолданылады. Маратхи тілі Махараштрамен шекаралас ауылдар мен қалаларда сөйленеді. Урду және хинди тілдері негізінен қалалық аймақтарда қолданылады. Телугу тілін Теланганамен шекаралас аудандарда тұратын телугу халқы сөйлейді. Ламбади тілінде банджара халқы сөйлейді.

Сандал ағашынан жасалған ою-өрнек

Бақчоди ауылындағы жергілікті тұрғындарға көп таныс болмаса да, әлемдік деңгейде танымал сандал ағашынан жасалған мүсіндер Будда бас мүсіндерін, қолөнер бұйымдарын және қызыл сандал ағашынан жасалған дұға таспаларын Еуропа мен Азияның көптеген елдеріне жібереді.

Экономика

2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Бидар ауданын елдегі 640 ауданның ішіндегі ең кемдауыл 250 ауданның бірі деп атады.

Ауыл шаруашылығы

Ауданның ауылдық аймақтарында егіншілік – негізгі кәсіп. Гринграм, бенгалграм, қарақұрақ, күріш, жер жаңғағы, бидай, қызылқұрақ, қант қамысы және бұрыш – басқа да егіс дақылдары. Бидардағы егіншіліктің өзіндік ерекшеліктері бар еді. Жергілікті экологияның ерекшеліктерін ескере отырып, егіншілік көбінесе құрғақ егіс немесе жаңбырға тәуелді егіс түрінде болды, онда жергілікті сорғы (жола – негізгі азық), түрлі дәнді дақылдармен, майлы тұқымдармен, бидаймен және басқа дәнді дақылдармен бірге өсірілді. Егіс екі кезеңге – раби немесе «қысқы егіске» (тамыз-қаңтар) және хариф немесе «жазғы егіске» (маусым-қыркүйек) – шектелсе де, жасыл тыңайтқыштар – санна және дианча егуге көңіл бөлінді. Мұндай тыңайтқыштарды өсіру және қолдану егіншілерге топырақтың құнарлылығын сақтауға, далаға сыртқы зиянкестер мен аурулардың ену мүмкіндігін азайтуға және егіншілердің өзін-өзі қамтамасыз етуіне көмектесті. Тіпті 1970 жылдарға дейін коммерциялық немесе минералды тыңайтқыштар аз қолданылды. Дегенмен, Бидардағы егіншілік, көптеген жартылай шөл аймақтардағыдай, құрғақ дәнді дақылдар өндірісімен байланысты болғандықтан, «төмен өнімді» деп есептелді және «даму бағдарламаларының» әртүрлі түрлеріне ұшырады, олар көбінесе Жасыл революцияның күнтәртібіне сүйенді. Егіншілік өнімділігін арттыру қажеттігін атап көрсеткен бағдарламалар мен саясаттарға сүйене отырып, мемлекет аймақтағы егіншіліктің моделін ұсынды, ол негізінен ылғалды аймақтар мен коммерциялық егіс үшін әзірленген егіншілік моделіне негізделген. 1966-1967 жылдары сорғы, күріш, бидай және қант қамысының жоғары өнімді тұқымдары енгізілді. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың ортасы аралығында біртіндеп мақта, бұршақ және күнбағыс сияқты басқа да дақылдарға арналған гибридтік тұқымдар енгізілді. Аймақтағы егіншіліктің басты мәселесі – тоғри (қызылқұрақ) егісін коммерциялық мақсатта дамыту болды. Бұрын көптеген дақылдар мен құрғақ егіс (әсіресе сорғы, бидай және майлы тұқымдар) өсірілген жердің үлкен бөлігі қазір бұршақ дақылдарына, әсіресе кадле (бенгалқұрақ) мен тоғриге арналған. Қазіргі заманғы егіншілікті енгізу және дамыту аймақта екі маңызды және көзге түсетін қайшылықтардың туындауына әкелді. Бұл қайшылықтың ең маңыздысы, егіншілік негіздері мен бағыттарының өзгергенімен (өсірілетін дақылдардың түрі, жаңа тұқымдар, жаңа инпуттар және т.б.), аграрлық қоғамның әлеуметтік негіздері өзгерген жоқ. Яғни, егіншіліктің физикалық жүргізілуінде (өсірілетін дақылдардың түрлері, егіс үлгілері және т.б.) өзгеріс болса да, жаңа егіншілік енгізілген аграрлық қоғамның меншік үлгілеріне сәйкес өзгеріс болған жоқ. Бұл негізінен шағын шаруалардың басымдығы бар құрғақ егіс белдеуі болғанымен, жер иелігінің үлгілерінде айырмашылықтар бар. Жер иелігінің көлемі азайғандықтан, көптеген шағын және маргиналды шаруалар жалға беруге немесе жерді бөлісуге жүгінеді.

Әлеуметтік жағдай. Бұл негізінен құрғақ егіс белдеуінде коммерциялық егіншілікті енгізу аймақтың әлеуметтік құрылымына әсер етеді. Коммерциялық егіншілік өзі егіншілерді ауыл шаруашылығы кеңес қызметтерінің, нарықтың, агробизнес агенттіктерінің және несиелік мекемелер мен агенттердің талаптарына бағынуға мәжбүрлейді. Егіншілік енді жергілікті білімнің және рулық және туыстық байланыстардың қалыптасқан қағидаларына негізделмейді. Керісінше, егіншілік – бұл жеке егіншілердің (фермерлердің) негізінен өз үй шаруашылықтары мен отбасылық қолдауына тәуелді болатын күнкөріс құралы. Егіншілік сырттан таңдалған экономикалық қызметтің түрі болғандықтан, білімді таратуда, егіншілік қызметін жүргізуде және егін шығыны сияқты жағдайларды түсіну мен басқаруда проблемалар туындайды.

Суландыру

Геофизикалық тұрғыдан алғанда, Бидар ауданы Солтүстік Карнатаканың жартылай құрғақ және құрғақшылыққа бейім аймағының бір бөлігі болып табылады және мерзімді құрғақшылықтарға ұшырайды. Жердің 82 пайызы егіс жері болғанымен, оның жалпы өңделетін жерінің тек 8 пайызы ғана суарылады. 1963 жылы басталган Қаранжа және 1972 жылы басталган Чулкинала екі ірі суару жобасы әлі де аяқталған жоқ. Каналдар мен тоғандар арқылы тек бір бөлігі суарылса, ал қалған шамамен бөлігі құдықтар мен түтікше құдықтар арқылы суарылады. Аталған екі ірі суару жобасының аяқталмауы және тозуы (аяқталған шағын бөлігінің өзі) аймаққа мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған қолдау деңгейін көрсетеді.

Әкімшілік

Ауданның сегіз талукасы бар: Бидар, Хумнабад, Бхалки, Аурад, Хулсур, Читгоппа, Камалнагар және Басавакалян. Лок Сабхада аудан Бидар сайлау округімен өкілдік етіледі. Бидардан парламент депутаты Бхагавант Хуба, ол Бхаратия Джаната Партиясынан.