Кіріспе

Popeye (Еврейше: פופאי) – Израиль әзірлеген және қолданыстағы әуеден жерге атуға арналған ракеталар отбасы. Израиль және экспортқа жұмыс істейтін пайдаланушылар үшін оның бірнеше түрі жасалған. Popeye Turbo ракетасының ұзын қашықтықтағы су асты кемесінен ұшырылатын крейсерлік ракета нұсқасы Израильдің су асты кемелеріне негіделген ядролық күштерінде қолданылуы мүмкін деген болжам бар. АҚШ Popeye ракетасын американдық номенклатураға сәйкес AGM-142 Have Nap деген басқа атаумен пайдаланған.

Дизайн

Popeye үлкен нысаналарға қарсы жоғары дәлдікпен шабуыл жасауға арналған. Стандартты Popeye және кішірек Popeye Lite бір сатылы қатты отынды ракетамен жабдықталған. Rafael компаниясы 1994 жылы Ұлыбританияда өткен жарысқа реактивті қозғалтқыш пен бүгілетін қанаттары бар Popeye Turbo әуеден ұшырылатын нұсқасын ұсынды, бұл зымыранның кеміндегі диапазонын көрсетті және осы нұсқаның ең төменгі мүмкін диапазонын жариялады. Инерциялық навигациялық жүйе зымыранды нысанаға бағыттайды; соңғы кезеңде нысананы табу үшін пилот INS және деректер байланысы арқылы зымыранды тікелей басқара алады, зымыран моделіне байланысты теледидарлық немесе инфрақызыл іздеу құрылғысын пайдаланады. Зымыранды ұшырған ұшақтың оны басқаруы міндетті емес, басқару басқа платформаға берілуі мүмкін, ал ұшақ аймақтан қашып кетеді. Экспорттық нұсқалардағы жарылғыш бөлімдердің екі түрі бар: жарғызу/фрагменттеу және тесіп өтуге арналған. Израильдің су асты кемелерінен ұшырылатын реактивті және ядролық қаруланған зымыран нұсқасы бар деген хабарлар тарады, бірақ Америкалық ғалымдар федерациясының мәліметінше, "ашық әдебиеттерде бұл жүйе туралы ақпарат аз", алайда 2000 жылдың мамыр айында Popeye Turbo ALCM сынақ ұшырылымын бақылады. Popeye Turbo әуеден ұшырылатын зымыран реактивті қозғалтқыш пен сұйық отынды пайдаланады, ұзындығы шамамен алғанда ; оның диапазоны 2003-2004 жылдары Үндістан үшін Popeye-ден жеңіл, 0,6 метр, салмағы және жарылғыш бас бөлігі бар. Crystal Maze II немесе ROCKS – Crystal Maze-дің жетілдірілген нұсқасы, оның қашықтығы арттырылған. Зымыран 2024 жылдың сәуір айында Сухой Су-30МКИ ұшағынан Андаман және Никобар әскери командасының бақылауымен алғаш рет сынақтан өтті. Зымыран Үндістанда жаппай өндіріледі. Зымыран GPS сигналдары жоқ жағдайда ұзақ қашықтықтағы радарлар мен әуе қорғаныс жүйелерін нысанаға ала алады. 2004 жылғы хабарламаға сәйкес, Rafael компаниясы "Have Rain" деп аталатын жаңа кемеге қарсы нұсқаны әзірлеп жатыр. Жаңа зымыранның ұшыру салмағы , P-3 Orion ұшағына орналасу үшін. Spice: 2000 жылы Rafael компаниясы Mk 84 бомбалары үшін "Ақылды, дәл, тиімді және арзан" (Spice) нұсқаулық жиынтығын ұсынды, бұл жүйе Popeye іздеу құрылғыларына негізделген. Оның 200 килотонналық ядролық оқ-дәріні тасымалдауға қабілетті екені айтылады. Стандартты Popeye зымыраны Dolphin класындағы су асты кемелеріндегі алты стандартты торпеда түтігінен өзге, төрт торпеда түтігі бар, бұл SLCM Popeye нұсқасының диаметрі үлкен болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Шолу

Popeye түрлі ұшақтармен, тактикалық истребительдерден ауыр бомбалаушыларға дейін үйлесімді. Ракеталар жасалғаннан бері сенімділігін арттыру және құнын төмендету мақсатында бірнеше жақсарту бағдарламаларынан өтті. Бұл жұмыстарға қанаттардың, қанатшалардың және ракета қозғалтқышының материалдарын және өндіріс процестерін өзгерту, инерциялық басқару блогындағы жаңа компоненттерді орнату, процессорды жаңарту және инфрақызыл іздеу құрылғысын жетілдіру кірді. АҚШ-та AGM 142 Have Nap деп аталатын Popeye негізінен B-52H ұшағын жабдықтауға арналған, осылайша қорғаныстан қауіпсіздікпен қамтамасыз ететін жеткілікті қашықтықтағы маңызды нысаналарға шабуыл жасауға мүмкіндік береді. Бұл ракета B-52H ұшағында қолданылған алғашқы дәлдікпен басқарылатын қару болды. Лондондық "Санди Таймс" газеті 2013 жылдың 5 шілдесінде Израильдің "Долфин" су асты кемелері Сирияның Латакия портында сақталған ресейлік П-800 "Оникс" кемеге қарсы ракеталар қоймасына қашықтықтан зымыран шабуылы жасағанын хабарлады, бұл CNN арнасының бұрынғы хабарламасындағы әуе шабуылы туралы ақпаратқа қайшы келеді. Израиль сонымен қатар "Дельфин" класындағы су асты кемелеріне құрлыққа шабуыл жасауға қабілетті "Харпун" зымырандарын орналастырды. 2014 жылдың 7 желтоқсанында түстен кейін екі Израиль әуе күштерінің F-15I ұшақтары Сириядағы екі бөлек нысанаға Popeye зымырандарын ұшырды. Сирияның әуе қорғанысы "Бук М2" зымыран батареясы шабуылдаушы ұшақтарға екі зымыран атып жіберді, екеуі де тосқауылға алынды, ал екі "Печора 2М" зымыраны төрт Popeye зымыранына қарсы ашыққанда, біреуі атып түсірілді. Дереккөздің сенімділігі жоқ: датасы=2014 жылғы желтоқсан. 2016 жылдың 30 қарашасының таңертеңінде Израиль ұшақтары Ливан әуе кеңістігінен Дамасктың солтүстік-шығысындағы Сабура маңындағы нысаналарға Popeye зымырандарын ұшырды.

Қатысу

Ол алғаш рет Израиль әуе күштері үшін жасалды және 1985 жылдан бері қолданыста келеді. АҚШ Әскери-әуе күштері 1989 жылы алғашқы 154 зымыранды, ал 1996 жылы тағы 54 зымыраннан тұратын екінші партияны сатып алды. Австралия Корольдік әуе күштері 1990 жылдардың соңында RAAF-тың F 111 бомбалаушылары үшін бірқатар Popeye зымырандарын сатып алды. F 111 2010 жылы Австралия қызметінен алынып тасталды. Зымырандарды F 111-ге интеграциялау қиын болды және шығындар күтілгеннен әлдеқайда артық болды. Қазіргі уақытта Түркия әуе күштерінің F 4 2020 Terminator ұшақтары (IAI-мен кеңінен жаңартылған) және TuAF F 16 CCIP түркі тілінде лицензиялық өндіріс нұсқасымен қаруланған.