Кіріспе
Сэр Альфред Шерман (10 қараша 1919 – 26 тамыз 2006) – ағылшын жазушысы, журналисі және саяси талдаушы. Ұзақ жылдар бойы бірге жұмыс істеген әріптесі оны "ұлы полимат, саясаттағы шебер және 20 ғасырдың соңғы шынайы куәгері" деп сипаттаған. Ол Испания азамат соғысында коммунист болып ерікті түрде қатысты, бірақ кейіннен көзқарасын толығымен өзгертіп, Маргарет Тэтчердің кеңесшісіне айналды.
Жеке өмір
Шерман Лондонның Хакни қаласында Ресейден келген еврей иммигранттары Яков Владимир мен Ева Шерманның отбасында дүниеге келді. Оның балалық шағы қиын жағдайда өтті; бала кезінде ол рахит ауруына шалдықты. Ол Hackney Downs County орта мектебінде оқыды, ол сол кезде гимназия саналды және мүмкіндіктердің алдыңғы қатарында тұрды. Кейін ол Челси политехникалық институтына түсіп, ғылымды оқыды. 1958 жылы Захава Зази Левинге үйленді, және олардың бір ұлы болды – Гидеон. 1993 жылы әйелінің қатерлі ісіктен қайтыс болғаннан кейін 2001 жылы Леди Анжела Шерманға үйленді.
Жас коммунист
Альфред Шерман жасөспірім кезінде Коммунистік партияға қосылды және 17 жасында Челси политехникалық институтындағы оқуын тастап кетті. Кейін ол былай деп түсіндірді: "1930-шы жылдардағы Ұлыбританияда еврей болу – шеттетілуге ұшырау еді. Әлемдік пролетариат бізге пана берді". Содан кейін ол 1937–1938 жылдардағы Испания азамат соғысында Халықаралық бригадалардың майор Эттли батальонында ерікті болып соғысты, онда ол тұтқынға алынып, Ұлыбританияға қайтарылды. КПС Маргарет Тэтчер үшін нағыз трамплин болды, оны 1974 жылғы тәжірибесіз партия жетекшісінен күтіп отырған премьер-министрге дейін біртіндеп түрлендірді. Шерман оған партия басшылығын басып алу және 1979 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жету стратегиясын ұсынды. Бірақ ол бұқаралық ақпарат құралдарымен қарым-қатынаста тәуелсіздігімен көзге түсті және оның ашық расизмінің алғашқы көрінісі 1974 жылы совет газеті "Правдаға" берген сұхбатында байқалды: "Лумпен пролетариат, түрлі-түсті адамдар және ирландтар туралы айтқанда, шындығында, оларды бақылаудың жалғыз жолы – жеткілікті түрде қаруланған және жақсы оқытылған полиция болуы керек". Ақырында ол КПС-тегі көптеген адамдарды ренжітіп, төрағасы Хью Томас Шерманмен "бірге жұмыс істеу мүмкін емес: ол кетуі керек" деп шешіп, 1983 жылы оны партиядан шығарды. Бірақ ол элиталық консенсусқа келісімге баруға дайын болмағандықтан, британ саясатының жабық әлеміне сіңе алмады. 1982 жылға қарай, оның Тэтчер ханыммен қарым-қатынасындағы жасырын керішіліктер толыққанды байқалды. Ол оның соғыстан кейінгі келісімнің мұрасын жоюдағы кедергілерді елемейтініне шағымданды, ал ол оны ерте жылдардағы уәдесін сатқаны үшін кінәлады. Оның ішкі шеңберінен шеттетілгеніне қарамастан, ол оған "ашулы сүйіспеншілікпен" қарады және 1983 жылы оған рыцарь атағын берді. Бірақ 1990 жылдары ол оның туралы былай деді: "Леди Тэтчер – керемет театр, бірақ оның сөздерін басқа біреу жазса ғана, әйтпесе ол түсінбейді". 2005 жылдың шілдесінде олар Шерманның соңғы кітабының жарық көргеніне орай өткізілген қабылдау кезінде қайтадан кездесті, кітаптың аты "Биліктің парадокстары: Тэтчер кезеңі туралы ойлар" болды.
Батыс мақсаттары
1986 жылдан бастап ол және оның ұлы Гидеон Батыс мақсаттары (Ұлыбритания) ұйымының мүшелері болды, ал Гидеон Директорат құрамында қызмет етті. Сэр Альфред Лорд Сюдли, профессор Антони Флю және доктор Харви Уордпен бірге Институт атынан «Таймс» газетінде жарияланған хатқа қол қойды. Аталған хатта Сальвадор президенті Альфредо Кристианидің саяси білігіне жоғары баға беріліп, оның үкіметінің Куба және Никарагуа қолдауымен әрекет ететін коммунистік FMLN террористерін жеңуде сәтті болуы тіледі.
Экономистер туралы пікірлер
Сенімсіздікке тап болғанда, мысалы, егер епископтар Құдайға сенуін тоқтатса, социализмге немесе содомияға бет бұрады. Бірақ экономика туралы агностик болған экономист жұмысқа алынбайды, сондықтан олар: "Егер мынаны жасасаң, егер соны жасасаң..." дейді. Экономистер бір-бірімен пікір таластырады, бірақ ешқайсысы экономиканың өзінің мәлімдегендей ғылыми екеніне күмән келтірмейді.
Балқан жағалаулары туралы пікірлер
Өмірінің соңғы 15 жылында Шерман бұрынғы Югославиядағы батыс саясатын ашық сынады. 1994 жылы ол зерттеу институты ретінде Балқан тану қорының Лорд Байрон атындағы бөлімін құрды. Шерманның сөздерімен айтқанда, ол "қазіргі қоғамдық пікірлердің бағытын түзеу үшін құрылды, себебі ол жүйелі түрде оқиғаларды түсінуге емес, Балқандағы қарсыластықтарды үгіттеп көрсетуге, сыртқы күштердің араласуын жеңілдетуге бағытталған". 1992 жылы Лондонның "Jewish Chronicle" газетінде жариялаған мақаласында Шерман босниялық мұсылмандарды Гитлер тұсындағы еуропалық еврейлермен шатастырудың "логикалық қателігіне" қарсы ескертті. "Бізге әрбір қақтығыста өз орнымызды талап ету үшін оны Холокостпен теңеудің қажеті жоқ, - деп жазды ол, - немесе үшінші тараптар өз мүдделері үшін біздің шейіттеріміздің есімдерін қолдануы да дұрыс емес; Босния басып алынған Еуропа емес; мұсылмандар – еврейлер емес; сербтер азаматтық соғысты бастаған жоқ, бірақ нақты қауіпке жауап беріп отыр. 1990 жылдан бері тәуелсіз хорват жетекшілігі – өзінің экстремалды шовинистік және клерикалистік сипатымен – және босниялық мұсылман жетекшілігі – исламдық фундаменталистік бағдарламасында Осман дәуіріне оралуға тырысып – сербтерді қайтадан қуғынға ұшыраған азшылыққа айналдырумен қорқытты". Онжылдықтың соңында Шерман АҚШ-тың Балқандағы саясатын әлемдік гегемонияға ұмтылудан ажырамас деп есептеді. 1997 жылы ол американдық ғасыр испан-американ соғысымен басталғанын және ол Балқанға американдықтардың енуімен аяқталып жатқанын атап өтті. Бірақ испан-американ соғысынан өзгеше, АҚШ-тың Балқандағы араласуының нақты стратегиялық мақсаты жоқ, бірақ ол "халықаралық қауымдастық" атынан жасалған моральдық крест жорысы деп мәлімделді: "Бұл көптеген сұрақтар тудырады. Біріншіден, "халықаралық қауымдастық" деген бар ма? Әлем халқының бестен бір бөлігін құрайтын қытайлықтар мен тағы бір бестен бір бөлігін құрайтын буддистер АҚШ пен оның клиенттік мемлекеттері сербтерді немесе ирактықтарды бомбалауын қалай ма? Ал АҚШ-ты осы "әлемдік қауымдастық" атынан әрекет етуге кім және қашан уәкілеттенді? Екіншіден, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Мадлен Олбрайттың мақтанышпен айтқан күш қолдануы осы кең және қақтығысты аймақтағы этникалық, діни, экономикалық және саяси өзара әрекеттесулердің арасындағы тепе-теңдікті сақтай ала ма? АҚШ албан және славян мұсылмандарының үмітін көтере ала ма, сонымен бірге македониялықтар, гректер, италиялықтар, болгарлар және хорваттар, сондай-ақ сербтерді ренжітпестен? Үшіншіден, күш саясаттың орнына келе ала ма? Бір дана неміс айтқандай, сіз штыкпен кез келген нәрсені істей аласыз, тек оның үстінде отырудан басқа. Осыған ұқсас, қазіргі заманғы қарулі кеме дипломатиясының баламасы – қарулы тікұшақтар. Бір рет бомба тастасаңыз немесе зымыран ұшырсаңыз, әсері болады. Бірақ егер құрбан аман қалса, екінші рет қайталаудың тиімділігі азаяды, себебі ол жағдайға бейімделуге үйренеді". 11 қыркүйекке жасалған шабуылдар мен Ирак соғысына дейін Шерман Вашингтон "Боснияда еуропалық Исламстан мен Ұлы Албанияның негізін қалап, мұсылмандар, сербтер және хорваттар арасындағы үш жақты қақтығысқа жол ашты" деп мәлімдеді. Бұл жаңа статус-кво құрмай, тек тұрақсыздықты күшейте түсті. АҚШ Балқан, Дунай, Карпатия және басқа жерлерде гегемониясын орната алады, "бірақ ол ұзақ жылдар бойы этникалық-діни қақтығыстар мен шекаралық дауларды шешу мүмкіндігінсіз мұра етеді". 2000 жылдың мамыр айында ол жазғандай, "Американың билігі мен беделі жаңа миссияларды ойлап табуға, жаңа эмбарголар салуға, жаңа бомбалар тастауға және жаңа соттар құруға қарсы тұра алмайтын адамдардың қолында. Қазіргі уақытта олар Біріккен Ұлттар Ұйымын, Дүниежүзілік Банкті, әлемдегі жоғары технологиялық қару-жарақтардың көпшілігін және аспанның барлық жағынан бізді бақылайтын спутниктердің басым бөлігін бақылайды. Олар осы мүмкіндікті сезінеді, енді біз олардың қандай мақсаттары бар екенін сұрауымыз керек. Салт-дәстүрлі, ақылға қонымды жеке мүдделерді қайта ашудың орнына, Американың сыртқы саясат элитасы өзінің суық соғыстағы жеңісінен кейін бұрынғыдан да көп өздерінің игілікті әлемдік гегемониясы мен қажетті күшімен мас".
"This begs many questions. First, is there such a thing as 'the international community'? Do people in China, which accounts for a fifth of the world's population, and the Buddhists, who account for another fifth—among others—really want the U. S. and its client states to bomb the Serbs or Iraqis? And who exactly, and when, deputed the U. S. to act on behalf of this 'world community'? Secondly, can the blunt weapon of force, of whose use U. S. Secretary of State Madeleine Albright boasted, balance conflicting and competing ethnic, religious, economic and political interactions over this wide and conflictive region? Can the U. S. raise the expectations of the Albanians and Slav Moslems without affronting Macedonians, Greeks, Italians, Bulgars and Croats, as well as Serbs? Thirdly, can force be a substitute for policy? It was a wise German who said that you can do anything with bayonets except sit on them. The same goes for gunships, the modern equivalent of gunboat diplomacy. Bomb and rocket once, and it has an effect. But if the victim survives, the second bout is less effective, because the victim is learning to cope." Well before the 11 September attacks and the Iraq War, Sherman argued that Washington had "set up the cornerstone of a European Islamistan in Bosnia and a Greater Albania, thus paving the way for further three sided conflict between Moslems, Serbs and Croats in a bellum omnium contra omnes. Far from creating a new status quo it has simply intensified instability." The U. S. may succeed in establishing its hegemony, in the Balkans Danubia Carpathia and elsewhere, "but it will also inherit long standing ethno religious conflicts and border disputes without the means for settling them." As he wrote in May 2000,
"The power and prestige of America is in the hands of people who will not resist the temptation to invent new missions, lay down new embargoes, throw new bombs, and fabricate new courts. For the time being, they control the United Nations, the World Bank, most of the world's high tech weapons, and the vast majority of the satellites that watch us from every quadrant of the skies. This is the opportunity they sense, and we must ask what ambitions they will declare next. Instead of rediscovering the virtues of traditionally defined, enlightened self interest in the aftermath of its hands down cold war victory, America's foreign policy elites are more intoxicated than ever by their own concoction of benevolent global hegemony and indispensable power.
Жарияланымдар
Шерман, сэр Альфред, Биліктің парадокстары: Тэтчер кезеңіне арналған ойлар, (Imprint Academic, 2005).