Кіріспе

Бугеу, марокколық қолбасшының шатырын және қолшатырын (еуропалық соғыстарда әскери туды басып алумен тең) қайтарып алғаннан кейін жеңісі үшін Исли герцогы аталды. Шабыстан кейін бір күні Могадор қаласын бомбалау басталды.

Өмірбаян

1830 жылы Алжирге шабуылдан кейін Әмір Абд әл Кадер 1832 жылы Маскара аймағындағы тайпаларды француздарға қарсы тұру үшін жетекшілік етті. 1834 жылы генерал Десмихельс қол қойған алғашқы келісім оған тым қолайлы деп танылды. 1837 жылы маршал Бугео жаңа келісімге қол қоюға тапсырма алды, ол Тафна келісімін жасады, ол Абд әл Кадерден Солтүстік Африкадағы Францияның егемендігін мойындауын талап етті, ал Франция Абд әл Кадердің Алжирдің үлкен бөлігіне билігін мойындады; Оранның бүкіл билігі (Оран, Арзев, Мостаганем және Мазагран қалаларын қоспағанда), Титтери билігі және Алжир билігі (Алжир және Блида қалаларын қоспағанда), сондай-ақ Митиджа жазығы және одан әрі. Марокко сұлтаны Абд әл Рахман 1830 жылы қазанда Тлемценді француздардан басып алуға тырысты. Сұлтан 5 мың атты және жаяу әскерін жіберді. Марокколық әскерлер Тлемсеннің көшелерінде тонап, шайқасты. Сұлтан оларды кері қайтаруға мәжбүр болды. Дегенмен, Абд әл Кадер француздарды Алжирден қуып шығару ниетінен ешқашан бас тартқан жоқ. Осы мақсатта ол Марокко сұлтаны Абд әл Рахманның қолдауын сұрады және алды, теория бойынша ол Марокко сұлтанының вассалы болды, сондай-ақ Оуджа мен Абд әл Кадер арасындағы аумақтың берілуімен, ол нағыз әскер құрды. 1839 жылы қарашада Марокко сұлтаны Абд әл Рахманның қолдауымен француз армиясы Бибанды (Темір қақпаларды) кесіп өткеннен кейін Францияға соғыс жариялады. Жауап ретінде француздар елді жүйелі түрде басып алды, бұл шілде монархиясы үшін ұлттық мақтаныш пен әскери ерлікке айналды. Бұл жаулап алуды 1840 жылы губернатор болып тағайындалған маршал Бугео жүзеге асырды. 1843 жылы Смала шайқасынан кейін Абд әл Кадердің астанасы Тагуин қиратылып, ол шөлге қашқанға мәжбүр болды. Содан кейін ол Мароккоға паналады, бірақ сол кезде Марокко сұлтаны Абд әл Рахманның әскері жеңіліске ұшырады, ал француз флоты Танжер және Могадор порттарын бомбалады. Үш жылдық партизандық соғыстан кейін Абд әл Кадер 1847 жылы Ламорисьерге басылды.

Кіріспе

30 мамырда генерал Бедоның француз әскерлері марокколық шабуылды кері қайтарды. Марокколық қаид шекараны кешіп, Тлемсеннен алпыс шақырым қашықтықтағы Лалла Магнияға келді және марокколық атты әскерімен француз лагеріне шабуыл жасады. Бас губернатор барлық күштерін – 11 000 саяқты жинап, Удждадан шамалы қашықтықта, Уджданың оң жағалауындағы Джарф-эль-Ахдарда орналасқан марокколық лагерьке аттанды. Таң атқанда француз әскерінің жорығын көрген сұлтан 20 000-25 000 саяқты марокколық атты әскерді жіберді. Бұл шабуыл француз әскерлерінің қатарын бұзуға жетпеді және алға жылжыған атты әскердің түзу қатарларымен екіге бөлінді. Бюжео өз атты әскерін алып келді. Эшелон түрінде құрылған атты әскер армияның сол жағындағы марокколық атты әскерге шабуыл жасап, бірнеше жүз саяқты жеңіп, оларды шашыратты. Полковник Жозеф басқаратын алты эскадроннан тұратын бірінші эшелон марокколық лагерьге шабуылдап, он бір артиллериян жаулап алды. Марокколық артиллерияшылар қайтадан оқтап үлкермеді. Марокколық жаяу әскері француз атты әскерінің қуып жете алмайтын шатқалдарға тарады. Бірінші эшелон лагерьге қарай жылжығанда, полковник Моррис басқаратын екінші эшелон оң жақтағы марокколық атты әскерге қарай қозғалды. Бұл қиын міндет болды. Оқиға аяқталған соң француз әскері марокколық лагерьке жиналды және олардың қайта жиналуын болдырмау үшін оларды қуалай бастады.

Салдарлар

Соғыстың нәтижесінде француздар он бір артиллерия, он сегіз ту және барлық марокколық шатырларды жаулап алды. Марокколықтардан 800 адам қаза тауып, француздардан 27 адам қаза болып, 99 адам жараланды.