Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия мен Италия әскерлері Бизертаны 1943 жылдың 7 мамырында одақтас әскерлер жеңіске жеткенге дейін басып алды. Одақтас күштер мен неміс армиясы арасындағы шайқас кезінде қала тұрғындарының көп бөлігі ауылға немесе Тунис қаласына қашып кетті. Қала шайқаста ауыр зардаптар шекті. Бизертаның Жерорта теңізіндегі стратегиялық маңызды орнына байланысты Франция 1956 жылы Тунис тәуелсіздік алғаннан кейін қала мен олардың теңіз базасын өз бақылауында ұстады. 1961 жылы Тунис әскерлері Бизерта аймағын қоршауға алып, француз әскерлерінің шығуына талап қойды. Француз тікұшағының ұшып, атыс ашуымен жағдай ушықты. Француздар күшін арттырды; оларға оқ аталғанда Франция Тунис күштеріне қарсы шешуші әскери операция жүргізді. Артық күш пен қару-жарақ қолданып, француздар Бизерта мен Мензель Бургибаны басып алды. 1961 жылдың шілдесінде үш күн ішінде 700 тунистік қаза тапты (1200-і жараланды); француз әскерінен 24 адам қаза тапты (100-і жараланды). БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде өткен келісімдер мен басқа да халықаралық қысым Францияны келісімге келтірді; француз әскері 1963 жылдың 15 қазанында Бизертаны тастап кетті.

Халықтың құрылымы

2014 жылы ерлер халықтың 50,3%-ын, әйелдер 49,7%-ын құрады. 60 және одан жоғары жастағы адамдар 12,4%-ды, ал қалалық халық 60,4%-ды құрады.

Демографиялық даму

Бизерте және оның округтарының демографиялық эволюциясы 2004 2014 2020 Бизерте 144 889 167 759 182 622 Бизерте Солтүстік 75 234 87 307 95 268 Бизерте Оңтүстік 45 227 55 659 62 426 Зарзуна 24 428 24 793 24 929 Көз: Citypopulation.de

Ескі порт

Бизерттегі Ескі порт – айналасы ақ үйлермен, кафелермен және жарқын түсті үлкен қайықтармен қоршалған шағын ойысқа ие порт. Ескі порт – Бизерттегі ең тартымды орын. Порттың жағалауы Касбаның Сиена жер қамалдары мен төменгі ақ үйлер бойымен жартылай шеңберге иіліп созылады. Қызыл және жасыл түспен боялған қарапайым қайық тыныш суды кесіп өтеді, балықшы жақын жердегі базарға балық түсіреді, тағы біреуі якорь көтереді. Бизерт шағын провансальдық немесе испандық порттың таныс бейнесін ұсынады, ол өзінің шіркеу мұнарасын минаретке алмастыруға дайын тұрғандай. Бизерттің Ескі порты, әсіресе күн батқанда, бистролардың террасалары жағалауды толтырғанда, өмірге толы болады.

Медина

Медина Бизерте қаласының ескі бөлігімен сәйкес келеді. Ол қазіргі қаланың солтүстігіне қарай, Бургайба даңғылынан жоғары созылып, ескі порт бойымен Касбаға (бекініске) дейін жалғасады. Бұрын ішке қарай қарап тұрған қамалмен қоршалған, бірақ француз протектораты кезінде қала үстінен билік ету үшін бұл қамал бұзылыпты. Медина – бұл барлық бағытта қиылысатын, тар көшелердің лабиринты. Базарлардағы иістер әр көшеде шеберлердің дүкендері мен олардың өнімдеріне қарай өзгереді. Көшелердің аттары осында болған ескі кәсіптік бірлестіктерге сәйкес келеді: rue des armuriers, rue des carpenters, тоқымашылар, зергерлер. Тар дүкендерде қолөнершілер жұмыс істеп тұрғанын көруге болады. 17 ғасырға дейін салынған Ұлы мешіттің биік, сегізбұрышты минареті мединаның үстінен көтеріледі. Оның жанында Бизерте билеушісі Сиди Мохтар Дейдің зауиясы орналасқан. Бизерте медианасы – ескі портты қоршап тұрған ежелгі қала. Бұл дәстүрлі қолөнердің дамыған орталығы. Оның бұрылып шайқалатын, тар көшелер мен жабық базарларында металл өңдеушілердің, ағаш шеберлерінің, сондай-ақ ет сатушылар мен азық-түлік дүкендерінің шеберханалары бар. Көшелер сол жерде тұратын және жұмыс істейтін шеберлердің есімдерімен аталады: rue des Forgerons көшесіндегі теміршілер, rue des Armuriers көшесіндегі қару жасаушылар, rue des Menuisiers көшесіндегі ағаш ұсталары және rue des bouchers көшесіндегі ет сатушылар. Бұл атмосферасы керемет, серуендеуге өте ыңғайлы орын. Хаммамет және Монастыр медианаларынан айырмашылығы, ол жаңартылмаған, сондықтан Шығыстың экзотикалық сүйкімділігімен толы.

Қасба

Қасба ескі порттың солтүстігінде орналасқан, оның батыс жағынан бір ғана кіреберісі бар. Оның көлемі шағын: шамамен 175 метрге 120 метр және 8 мұнарасы мен серуендеу жолы бар. Ол 17 ғасырда салынған. Каналдың екінші жағында қасбаның қамалдары қаланың – мединенің үстінен көтеріледі: қаланың, портың, көлдің және теңіздің әдемі көрінісі үшін оған кіруге болады. Бұл бекіністің тарихы Византиялық билік кезіне дейін жетеді: тікбұрышты пішінде, әр бұрышында бір мұнара орналасқан. Қасбаға кіретін жол – сол кезде кіруге тырысатын жауларды баяулату үшін арналған тар, қабатты өткел. Бекіністің ішкі жағы – үйлермен қатарласқан кішкентай көшелердің жиынтығы. Солтүстік-батыс қабырғасының түбінде базар орын алады, саудагерлердің дауысы естіліп, дүкендер ұйымдасқандай көрінеді. Одан әрі Андалусия ауданы жатыр, онда 17 ғасырда Испаниядан келген маврлар пана тапқан. Алға жылжысақ, қасбаның қамалымен байланысқан Испания фортының силуэті көрінеді, ол Бизерте қаласын 40 метрлік биіктіктен қарап тұрады. Бұл форт 1573 жылы Түрік билігі кезінде Алжир пашасы салған. Ол артиллерияға қарсы тұра алатындай етіп, 13 жақты және ішке қарай бұрыштармен салынған. Қазір ешқандай қауіп болмағандықтан, форт ашық аспан астындағы театрға айналдырылды, онда Бизерте халықаралық фестивалі (музыка, би, кино) және басқа да шаралар өтеді.

Денсаулық

Бизертеде Hôpital Régional de Bizerte атты үлкен аурухана бар, ол аймақтағы ең ірі ауруханалардың бірі.

Экономика

Бизерте экономикасы өте әртүрлі. Бірнеше әскери базалар мен жыл бойы дамыған туризм бар. Дегенмен, туристік орталық ретінде бұл аймақ Тунистің шығыс жағалауына қарағанда кем танымал. Өндіріс (текстиль, автокөлік бөліктері, асүй құралдары), балық шаруашылығы, жеміс-жидектер мен көкөністер, бидай өндірісі дамыған.

Әр түрлі

Бизерте порты 2012 жылдың мамыр айында ашылуы жоспарланған маңызды Жерорта теңізінің яхталық маринасына айналдырылуда. Маринаның суперяхта бөлімі "Гого Суперяхт Марина" деп аталады және 110 метрге дейінгі ұзындықтағы яхталарға арналған тұрақтар болады. Бұл жергілікті экономикаға елеулі серпін береді деп күтілуде, себебі яхта иелері және жүздеген кәсіби экипаж жыл бойы тұтынушыларға айналады. Яхталарды қамтамасыз ететін қызмет көрсету саласы біртіндеп дамып, қосымша жұмыс орындарын ашады. Актер Әбділмажит Лахал Бизерте қаласында дүниеге келген. The Teapacks тобының "Lo haya lano klum" әні 1942 жылы нацистердің Бизертеден әнші Коби Оздың отбасын қууы туралы айтады.

Атауы бойынша қараңыз

Гиппо Диарритус – Рим-католик шіркеуінің титулярлық кафедрасы. 1989–2002 жылдары оны Тадеуш Кондрусиевич, 2002–2004 жылдары Жозе Паала Салазар, О. П., ал 2004 жылдың 14 қазанынан бастап Манфред Гроте басқарды. Гиппо Диарритус қаласы мен кафедрасын Гиппо Региус қаласымен шатастырмау керек, онда Гипполық Әулие Августин епископ болған.