Кіріспе

Британдық Батыс Тынық мұхит аймақтары (БТТМ) – 1877 жылы Океаниядағы Тынық мұхит аралдарының бірнешеуін басқару үшін құрылған колониялық бірлік. Ол Батыс Тынық мұхиты бойынша жоғары комиссар аталған Британдық Корольдігінің өкілі арқылы басқарылды. Фиджи және Соломон аралдарынан басқа, осы колониялық иеліктердің көпшілігі шағын болды.

Тарих

Тынық мұхиты аралдарын қорғау туралы 1875 жылғы заң (38 & 39 Vict. c. 51), содан кейін 1890 жылғы «Шетелдік юрисдикция туралы» заң (53 & 54 Vict. c. 37) Тынық мұхитындағы британдық азаматтарға қатысты сот билігін белгіледі. 1877 жылы Батыс Тынық мұхитының жоғары комиссары лауазымы Ұлыбританияның құпия кеңесінің 1877 жылғы Батыс Тынық мұхиты жарлығымен ресми түрде бекітілді. Жарлық британдық отарлық аймақ – Британдық Батыс Тынық мұхиты аймақтарын құрды, келісімшарт бойынша жұмыс істеуге алынған жұмыскерлерді басқаруға және Батыс Тынық мұхитындағы британдық және австралиялық отарлық заңдардың юрисдикциясынан тыс британдық азаматтарға қатысты билік беруге құқық берді. Аралдар Оңтүстік Тынық мұхитында шашыраңқы орналасқандықтан, аймақтарды басқару қиындық тудырды. Ең тұрақты мүшелері Фиджи (1877 жылдан 1952 жылға дейін) және Соломон аралдары (1893 жылдан 1976 жылға дейін) болды. 1942 жылдан 1945 жылға дейін жоғары комиссариат қызметі тоқтатылды. Көптеген аралдар британдық әскери басқаруда болса, Соломон және Гилберт аралдары жапондық оккупацияға түсті. 1952 жылы Фиджи жоғары комиссариаттан бөлінді. Осыдан кейін жоғары комиссар лауазымы Соломон аралдарындағы Хониараға көшірілді, ал жоғары комиссар Соломон аралдарының губернаторы да болды. Алайда жоғары комиссар соты Сувада жұмысын жалғастырды, Фиджидің бас судьясы екі кеңсе бөлінгенге дейін, 1962 жылға дейін тағы он жыл бойы Бас сот комиссары лауазымын атқарды. 1961 жылдың 15 тамызында жарияланған және 1962 жылдың 9 сәуірінен бастап күшіне енген Батыс Тынық мұхиты (Соттар) жарлығына сәйкес, жоғары комиссар соты Батыс Тынық мұхитының жоғары соты болып қайта аталды және Соломон аралдарына көшірілді. 1979 жылы Кирибати тәуелсіздік алғаннан кейін, бұрын аймақтардың құрамына кірген барлық аралдар (Питкерн аралдарынан басқа) тәуелсіздік алды немесе басқа мемлекеттерге қосылды. 2002 жылы осы жоғары комиссариаттың мұрағаттық құжаттары Жаңа Зеландияға берілді және қазір Окленд университеті кітапханасының арнайы коллекцияларында сақталады.

Британдық Батыс Тынық мұхит аймақтарының әкімшілігі

Бастапқыда, BWPT Фиджиде (кейін Британдық Соломон аралдарында) тұратын жоғары комиссармен басқарылды. Содан кейін сэр Джон Бейтс Турстон 1892 жылы Чарльз Ричард Суэйнді Эллис аралдарының тұңғыш резидент комиссары, ал 1893 жылы Гилберт аралдарының тұңғыш резидент комиссары етіп тағайындады. 1895 жылы оның орнын Уильям Телфер Кэмпбелл басты, ол Тараваға орналасты, себебі оның лагунасы кемелердің қолайлы өтуі үшін жеткілікті кең болды. Британдық отаршылдық билік Оушен аралындағы фосфат кеніші үшін жұмыс күшін қамтамасыз ету және жұмысшылар арасында заң мен тәртіпті сақтауға баса назар аударды. Меланезиядағы «Blackbirding» деп аталатын мәжбүрлі еңбек саудасын реттеу Батыс Тынық мұхитының жоғары комиссариаты үшін маңызды мәселе болды. Австралия Корольдік теңіз күштерінің кемелері қара құс аулауды шектеуге жауапты болды.

Арал топтары

(1892–1916 жж.) – қазір жеке-жеке тәуелсіз мемлекеттер, Кирибати (Микронезияда) және Тувалу (Полинезияда) болып табылады.

Полинезияда

Кантон және Эндербери аралдары (1939 - 1976) – қазір Кирибатидің бөлігі. Кук аралдары (1893-1901) – 15 шағын арал, қазір Жаңа Зеландиямен еркін байланыста өзін-өзі басқаратын парламенттік демократия. Ниуэ (Дикий арал), сонымен қатар "Полинезия тасы" (1900-1901) деп белгілі; қазіргі уақытта Жаңа Зеландиямен еркін байланыста өзін-өзі басқаратын мемлекет. Феникс аралдары (1939 жылға дейін) – негізінен қоныстанбаған сегіз атолл, қазір Кирибатидің бөлігі. 🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 Ұлыбритания Питкэрн аралдары (1898 - 1952) – қазіргі Ұлыбританияның теңіз арты аумағы. 🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 Тонга (1900 - 1952) – 1970 жылдан бері тәуелсіз, жергілікті патшалық және қорғауға алынған мемлекет. Одақ аралдары (1877-1926, ресми түрде 1948 жылға дейін) – қазір Токелау, Жаңа Зеландияның тәуелді аумағы.

Микронезияда

Науру (Кейірімді арал) 1914-1921 (Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Науру Австралия басқаратын Ұлттар Лигасының мандат аймағына айналды; 1947 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы БҰҰ-ның тиісті қамқорлығын бекітті; 1968 жылы тәуелсіздік алды. Банаба (Океан аралы) (1900 жылдан 1976 жылға дейін) қазір Кирибати құрамында.

Меланезияда

Фиджи (1877–1952 жж.) – қазір тәуелсіз мемлекет. Британдық Соломон аралдары (1893–1976 жж.) – енді Соломон аралдары мемлекеті ретінде тәуелсіз. (1906–1976 жж.), ағылшын-француз кондоминиумы – қазір Вануату мемлекеті ретінде тәуелсіз.