Кіріспе
Жаңа Зеландияның сыртқы қатынастары негізінен дамыған демократиялық елдерге және Тынық мұхиты аралдарының дамып келе жатқан экономикаларына бағытталған. 20-шы ғасырдың соңына дейін Жаңа Зеландия Ұлыбританиямен (бұрынғы британдық колония ретінде) тығыз байланыста болды және басқа елдермен екіжақты қарым-қатынастары шектеулі болды. 20-шы ғасырдың екінші жартысынан бастап Австралия Жаңа Зеландияның ең маңызды мәдени, экономикалық және әскери серіктесіне айналды. Бүгінде ел Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастық ұйымы, Тынық мұхиты қауымдастығы және Тынық мұхиты аралдары форумы сияқты бірнеше көпжақты саяси ұйымдарға қатысады. Жаңа Зеландия дамып келе жатқан күш ретінде сипатталған, бірақ мұндай талапты оның орташа өлшемдегі экономикасы және шектеулі әскери мүмкіндіктері контекстінде қарастыру қажет. Елдің негізгі саяси партиялары сыртқы саясаттың жалпы бағыттары бойынша келісімде, ал үкімет еркін сауданы, ядролық қаруды жоюды және қару-жарақтарды бақылауды ілгерілетуде. 2013 жылдың жазында Жаңа Зеландияның сыртқы істер министрі Мюррей МакКалли былай деп мәлімдеді:
Жаңа Зеландияның барлық маңызды қарым-қатынастары жақсы деңгейде. Америка Құрама Штаттарымен сауда қарым-қатынастарында маңызды прогресске үміт бар. Қытай-Жаңа Зеландия қарым-қатынастары да бірқалыпты, бірақ сауда қарқынды дамуда. Жапонияның Транс-Тынық мұхиты серіктестігіне қосылуы қуантарлық өзгеріс, ал Жаңа Зеландия Оңтүстік Кореямен еркін сауда келісімін жасауды жалғастыруда. Үкімет Ресей, Оңтүстік Азия, Латын Америкасы, Парсы шығанағы және әсіресе Тынық мұхиты аймағындағы қарым-қатынастарды күшейту жоспарларын іске асыруда. Африка құрлығындағы елдермен байланысты жақсартудың да мүмкіндіктері зерттелуде.
The foreign relations of New Zealand are oriented chiefly toward developed democratic nations and emerging Pacific Island economies. Until the late 20th century, New Zealand aligned itself strongly with the United Kingdom (as a former British colony) and had few bilateral relationships with other countries. From the latter half of the 20th century, Australia has been New Zealand's most important cultural, economic and military partner. Today, the country participates in several multilateral political organisations, including Asia Pacific Economic Cooperation, the Pacific Community, and the Pacific Islands Forum. New Zealand has been described as an emerging power; however, such a claim needs to be considered in the context of its medium sized economy and limited military capability. The country's major political parties have generally agreed on the broad outlines of foreign policy, and the government has been active in promoting free trade, nuclear disarmament, and arms control. In summer 2013, New Zealand Foreign Minister Murray McCully reported that:
All New Zealand's important relationships are in good repair With the United States there are hopes of a major breakthrough in terms of trade relations. Sino – New Zealand relations are also subdued, but trade is burgeoning. Japan's decision to join the Trans Pacific Partnership is a welcome change and New Zealand continues to pursue a free trade agreement with South Korea. The government is pressing ahead with plans to strengthen relations in a number of other areas, including Russia, South Asia, Latin America, the Persian Gulf and especially the South Pacific. It is also alive to the potential benefits of closer ties with countries on the African continent.
Маорилер билігі
Жаңа Зеландияға алғаш рет шамамен 1300 жылы Полинезиялықтар қоныстанды. 1760 жылдардан бастап Жаңа Зеландияға түрлі еуропалық саяхатшылар мен саудагерлер, содан кейін миссионерлер мен қоныс аударушылар келе бастады. Әсіресе Солтүстік облыста (Нортленд) бейресми сауда жүйесі қалыптасты, соның нәтижесінде кейбір iwi (тайпалар) байып, күшті болды. Маори – көптеген өзгермелі басшылықтардан тұратын тайпалық қоғам болғандықтан, еуропалықтармен қарым-қатынас ресми емес және жағдайдай болып дамыды. 1835 жылы британдық резидент Джеймс Басбидің жетекшілігімен Солтүстік облыстың басшылары тәуелсіздік декларациясына қол қойды, оны Ұлыбритания мойындады.
Британдық отар
Көптеген маорилер еуропалық державалар басып кіріп, жерлерін тартып ала қояды деп әлі де алаңдады, ал кейбір iwi-лер өз аймақтарына келген еуропалықтардың көптігін бақылауда қиындықтарға тап болды. Ағылшын миссионерлері маорилерді христиан дініне өткізуге жасаған тырысқандарына кедергі келтіретін құқықбұзушылықтың жоғары деңгейіне алаңдады. Британдық колониялық кеңсе миссионерлердің ықпалымен және тәуелсіз Жаңа Зеландия компаниясының аралдарды жеке колонияға айналдыруды жоспарлап отырғаны туралы хабарлардан әсер алып, келісімге келіссөз жүргізу үшін теңіз капитаны Уильям Хобсонды жіберді. 1840 жылы қол қойылған Уайтанги шарты Жаңа Зеландияны Британ империясының бір бөлігіне айналдырды, Жаңа Зеландияның губернаторы тағайындалды және маорилерге британдық азаматтардың құқықтары берілді. Жаңа Зеландияны Британияның қосып алуы Британияның Жаңа Зеландияның сыртқы саясатын бақылауын қамтамасыз етті. Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінен субсидияланған ірікөлденім басталып, 1850-60 жылдары алтын іздеуге кеншілер келді. Колония 1850 жылдары өкілді және жауапты үкіметпен ішкі басқару құқығына ие болды, бірақ сыртқы істер мен қорғанысқа бақылау құра алмады. 1860 жылдары британдықтар 16 000 әскерді Солтүстік аралдағы Жаңа Зеландия соғыстарын басу үшін жіберді. Колония Британияға алтын, әсіресе жүн экспорттады. 1880 жылдардан бастап тоңазыту технологиясының дамуы мұздатылған ет пен сүт өнімдерін Британияға жаппай экспорттауға негізделген экспорттық экономика құруға мүмкіндік берді. 1899-1902 жылдары Жаңа Зеландия алғаш рет сыртқы соғысқа қатысып, Екінші Бур соғысында британдықтардың жағында соғысуға әскер жіберді. 1907 жылы ел колония мәртебесінен доминион мәртебесіне өтті. Жаңа Зеландия Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбритания жағында соғысу үшін жас жігіттерінің көп бөлігін жіберді. Галлиполидегі сәтсіз жорықтағы олардың батырлығы Жаңа Зеландия тарихында олардың құрбандықтарын мәңгі есте қалдырып, елдің рухани тәуелсіздігін қамтамасыз етті. Соғыстан кейін Жаңа Зеландия Версаль шартына қол қойды (1919) және Ұлттар Лигасына қосылды. Веллингтон Лондондағы консервативтік үкіметтерге сенді, бірақ лейбористерге емес. 1924 және 1929 жылдары британдық лейбористік партия билікке келген кезде Жаңа Зеландия үкіметі лейбористердің сыртқы саясатынан қорқыныш сезінді, себебі ол Ұлттар Лигасына сүйенді. Лигаға сенімсіздік танытылды және Веллингтон Лиганың қолдауымен бейбіт әлемдік тәртіп орнатылатынына үміттенбеді. Империяның ең адал доминионы бірінші және екінші британдық лейбористік үкіметтердің Лиганың төрелік және ұжымдық қауіпсіздік келісімдеріне сенім артуына қарсылық білдірді. 1912-1935 жылдар аралығындағы Реформа және Біріккен партиялар үкіметтері «реалистік» сыртқы саясатты ұстанды. Олар ұлттық қауіпсіздікті басты орынға қойып, Лига сияқты халықаралық институттарға күмәнданып қарады және өздік шешім қабылдау, демократия және адам құқықтары мәселелеріне қызығушылық танытпады. Алайда оппозициялық Лейбористік партия көбірек идеализмді көрсетіп, халықаралық істерге либералды интернационалистік көзқарас ұсынды. 1935 жылдан бастап Бірінші лейбористік үкімет сыртқы саясатта белгілі бір деңгейде идеализмді көрсетті, мысалы, нацистік Германия мен Жапонияның агрессиясына қарсы шықты.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Жаңа Зеландия Ұлыбританияны қорғауға толыққанды қосылды, премьер-министр Майкл Джозеф Савидж: «Британия қайда болса, біз де сондамыз; Британия қайда тұрса, біз де тұрамыз» деп мәлімдеді. Жаңа Зеландия сарбаздары Солтүстік Африкада, Италияда және Тынық мұхитында, ал авиаторлары Англияда және Тынық мұхитында соғыс бойы қызмет етті, тіпті Жаңа Зеландия жапон шапқындығынан қауіптенген кезде де.
1945 жылдан бастап
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Зеландия үкіметі 1943 жылы алғаш рет Сыртқы істер департаментін (қазіргі Сыртқы істер және сауда министрлігі) құрды, ол бұрын Лондондағы Доминион кеңсесі басқарған сыртқы саясатты өз қолына алды. 1947 жылы Жаңа Зеландия 1931 жылғы Вестминстер статутын 1947 жылғы Вестминстер қабылдау туралы заңмен ратификациялады, бұл Жаңа Зеландияны Ұлыбританиядан толық тәуелсіз етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сингапурдың түсуі Жаңа Зеландияны Ұлыбритания империясын қорғауда енді Ұлыбританияға сене алмайтынын түсінуге мәжбүр етті. Жаңа Зеландия әскерлері Малайзиядағы коммунистік бүлікке қарсы сәтті шайқаста британдықтарға көмектесті және Сингапурда, кейін Кипрде әуе күштерінің эскадрильясын ұстап, британдық күштерді қолдады. Жаңа Зеландия дипломаттары Америка Құрама Штаттарымен одақ құруға ұмтылды және 1951 жылы Жаңа Зеландия, Австралия және АҚШ арасындағы ANZUS шартына қосылды. Американың қорғау кепілдігіне жауап ретінде Жаңа Зеландия Американың соғыстарында қолдау көрсетуге міндетті деп ойлады және Біріккен Ұлттар Ұйымының басшылығымен Корея соғысына (1950–1953 жж.) және Вьетнам соғысына күш жіберді. 1970 жылдарға қарай көптеген жаңа зеландиялықтар өз елдерінің АҚШ-ты қолдауына, әсіресе Вьетнамда және ядролық қуатты және қаруланған АҚШ әскери кемелерінің келуіне наразылық білдіре бастады. Үшінші Лейбористік үкімет (1972–1975) Жаңа Зеландия әскерлерін Вьетнам соғысынан шығарды және Тынық мұхитындағы француз ядролық сынақтарына қарсылық көрсетті, бір кезде сынақтарға наразылық білдіру үшін әскери кеме жіберді. 1973 жылы Ұлыбританияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа кіруі Жаңа Зеландияны тәуелсіздікке итеруге мәжбүр етті. Британдықтардың бұл қадамы Жаңа Зеландияның ең ірі нарығына сауда қолжетімділігін шектеді, сондықтан ол Азия, Америка және Таяу Шығыста жаңа сауда серіктестерін іздеді. Австралия мен Жаңа Зеландия 1983 жылы еркін сауда туралы жақын экономикалық қатынастар келісіміне қол қойды. 1984 жылы Төртінші Лейбористік үкімет сайлануы тәуелсіз сыртқы саясаттың жаңа кезеңін басталды. Ядролық қуатты және ядролық қаруланған кемелерге Жаңа Зеландия суларына кіруге тыйым салынды, бұл Жаңа Зеландияны ANZUS шартынан шығарды. Иммиграциялық заңдар либералданды, нәтижесінде Азиядан иммиграция күрт өсті. Төртінші Ұлттық үкімет (1990–1999) тарифтер мен импорттық шектеулердің көп бөлігін алып тастау арқылы сауданы либералдандырды. 2008 жылы Сыртқы істер министрі Уинстон Петерс Жаңа Зеландияның сыртқы қызметі үшін "жер сілкінісіндей өзгеріс" деп атаған жаңалықты жариялады, ол елдің "халықаралық аренада лайықты қатысуын сақтау үшін күресіп жатқанын" жоюға бағытталған. Петерс министрлікке қосымша қаржы бөлінетінін және шетелде қызмет ететін Жаңа Зеландия дипломаттарының санын 50%-ға арттыратынын мәлімдеді. Алайда бұл саясат 2008 жылғы жалпы сайлаудан кейін өзгертілді, нәтижесінде Джон Ки басқаратын Жаңа Зеландияның Бесінші Ұлттық үкіметі билікке келді.
Ұлттар Достастығы
Жаңа Зеландия Ұлттар Достастығының мүше мемлекеті болып табылады – алғашқы мүшелердің бірі ретінде, Жаңа Зеландия Доминионы 1907 жылдың 26 қыркүйегінде жарияланды. Қазіргі уақытта Жаңа Зеландия королі Карл III патшалық биліктегі монарх және мемлекет басшысы болып табылады, ол Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы арқылы өкілдік етеді. Жаңа Зеландия көптеген басқа Достастық елдерімен берік қарым-қатынас орнатып, олардың көпшілігінде жоғары комиссарлар мен жоғары комиссиялар қызмет етеді.
Біріккен Ұлттар Ұйымы
Жаңа Зеландия 1945 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылтайшы мүшесі болды және Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің бірінші айналымдық тұрақты емес мүшелерінің қатарында болды. Жаңа Зеландияның премьер-министрі Питер Фрейзер Жаңа Зеландияның Оңтүстік Тынық мұхитында қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, АҚШ сияқты әлемнің ірі державаларымен бірігіп, шағын елдердің әлемдік істерге қатысуына кепілдік беретін ұйым құру қажет деп ойлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сингапурдың түсуінен кейін Ұлыбританияның Жаңа Зеландияны қорғауға шамасы жетпейтіні анық болды, сондықтан үкімет күшті державалар тобымен тәуелсіз қарым-қатынас саясатын ұстанудың Жаңа Зеландияны қорғаудың ең тиімді жолы екеніне келісті.
Халықаралық ұйымдарға қатысу
Жаңа Зеландия Біріккен Ұлттар Ұйымына (БҰҰ), Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ), Дүниежүзілік банкке, Халықаралық валюта қорына (ХВҚ), Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ), Халықаралық энергетикалық агенттікке, Азия даму банкіне, Тынық мұхит аралдары форумына, Тынық мұхит қауымдастығының хатшылығына, Коломбо жоспарына, Азия-Тынық мұхит экономикалық ынтымақтастық ұйымына (АТЭЫ) және Халықаралық кит аулау комиссиясына қатысады. Жаңа Зеландия сондай-ақ Комонвеллге мүше ретінде белсенді түрде қатысады. 1985 жылы ANZUS әскери одағының тоқырауына қарамастан, Жаңа Зеландия АҚШ және Австралиямен халықаралық мәселелердің кең ауқымы бойынша жақсы қарым-қатынастарды сақтап келеді. Бұрын Жаңа Зеландияның географиялық оқшаулануы және оның ауыл шаруашылығы экономикасының жалпы өркендеуі халықаралық істерге қоғамдық қызығушылықты шектеген еді. Алайда, жаһандық сауданың өсуі және басқа да халықаралық экономикалық оқиғалар жаңа зеландиялықтарды өз елінің теңсіз шетелдік нарықтарға тәуелділігін арттырды. Жаңа Зеландия үкіметтері еркін сауданы, әсіресе ауыл шаруашылығы өнімдерін жақтайды және ел ДСҰ-дағы Кэрнс тобының құрамына кіреді. Жаңа Зеландияның Азиямен экономикалық байланысы күшейіп келеді. Жаңа Зеландия Оңтүстік-Шығыс Азия Ұлттарының қауымдастығымен (АСЕАН) «әңгімелесу серіктесі», Шығыс Азия саммитінің мүшесі және АТЭЫ-ның белсенді қатысушысы болып табылады. Коломбо жоспарының негізін қалаушысы ретінде Жаңа Зеландия Азия елдеріне техникалық көмек және капитал ұсынды. Ол сондай-ақ Азия даму банкі және БҰҰ бағдарламалары арқылы үлес қосады және БҰҰ Азия және Тынық мұхиты экономикалық және әлеуметтік кеңесінің мүшесі болып табылады.
Халықаралық ұйымға қатысудың қорытындылары
ABEDA, ANZUS (АҚШ 1986 жылғы 11 тамызда Жаңа Зеландияға қатысты қауіпсіздік міндеттемелерін тоқтатты), APEC, ARF (әңгімелесу серіктесі), AsDB, ASEAN (әңгімелесу серіктесі), Австралия тобы, Ұлттар Достастығы, CP, EBRD, ESCAP, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, ISO, ITU, NAM (қонақ ретінде), NSG, OECD, OPCW, PCA, PIF, Sparteca, SPC, БҰҰ, UNAMSIL, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNMIK, UNMISET, UNMOP, UNTSO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO
Шетелдік аумақтар
Жаңа Зеландия Токелауды (бұрын Токелау аралдары деп аталатын) өзін-өзі басқаруға құқығы жоқ отарлық аумақ ретінде басқарады. 2006 жылдың ақпан айында Токелауда БҰҰ демеушілігімен өздігінен басқарушы мемлекет болу туралы референдум өтті, бірақ қабылдану үшін қажетті үштен екі көпшілік жиналмады. Самоа 1918 жылдан 1962 жылға дейін Жаңа Зеландияның протектораты болды. Дегенмен, Жаңа Зеландия Ниуэ және Кук аралдарының жауапкершілігін сақтап қалды, олар Жаңа Зеландиямен еркін байланыста. Осы үш елдің азаматтары Жаңа Зеландияның азаматтығына ие және Жаңа Зеландияда денсаулық сақтау және білім алу құқықтарымен бірге келеді. Жаңа Зеландия 1923 жылдан бері Антарктиданың Росс тәуелділігі деп белгіленген бөлігіне құқық талап етеді.
Әскери
Географиялық орналасуына байланысты Жаңа Зеландияның аумақтық тұтастығына тікелей қауіп төнбейді, оның қорғаныс қалыптасуы және шектеулі қаржылық мүмкіндігі осыны көрсетеді. Жаңа Зеландияның Қорғаныс күштері көптеген басқа елдерге қарағанда шағын, және оның әуе шабуылына қарсы қабілеті жоқ, бірақ оның әскері жалпы алғанда өте кәсіби деп есептеледі. Оның шетелдегі міндеттері көбінесе бейбітшілік сақтау, әсіресе Тынық мұхитында, ал кеңірек аймақтық қауіпсіздік Австралияның жауапкершілігінде. XXI ғасырда бейбітшілік орнату үшін Шығыс Тимор, Соломон аралдары және Тонгаға жасақтар жөнелтілді. Инженерлік және қолдау күштері Ирак соғысына да қатысты, бірақ Жаңа Зеландия «еріктілер коалициясының» мүшесі емес. Жаңа Зеландияның соңғы онжылдықтардағы ең ірі әскери қатысуы – 9 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін АҚШ бастаған Ауғанстанға басып кіруден кейін болды. Бұл жасаққа SAS әскерлері де кірді. 2021 жылдың ақпан айында MFAT 2016 және 2018 жылдары Сауд Арабиясының Қарулы күштеріне сатылатын әскери техникаға экспорттық рұқсаттар бергенін растады. Ресми ақпарат туралы заң бойынша алынған құжаттар әскери экспорт бойынша толық мәліметтерді көрсетті. Бұл ашықлағаннан кейін Air New Zealand компаниясының бизнес-бөлімінің Сауд Арабиясының Корольдік теңіз күштеріне келісімшарт негізінде көмек көрсеткені және адам құқықтары жөніндегі міндеттемелерін бұзғаны туралы бұрынғы хабарлама пайда болды. Air New Zealand компаниясының The Gas Turbines бизнес-бөлімінің Сауд Арабиясының Корольдік теңіз күштеріне көмек көрсетуі жөніндегі мәселе 2021 жылдың сәуір айының басында Сыртқы істер және сауда министрлігіне Бизнес, инновация және жұмыс министрлігінің бұрынғы басшысымен қарауға тапсырылды. Екі тарап арасындағы келісімшарт Йемендегі соғыстағы араб мемлекетінің рөлінен кейін сынға ұшырады. БҰҰ Сауд Арабиясына жасалатын әскери экспорт Йемендегі қақтығыста қолданылуы мүмкін екендігі туралы алаңдаушылық білдіргені хабарланды, оған қарамастан MFAT елге экспортқа рұқсат берді, бұл Жаңа Зеландияның Сауд Арабиясымен қарым-қатынасын тексеруге шақыруға әкелді.
Шетелдік көмек
Жаңа Зеландияның ресми көмек бағдарламасын Жаңа Зеландияның халықаралық даму агенттігі (NZAID) басқарады, ол Сыртқы істер және сауда министрлігіне қарасты жартылай дербес орган. 2007 жылы Жаңа Зеландия Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) ішінде жалпы ұлттық табыстың (ЖҰТ) шетелдік дамуға жұмсалған үлесіне қарай ең төменгі алтыншы орынды иеленді. Жаңа Зеландияның үлесі ЖҰТ-тың 0,27%-ын құрады. Бұл көмектің көп бөлігі Тынық мұхиты аймағына бағытталды. Дегенмен, ел кейде ірі дағдарыстарға жауап беруде жомарттық көрсетеді, мысалы, 2004 жылы Үнді мұхитындағы цунамиге шамамен 100 миллион доллар көмек берді, 2010 жылы Гаитидегі жер сілкінісіне 1 миллион доллар бөлді, ал кейін үкімет 2011 жылы Жапониядағы жер сілкінісі мен цунамиге 2 миллион доллар жұмсады. 2015 жылғы сәуір және мамыр айларында Непалда болған жер сілкінісінен кейін Жаңа Зеландия үкіметі бастапқы гуманитарлық көмек ретінде 1 миллион доллар жіберді және 45 қалалық іздеу-құтқару техникасын жұмылдырды. Жаңа Зеландия әскерлері мен ұшақтары да Азия-Тынық мұхиты аймағындағы апат аймақтарына жиі жіберіледі.
Ядролық қарусыз саясат
1970 және 1980 жылдары Жаңа Зеландияда ядролық қаруға қарсы көңіл күшейіп, Тынық мұхитындағы Моруроа атолындағы француз ядролық сынақтарына байланысты алаңдаушылықтар артты. Норман Кирк басқарған үшінші Лейбористік үкімет 1972 жылы Австралияның қолдауымен Францияны Халықаралық сотқа шақырды, француз тарапынан Тынық мұхитының оңтүстігіндегі Француз Полинезиясындағы Муруроа атолындағы атмосфералық ядролық сынақтарды тоқтату талап етілді. 1972 жылы наразылық және қарсылық білдіру үшін Кирк үкіметі екі фрегатын Моруроа сынақ аймағына жіберді. 1972 мен 1991 жылдар арасында француз сынақтарын бұзуға тырысқан бейбітшілік яхталары үйлесімді наразылықтарда Муруроаның шеттеу аймақтарына жүзіп өтті. Жаңа Зеландия порттарына келетін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелеріндегі ядролық қарулардың таралуы және ядролық оқ-дәрілер немесе реакторлардың болуына қатысты алаңдаушылықтар күшейді. 1984 жылы сайланғаннан кейін Дэвид Ланге басқарған Лейбористік партия үкіметі мұндай кемелердің сапарларына қарсы екенін мәлімдеді. 1985 жылдың ақпанында Жаңа Зеландия "Буханан" кемесін қабылдамады, ал АҚШ жауап ретінде портқа қол жеткізу қайта қалпына келтірілмесе, Жаңа Зеландияға қатысты келісім міндеттемелерін тоқтататынын жариялады. 1987 жылы Лейбористік үкімет Жаңа Зеландияны ядролық қарудан азат аймақ деп жариялап, ұстанымын нығайтты (Жаңа Зеландияның ядролық қарудан азат аймағы, қарусыздандыру және қару-жарақтарды бақылау туралы 1987 жылғы заң), бұл Жаңа Зеландияны заңды түрде ядролық қорқыту сценарийінен шығарып, ядролық қуатпен жұмыс істейтін соғыс кемелерінің портына кіруіне тыйым салды. Бұл санатқа кірмейтін соғыс кемелеріне кедергі келтірілмеді, бірақ АҚШ Жаңа Зеландияға соғыс кемелерінің кез келген келесі сапары АҚШ-тың кемелерінің ядролық қабілетін "растамай не жоққа шығармай" қауіпсіздік саясатын бұзусыз жүзеге асырылмайды деген тұжырымға келді. 1987 жылы Жаңа Зеландия елді ядролық қарудан азат аймақ деп жариялаған заң қабылдады, атап айтқанда Жаңа Зеландияның ядролық қарудан азат аймағы, қарусыздандыру және қару-жарақтарды бақылау туралы заң; сол жылы АҚШ "Брумфилд" заңымен жауап берді, Жаңа Зеландияны "одақтас" емес, "дос" деп белгіледі. Осыдан бері Жаңа Зеландия мен АҚШ арасындағы қарым-қатынас бірнеше рет өрлеу мен төмендеуді бастан өткерді. Соңғы жылдары, әсіресе ACT Жаңа Зеландия саяси партиясы ядролық қаруға қарсы заңнаманы жоюды ұсынды; және 2006 жылдың ақпанына дейін Ұлттық партия мәселе бойынша референдум өткізуді жақтады. Алайда, қоғамдық пікір елдің ядролық қарудан азат аймақ мәртебесін қолдайды. 2006 жылдың мамырында АҚШ-тың Шығыс Азия және Тынық мұхиты істері жөніндегі мемлекеттік хатшысының көмекшісі Кристофер Хилл АҚШ пен Жаңа Зеландия арасындағы келіспеушілікті "өткеннің қалдығы" деп сипаттады, сонымен қатар АҚШ Жаңа Зеландиямен тығыз қорғаныс қарым-қатынасын қалайтынын және Жаңа Зеландияның Ауғанстандағы және Ирактағы қайта құрудағы қатысуын жоғары бағалады. "Менің ойымша, ядролық мәселеде бір-біріміздің ойымызды өзгертуге тырысудың орнына, бұл біршама ескірген нәрсе, біз жұмыс істей алатын нәрселерге назар аударуымыз керек", - деді ол Australian Financial Review газетіне берген сұхбатында. 2006 жылы АҚШ Жаңа Зеландияның сыртқы саясатына қысымды күшейтті, АҚШ сауда шенеуніктері америкалық ядролық кемелерге Жаңа Зеландия порттарына тыйым салуды екі ел арасындағы ықтимал еркін сауда келісімімен байланыстырды. Франция мен Жаңа Зеландия арасындағы қарым-қатынас 1980 және 1990 жылдары Моруроадағы француз ядролық сынақтары және Окленд портындағы "Rainbow Warrior" кемесіне жасалған шабуылдан кейін екі рет шиеленісті болды. Соңғысы Жаңа Зеландияның егемендігіне қарсы мемлекеттік терроризм актісі ретінде кеңінен танылды және сол кездегі француз президенті Франсуа Миттеранның бұйрығымен жасалды, бірақ ол сол кезде қатысы бар екенін жоққа шығарды. Бұл оқиғалар Жаңа Зеландияның ядролық қаруға қарсы саясатын сақтап қалуға деген ниетін нығайтты. Қазіргі уақытта екі ел арасындағы қарым-қатынас достық, сауда байланыстары тығыз және көптеген екіжақты байланыстар бар. 2017 жылы Жаңа Зеландия Біріккен Ұлттар Ұйымының ядролық қаруды тыйым салу туралы шартына қол қойды. Сыртқы істер министрі Джерри Браунли келісім "Жаңа Зеландияның халықаралық ядролық қарусыздануға ұзақ жылдар бойы берген міндеттемесіне сәйкес келеді" деді.
Латын Америкасы
Жаңа Зеландия бірқатар Латын Америкасы елдерімен, әсіресе экономикалық саласында, берік байланыстарға ие. Жаңа Зеландияның Мексика қаласында, Сантьягода, Бразилиада және Буэнос-Айресте елшіліктері орналасқан – олардың алғашқысы (Сантьяго) 1972 жылы ашылды. Жаңа Зеландия үкіметінің 2010 жылдың мамыр айында жарияланған Латын Америкасы стратегиясы бойынша, Жаңа Зеландияның аймаққа жылдық экспорты 1 миллиард NZ$ шамасында, ал аймақтағы Жаңа Зеландияның инвестициялары (агротехнология, энергетика, балық шаруашылығы және мамандандырылған өндіріс сияқты салаларда) шамамен 1,3 миллиард NZ$ құрайды. Стратегияда аймақта Жаңа Зеландияның инвестициялар мен қызмет көрсету саудасын кеңейтуге зор мүмкіндіктер бар екені айтылады. Стратегия алты елге (Бразилия, Мексика, Чили, Аргентина, Уругвай және Перу) баса назар аударады және Жаңа Зеландияның мынадай мақсаттарға жетуі керек екенін көрсетеді: Жаңа Зеландиялық бизнес өкілдері арасында аймақтың жақсырақ түсінілуін қамтамасыз ету, инвестицияларды, сауданы және бірлескен кәсіпорындарды ұлғайту мүмкіндіктерін анықтауға көмектесу; Жаңа Зеландия мен Латын Америкасы арасындағы бизнеске кедергі келтіретін факторларды азайту; аймақта Жаңа Зеландия туризмін дамыту; Жаңа Зеландия мен аймақ арасындағы әуе байланыстарын жақсарту; білім беру, ғылыми зерттеулер және ғылым салаларындағы байланыстарды нығайту. Латын Америкасынан Жаңа Зеландияға туристер мен студенттердің көптеп келуі байқалады. Мысалы, 2010 жылдың маусымына дейін шамамен 30 000 латын америкалық азамат Жаңа Зеландияға сапар шекті. Бұған қоса, Жаңа Зеландия Бразилия, Аргентина, Чили, Перу, Мексика және Уругвай елдерімен танымал Жұмыс Демалыс бағдарламаларын жүзеге асырып келеді.
Тынық мұхит қатынастары
Жаңа Зеландияның сыртқы саясатының көп бөлігі Тынық мұхиты аймағына, әсіресе Полинезия мен Меланезияға бағытталған. Екіжақты экономикалық көмек ресурстары Тынық мұхитының оңтүстік аймағындағы арал мемлекеттеріндегі жобаларға, әсіресе Бугенвильге жұмсалды. 1962 жылы қол қойылған достық шартында көрініс тапқан Самоамен (бұрынғы Батыс Самоа деп аталған) елдің ұзаққа созылған байланысы және Тонгаменғы тығыз қарым-қатынасы екі елден де жұмысқа рұқсат алып иммигранттар мен туристердің келуіне әкелді. Жақында Жаңа Зеландия әскерлері Тынық мұхиты аймағындағы Шығыс Тимор, Соломон аралдары және Тонгадағы бейбітшілік сақтау операцияларына қатысты, қараңыз Жаңа Зеландияның әскери тарихы. 1947 жылы Жаңа Зеландия Австралия, Франция, Ұлыбритания және АҚШ-пен бірлесіп Тынық мұхиты аймағының әл-ауқатын арттыру мақсатындағы аймақтық ұйым – Оңтүстік Тынық мұхиты комиссиясын құрды. Жаңа Зеландия осы ұйымның жетекшісі болды. 1971 жылы Жаңа Зеландия Оңтүстік Тынық мұхитының басқа тәуелсіз және өздік басқару құқығы бар мемлекеттерімен бірге жыл сайын "үкімет басшылары" деңгейінде кездесетін Оңтүстік Тынық мұхиты форумын (қазіргі Тынық мұхиты аралдары форумы) құрды.
2006 жылғы Шығыс Тимор дағдарысы
26 мамырда Жаңа Зеландия 42 сарбазды жөнелтті, ал екінші топ 120 сарбаз 27 мамырда Крайстчерчтен Таунсвиллге (Квинсленд штаты), содан кейін Шығыс Тиморға бағыт алды. Кларк бұл күштерді австралиялық қолбасшылықтың қажетті жерлеріне орналастырылатынын мәлімдеді.
Африка
Елдің ресми қатынастары басталды
29 қазан 1985 Алжир Австралияның Канберра қаласындағы елшілігінен Жаңа Зеландияға аккредиттелген. Жаңа Зеландия Алжирдің Каирдегі елшілігінен аккредиттелген. Ангола Жаңа Зеландияға Сингапурдағы елшілігінен аккредиттелген. Жаңа Зеландия Оңтүстік Африканың Претория қаласындағы жоғарғы комиссиясынан Анголаға аккредиттелген. Джибути Жапонияның Токио қаласындағы елшілігінен Жаңа Зеландияға аккредиттелген. Жаңа Зеландия Джибутиге Аддис-Абебадағы елшілігінен аккредиттелген.
1 қараша 1969 Мысыр – Жаңа Зеландия қатынастары
Мысырдың Веллингтонда елшілігі бар. Жаңа Зеландияның Каирде елшілігі бар.
6 желтоқсан 2011 Эфиопия мен Жаңа Зеландия 2014 жылы Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында Жаңа Зеландия елшілігінің ашылуымен ресми қарым-қатынасты бастады. Алайда бейресми қарым-қатынастар 1937 жылы Италияның басқыншылығы кезінде Эфиопияны егемен мемлекет ретінде тануды жалғастыру туралы өтінішіне Жаңа Зеландия қолдау көрсеткен кезден басталады. Эфиопия Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігінен аккредиттелген. Жаңа Зеландияның Аддис-Абебада елшілігі бар. Гана Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы жоғары комиссиясынан аккредиттелген. Жаңа Зеландия Ганаға Эфиопияның Аддис-Абеба қаласындағы елшілігінен аккредиттелген.
9 маусым 1982 Кения Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы жоғары комиссиясынан аккредиттелген. Жаңа Зеландия Кенияға Эфиопияның Аддис-Абеба қаласындағы елшілігінен аккредиттелген.
4 мамыр 1983 Екі ел 4 мамыр 1983 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, осы кезде Социалистік халықтық Ливия Араб Джамахириясының халықтық бюросының (елшілігінің) бірінші хатшысы (елшісі), Канберрада тұратын, Жаңа Зеландияның генерал-губернаторына сенімхаттарын тапсырды.
6 наурыз 1983 Екі ел 6 наурыз 1983 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, осы кезде Малидің Жаңа Зеландиядағы бірінші елшісі (Пекинде тұратын) Бубакар Туре генерал-губернаторға сенімхаттарын тапсырды.
Маврикий Австралияның Канберра қаласындағы жоғары комиссиясынан Жаңа Зеландияға аккредиттелген. Жаңа Зеландия Маврикийге Оңтүстік Африканың Претория қаласындағы жоғары комиссиясынан аккредиттелген. Марокко Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігінен аккредиттелген. Жаңа Зеландия Мароккоға Мадридтегі (Испания) елшілігінен аккредиттелген. Мозамбик Жаңа Зеландияға Токиодағы (Жапония) елшілігінен аккредиттелген. Жаңа Зеландия Мозамбикке Преториядағы (Оңтүстік Африка) жоғары комиссиясынан аккредиттелген.
16 сәуір 1982 Екі ел 16 сәуір 1982 жылы Нигерияның Канберрадағы бірінші жоғары комиссары Эдвард Сану Жаңа Зеландияның генерал-губернаторына сенімхаттарын тапсырған кезде дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Нигерия Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы жоғары комиссиясынан аккредиттелген. Жаңа Зеландия Сенегалға Париждегі (Франция) елшілігінен аккредиттелген. Сенегал Жаңа Зеландияға Токиодағы елшілігінен аккредиттелген.
19 қаңтар 1994 Жаңа Зеландия – Оңтүстік Африка қатынастары
Жаңа Зеландияның Преторияда жоғары комиссиясы бар. Оңтүстік Африканың Веллингтонда жоғары комиссиясы бар.
7 желтоқсан 1981 Жаңа Зеландия Преториядағы жоғары комиссиясынан Танзанияға аккредиттелген. Танзания Жаңа Зеландияға Токиодағы елшілігінен аккредиттелген. Жаңа Зеландия Угандаға Аддис-Абебадағы елшілігінен аккредиттелген. Уганда Жаңа Зеландияға Канберрадағы жоғары комиссиясынан аккредиттелген және Вайкатода құрметті консулдығы бар. Екі ел де Ұлттар Достастығының толыққанды мүшесі.
2 сәуір 1985 Жаңа Зеландия Преториядағы жоғары комиссиясынан Замбияға аккредиттелген. Замбия Жаңа Зеландияға Канберрадағы жоғары комиссиясынан аккредиттелген. Екі ел де Ұлттар Достастығының толыққанды мүшесі.
15 ақпан 1985 Жаңа Зеландия Преториядағы жоғары комиссиясынан Зимбабвеге аккредиттелген. Зимбабве Жаңа Зеландияға Канберрадағы елшілігінен аккредиттелген.
Egypt has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in Cairo.6 December 2011Ethiopia and New Zealand have only recently began a formal relationship with the opening of the New Zealand embassy in Addis Ababa, Ethiopia in 2014. Informal relations, however, date back to 1937 when New Zealand supported Ethiopia in their request for continued recognition as a sovereign during the Italian occupation. Ethiopia is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand has an embassy in Addis Ababa. Ghana is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Ghana from its embassy in Addis Ababa, Ethiopia.9 June 1982 Kenya is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Kenya from its embassy in Addis Ababa, Ethiopia.4 May 1983Both countries established diplomatic relations on 4 May 1983 when first Secretary (Ambassador) of the People's Bureau (Embassy) of the Socialist People's Libyan Arab Jamahiriya (resident in Canberra), presented his credentials to the Governor General New Zealand6 March 1983Both countries established diplomatic relations on 6 March 1983 when first Mali Ambassador to New Zealand (resident in Peking), Mr. Boubacar Toure presented his credentials to the Governor General Mauritius is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Mauritius from its high commission in Pretoria, South Africa. Morocco is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Morocco from its embassy in Madrid, Spain. Mozambique is accredited to New Zealand from its embassy in Tokyo, Japan. New Zealand is accredited to Mozambique from its high commission in Pretoria, South Africa.16 April 1982Both countries established diplomatic relations on 16 April 1982 when the first Nigerian High Commissioner in Canberra, Mr. Edward Sanu presented his credentials to Governal General of New Zealand
New Zealand is accredited to Nigeria from its embassy in Addis Ababa, Ethiopia. Nigeria is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Senegal from its embassy in Paris, France. Senegal is accredited to New Zealand from its embassy in Tokyo, Japan.19 January 1994See New Zealand–South Africa relations
New Zealand has a high commission in Pretoria. South Africa has a high commission in Wellington.7 December 1981 New Zealand is accredited to Tanzania from its high commission in Pretoria, South Africa. Tanzania is accredited to New Zealand from its embassy in Tokyo, Japan. New Zealand is accredited to Uganda from its embassy in Addis Ababa, Ethiopia. Uganda is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia and maintains an honorary consulate in Waikato. Both countries are full members of Commonwealth of Nations.2 April 1985 New Zealand is accredited to Zambia from its high commission in Pretoria, South Africa. Zambia is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. Both countries are full members of Commonwealth of Nations.15 February 1985 New Zealand is accredited to Zimbabwe from its high commission in Pretoria, South Africa. Zimbabwe is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia.
Азия
Ауғанстан Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген және Оклендте құрметті консулдығын сақтайды. Жаңа Зеландия Ауғанстанға Тегерандағы (Иран) елшілігі арқылы аккредиттелген. 6 маусым 1992 Армения Жаңа Зеландияға Токиодағы (Жапония) елшілігі арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландия Арменияға Ресейдің Мәскеудегі елшілігі арқылы аккредиттелген. 29 маусым 1992 ж. Әзірбайжан Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландия Әзірбайжанға Ресейдің Мәскеудегі елшілігі арқылы аккредиттелген. Бангладеш–Жаңа Зеландия қарым-қатынастарын қараңыз. Бангладеш Австралияның Канберра қаласындағы жоғары комиссариаты арқылы Жаңа Зеландияға аккредиттелген. Жаңа Зеландия Бангладешке Үндістанның Нью-Делидегі жоғары комиссариаты арқылы аккредиттелген. 1984 жылдың 5 мамыры Бруней–Жаңа Зеландия қарым-қатынастарын қараңыз. Бруней Жаңа Зеландияға Бандар-Сери-Бегаван қаласындағы Сыртқы істер министрлігі арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландия Брунейге Куала-Лумпурдағы жоғары комиссариаты арқылы аккредиттелген. Екі ел де Ұлттар Достастығының толыққанды мүшесі болып табылады. 22 желтоқсан 1972 ж. Қытай–Жаңа Зеландия қарым-қатынастарын қараңыз. Қытай мен Жаңа Зеландияның қарым-қатынасы өте жақсы және үнемі жақсарып келеді. Екіжақты қарым-қатынас Жаңа Зеландия үшін ең маңызды қарым-қатынастардың біріне айналды. Қытай мен Жаңа Зеландия арасындағы еркін сауда келісіміне 2008 жылдың 7 сәуірінде Қытай Халық Республикасының премьер-министрі Вэнь Цзябао мен Жаңа Зеландияның премьер-министрі Хелен Кларк Пекинде қол қойды. Бұл Қытайдың дамыған елмен жасаған алғашқы еркін сауда келісімі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Жаңа Зеландияның Қытаймен байланысы оның тарихының ерте кезеңінде басталды. Жаңа Зеландиядағы этникалық қытайлардың алғашқы жазбалары Гуандун провинциясынан (Кантон) келген иммигранттар болды, олар 1860 жылдардағы алтын асыру дәуірінде келді. Миссионерлік, сауда және кең ауқымды иммиграциялық байланыстар Қытайдың Республикалық дәуірінде (1912–1949) де жалғасты. Қытай Халық Республикасының (ҚХР) құрылуы осы байланыстарды тоқтатты. Қытайдың Веллингтонда елшілігі және Окленд пен Крайстчерчте бас консулдықтары бар. Жаңа Зеландияның Пекинде елшілігі және Чэнду, Гуанчжоу, Гонконг және Шанхайда бас консулдықтары бар. Шығыс Тимордың Веллингтонда елшілігі бар. Жаңа Зеландияның Дилиде елшілігі бар. Үндістан–Жаңа Зеландия қарым-қатынастарын қараңыз. Үндістан мен Жаңа Зеландияның қарым-қатынасы кейбір жағдайларда мықты болса, басқаларында сәл әлсіреген. Жаңа Зеландия мен Үндістан еркін сауда келісімін қарастыруда, 2009 жылдың қазан айында Үндістанның жаңа премьер-министрі Манмохан Сингх Жаңа Зеландияның премьер-министрі Джон Кейге еркін сауда келісімін қабылдауға дайын екенін айтты. Үндістан мен Жаңа Зеландия арасындағы еркін сауда келісімі екі ел үшін де пайдалы болуы мүмкін, бірақ бұл идеяны елестетудің қажеті жоқ, себебі Үндістанның ауыл шаруашылығы саласына үлкен субсидиялар беріледі, ал бұл Жаңа Зеландияның ең ірі экспорттық нарықтарының бірі. Үндістан премьер-министрі Манмохан Сингх 2010 жылдың соңында Жаңа Зеландия премьер-министрі Джон Кейге еркін сауда келісімін жасау ниетін растады, ол: "Қытай сияқты, олардың тамаққа зор сұранысы бар екенін мойындау бар, сондықтан егер біз келісімге қол жеткізе алсақ, екі тарапқа да пайда болады" деді. 2004 жылы екі израильдік азамат паспортты алаяқтық жасады деп айыпталған кезде қарым-қатынастар уақытша тоқтатылды, бірақ олар көп ұзамай қалпына келтірілді. Олар Моссад үшін жұмыс істеген деген күдік болды, бірақ бұл ешқашан дәлелденбеді. Жаңа Зеландия басқа елдермен бірге Израильді қорғау мақсатында БҰҰ-ның расизмге қарсы конференциясын бойкотқа алды, себебі конференцияда антисемитизм қаупі бар еді. Израильдің Веллингтонда елшілігі бар. Жаңа Зеландия Анкарадағы (Түркия) елшілігі арқылы Израильге аккредиттелген. 28 сәуір 1952 ж. Жапония–Жаңа Зеландия қарым-қатынастары Жапония мен Жаңа Зеландияның екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңнен бері жалпы алғанда жылы қарым-қатынастары болды, Жапония Жаңа Зеландиямен ірі сауда серіктесі болып табылады. Бұл қарым-қатынастар кит аулау және Халықаралық кит аулау комиссиясы бойынша саяси дауларға қарамастан сақталды. Жаңа Зеландия 1987 жылы Жапония үкіметі құрған Жапонияның білім алмасу және оқыту (JET) бағдарламасының төрт құрылтайшы қатысушысының бірі болды. Жаңа Зеландияның ірі экспорттық компаниялары 2006 жылы құрған NZ International Business Forum-ның басты мақсаттарының бірі - Жапониямен еркін сауда келісімін келіссөздер жүргізу. 2011 жылдың наурыз айында Жаңа Зеландия Кентербери жер сілкінісінен кейін ғимараттарды іздестіруге және Тохоку жер сілкінісі мен цунамиден кейін және Фукусимадағы ядролық апаттан кейін Жапонияға көмек көрсетуге 15 тонна құтқару жабдығын жіберді. Жаңа Зеландия Парламенті Жапония халқына көңіл білдірді және үкімет Жапония Қызыл Крестіне көмек көрсетуге 2 миллион доллар сыйлады. Жапонияның Веллингтонда елшілігі және Окленд пен Крайстчерчте бас консулдықтары бар. Жаңа Зеландияның Токиода елшілігі бар. 12 мамыр 1992 ж. Қазақстан Жаңа Зеландияға Сингапурдағы елшілігі арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландия Қазақстанға Ресейдің Мәскеудегі елшілігі арқылы аккредиттелген. 25 қараша 1980 ж. Екі ел 1980 жылдың 25 қарашасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, алғашқы Ливан елшісі Жаңа Зеландияда Канберрада тұратын мырза Реймонд Хенейн өзінің сенім грамоталарын Жаңа Зеландияның генерал-губернаторына тапсырды. Ливан Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландия Ливанға Мысырдың Каир қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген. 25 қыркүйек 1957 ж. Екі ел 1957 жылдың 25 қыркүйегінде дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Малайзия–Жаңа Зеландия қарым-қатынастарын қараңыз. Малайзияның Веллингтонда жоғары комиссариаты бар. Жаңа Зеландияның Куала-Лумпурда жоғары комиссариаты бар. Екі ел де Ұлттар Достастығының толыққанды мүшесі болып табылады. 10 қазан 1974 ж. Мальдив Жаңа Зеландияға Шри-Ланканың Коломбо қаласындағы жоғары комиссариаты арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландия Мальдивке Сингапурдағы жоғары комиссариаты арқылы аккредиттелген. Екі ел де Ұлттар Достастығының толыққанды мүшесі болып табылады. 8 сәуір 1975 ж. Моңғолия Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген және Оклендте құрметті консулдығын сақтайды. Жаңа Зеландия Моңғолияға Қытайдың Пекиндегі елшілігі арқылы аккредиттелген. 15 қараша 1958 ж. Мьянма Жаңа Зеландияға Австралияның Канберра қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген. Жаңа Зеландияның Янгонда елшілігі бар. 2021 жылдың ақпанында Жаңа Зеландия 2021 жылғы Мьянма төңкерілісінен кейін Мьянмамен жоғары деңгейдегі әскери-саяси қарым-қатынасты тоқтатты. Жаңа Зеландия үкіметі Батыс елдерінің қатарында жаңа әскери үкіметті мойындаудан бас тартты және азаматтық басқаруды қалпына келтіруді талап етті. Сонымен қатар, көмек жобалары Татмадаудан ауыстырылды және Мьянманың әскери басшыларына саяхат шектеуі салынды. 2024 жылдың сәуір айында Ұлттық басшылық коалициясы әскери хунтаның орта деңгейдегі мүшелеріне Веллингтондағы АСЕАН-Жаңа Зеландия диалогының отырыстарына қатысуға рұқсат берді. Премьер-министр Кристофер Лаксон АСЕАН саясатын еске түсіре отырып, Мьянманың саяси емес шенеуніктеріне АСЕАН іс-шараларына қатысуға рұқсат беруді негіздеді. Ол 2021 жылғы төңкеріліске жауаптыларға қатысты Жаңа Зеландияның саяхат шектеуі өзгермегенін қайталады. 2024 жылғы АСЕАН-Жаңа Зеландия диалогына Мьянма шенеуніктерінің қатысуы бұрынғы Лейборист үкіметінің Мьянма шенеуніктерінің Жаңа Зеландиядағы екі АСЕАН оқу сапарына қатысуын тоқтату саясатын кері қайтару болды. Ұлттық басшылық үкіметінің бұл шешімі Мьянма қауымдастығының өкілі және кәсіби одақ жетекшісі Пхо Сандар Сое және бұрынғы премьер-министр Хелен Кларк, сондай-ақ Kia Kaha Myanmar белсенді тобының координаторы тарапынан сынға ұшырады. Жаңа Зеландия–Солтүстік Корея қарым-қатынастарын қараңыз. Жаңа Зеландия мен Солтүстік Корея арасында дипломатиялық қарым-қатынас 2001 жылы орнатылған болса да, 2007 жылы Жаңа Зеландия Сыртқы істер министрі Уинстон Питерстің Солтүстік Кореяның астанасы Пхеньянға жасаған сапары...
Azerbaijan is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Azerbaijan from its embassy in Moscow, Russia. See Bangladesh–New Zealand relations
Bangladesh is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Bangladesh from its high commission in New Delhi, India. 1984 05 05See Brunei–New Zealand relations
Brunei is accredited to New Zealand from its Ministry of Foreign Affairs in Bandar Seri Begawan. New Zealand is accredited to Brunei from its high commission in Kuala Lumpur, Malaysia. Both countries are full members of the Commonwealth of Nations.22 December 1972See China–New Zealand relations
China and New Zealand have an excellent relationship which continues to improve. The bilateral relationship has grown to become one of New Zealand's most important. A free trade agreement between China and New Zealand was signed on 7 April 2008 by Premier of the People's Republic of China Wen Jiabao and Prime Minister of New Zealand Helen Clark in Beijing. It is the first free trade agreement that China has signed with any developed country. Historically, New Zealand contact with China started very early in its history with the first records of ethnic Chinese in New Zealand were immigrants from Guangdong province (Canton), who arrived during the 1860s gold rush era, with missionary, trade, extensive immigration and other links continuing during China's Republican era (1912–1949). The establishment of the People's Republic of China (PRC) brought these links to a halt. China has an embassy in Wellington and a consulates general in Auckland and Christchurch. New Zealand has an embassy in Beijing and consulates general in Chengdu, Guangzhou, Hong Kong and Shanghai. East Timor has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in Dili. See India–New Zealand relations
India and New Zealand have been strong in some degrees though potentially slightly shaky in others. New Zealand and India are in the midst of considering a free trade deal, where in October 2009 new Indian Prime Minister Manmohan Singh told New Zealand Prime Minister John Key that he was willing to seriously consider a free trade deal. Whilst there is the potential for a free trade agreement between India and New Zealand to be beneficial for both nations, the idea has not been seriously considered with India having strong subsidies on its agricultural sector, one of New Zealand's biggest export markets. India Prime Minister Manmohan Singh confirmed a continued intention to pursue a free trade agreement with the New Zealand Prime Minister John Key in late 2010, saying that: "Like China there is a recognition that they have a strong demand for food so there is something in it for both parties if we can complete a deal". Relations were temporarily suspended around 2004 when two Israeli citizens were convicted of passport fraud, but these were restored soon after. It was suspected but never proved that they were working for Mossad. New Zealand joined with other countries in boycotting a UN Racism conference in defence of Israel due to fears of antisemitism in the conference. Israel has an embassy in Wellington. New Zealand is accredited to Israel from its embassy in Ankara, Turkey.28 April 1952See Japan–New Zealand relations
Japan and New Zealand have had generally cordial relations since the post World War II period, with Japan being a major trading partner with New Zealand. These relations have held together despite policy disputes over whaling and the International Whaling Commission. New Zealand was one of the four founding participants of the Japan Exchange and Teaching (JET) Programme, established in 1987 by the Japanese Government. The NZ International Business Forum, established in 2006 by major export focused companies in New Zealand, has as one of its key goals negotiations for a free trade agreement with Japan. In March 2011, New Zealand sent an urban search and rescue team, which had spent time the previous three weeks searching buildings following the Canterbury earthquake, and 15 tonnes of rescue equipment to assist Japan following the Tōhoku earthquake and tsunami and Fukushima nuclear disaster. New Zealand Parliament sends condolences to the people of Japan, and the government donated $2 million to the Japanese Red Cross Society to support relief efforts. Japan has an embassy in Wellington and two consulates general in Auckland and Christchurch. New Zealand has an embassy in Tokyo.12 May 1992 Kazakhstan is accredited to New Zealand from its embassy in Singapore. New Zealand is accredited to Kazakhstan from its embassy in Moscow, Russia.25 November 1980Both countries established diplomatic relations on 25 November 1980 when first Lebanese Ambassador to New Zealand with residence in Canberra Mr. Raymond Heneine presented his letters of credentials to Governor General of New Zealand
Lebanon is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Lebanon from its embassy in Cairo, Egypt.25 September 1957Both countries established diplomatic relations on 25 September 1957
See Malaysia–New Zealand relations
Malaysia has a high commission in Wellington. New Zealand has a high commission in Kuala Lumpur. Both countries are full members of the Commonwealth of Nations.10 October 1974 Maldives is accredited to New Zealand from its high commission in Colombo, Sri Lanka. New Zealand is accredited to the Maldives from its high commission in Singapore. Both countries are full members of the Commonwealth of Nations.8 April 1975 Mongolia is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia and maintains an honorary consulate in Auckland. New Zealand is accredited to Mongolia from its embassy in Beijing, China.15 November 1958 Myanmar is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand has an embassy in Yangon. In February 2021, New Zealand suspended high level bilateral military and political relations with Myanmar following the 2021 Myanmar coup d'état. The New Zealand Government has joined other Western governments in refusing to recognise the new military led government and has called for the restoration of civilian led rule. In addition, aid projects were diverted away from the Tatmadaw and a travel ban was imposed on Myanmar's military leaders. In April 2024, the National led coalitiong government permitted mid level members of the military junta to participate in the ASEAN New Zealand Dialogue's meetings in Wellington. Prime Minister Christopher Luxon justified the invitation, citing ASEAN's policy of allowing non political Myanmar officials to participate in ASEAN events. He reiterated that New Zealand's travel ban on those responsible for the 2021 coup remained unchanged. The participation of Myanmar officials in the 2024 ASEAN NZ Dialogue was a reversal of the previous Labour Government's policy of banning Myanmar officials from participating in two ASEAN study tours of New Zealand. The National led government's U turn was criticised by Myanmar community representative and union leader Phyo Sandar Soe and former Prime Minister Helen Clark, who is also a convenor of the Kia Kaha Myanmar activist group. See New Zealand–North Korea relations
Although diplomatic relations were established between New Zealand and North Korea in 2001, a 2007 trip by New Zealand Foreign Affairs Minister Winston Peters to Pyongyang, the capital city of North Korea was the first visit by a New Zealand foreign minister to that country. United States Secretary of State Condoleezza Rice congratulated Peters on his effort in negotiating with a potential nuclear threat and welcomed Peters' actions on the matter. New Zealand is accredited to North Korea from its embassy in Seoul, South Korea. North Korea is accredited to New Zealand from its embassy in Jakarta, Indonesia. See New Zealand–Pakistan relations
Pakistan has a high commission in Wellington. New Zealand is accredited to Pakistan from its embassy in Tehran, Iran. See New Zealand–Philippines relations
New Zealand has an embassy in Manila. Philippines has an embassy in Wellington.22 December 1976Both countries established diplomatic relations on 22 December 1976
New Zealand and South Korea have strong also good diplomatic relations. New Zealand has an embassy in Seoul. South Korea has an embassy in Wellington and a consulate general in Auckland. South Korea has a consulate in Auckland. Bilateral trade in 2022 was about $5.35 billion. 14 December 1955 New Zealand has a high commission in Colombo. Sri Lanka is accredited to New Zealand from its high commission in Canberra, Australia. See New Zealand–Taiwan relations
New Zealand has a New Zealand Commerce and Industry Office in Taipei. Taiwan has a Taipei Economic and Cultural Office in New Zealand in Wellington.26 March 1956See New Zealand–Thailand relations
New Zealand has an embassy in Bangkok. Thailand has an embassy in Wellington. See New Zealand–Turkey relations
New Zealand has an embassy in Ankara. Turkey has an embassy in Wellington. 1,700 Turkish citizens reside in New Zealand. The Albanian community in New Zealand is difficult to total as majority have been assimilated into New Zealand society. At least 5,000 ethnic Albanians maintain ties to either Albania, Kosovo or North Macedonia in New Zealand since the 1990s. However, there are other New Zealanders of full or partial Albanian origin hailing from Albania, Croatia and Greece – all of whom have entirely assimilated and maintain little links to the Balkan region today, but recognise their Albanian ancestry. Both countries are aligned with the United States, the United Kingdom and the European Union in international affairs. Albania is accredited to New Zealand from its embassy in Beijing, China. New Zealand is accredited to Albania from its embassy in Rome, Italy. Austria is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand has an embassy in Vienna. Belgium is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand has an embassy in Brussels.25 February 1992 Croatia is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia and maintains an honorary consulate in Auckland. Formerly represented as part of the Yugoslav Embassy in Wellington, until the breakup of Yugoslavia in 1991. Czech Republic is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to the Czech Republic from its embassy in Berlin, Germany. See Denmark–New Zealand relations
Denmark is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia and maintains an honorary consulate in Wellington. New Zealand is accredited to Denmark from its embassy in The Hague, Netherlands and maintains an honorary consulate in Copenhagen.22 July 1950 Finland is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Finland from its embassy in The Hague, Netherlands. See France–New Zealand relations
Relations between both nations strained in 1985 when French DGSE agents sank the Rainbow Warrior in Auckland harbor. Two French agents were arrested and convicted but released in exchange for monetary compensation after France put economic pressure on New Zealand. France has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in Paris and a consulate general in Nouméa, New Caledonia.10 November 1953See Germany–New Zealand relations
Germany has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in Berlin and a consulate general in Hamburg. See Greece–New Zealand relations
Stemming from World War II, New Zealand forces fought alongside the Greeks in continental Greece and Crete since then, Greece has claimed a special relationship with New Zealand. An under equipped force made up of largely New Zealand, Australian, British and Greek troops fought to protect the island from invasion. The Battle of Crete is commemorated every year in both Crete and New Zealand. Prime Minister Helen Clark led a large party from New Zealand to Crete in May 2001 to attend the 60th anniversary of the battle. The Minister of Foreign Affairs, Hon Phil Goff, attended anniversary celebrations in May 2003 and Hon Annette King in May 2006. The war was followed by a modest wave of Greek emigration to New Zealand. In the 2006 Census 2,547 people primarily identified themselves as being Greek. A bilateral Social Security Agreement came into force on 1 April 1994. New Zealand operated an embassy in Greece until 1991, and has been represented via the Italian Embassy in Rome ever since. Greece operated an embassy in Wellington from 1999 until 2015, when it closed down amidst the Greek government debt crisis. Greece is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand is accredited to Greece from its embassy in Rome, Italy. The Holy See has a nunciature in Wellington. New Zealand is accredited to the Holy See from its embassy in Madrid, Spain. In 1984, John Paul II gave a speech to the ambassador of New Zealand at the Holy See. He later visited the country in 1986. Pope in New Zealand Hungary has an embassy in Wellington. New Zealand is accredited to Hungary from its embassy in Vienna, Austria. Iceland is accredited to New Zealand from its embassy in Beijing, China. New Zealand is accredited to Iceland from its embassy in The Hague, Netherlands. See Ireland–New Zealand relations
Ireland has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in Dublin. Both countries are full members of the Organisation for Economic Co operation and Development. Italy has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in Rome. 2010New Zealand recognised Kosovo's independence in November 2009. Both countries established diplomatic relations in 2010, with Kosovo's first Ambassador to Wellington being Dr. Muhamet Haliti. In 2014 the Kosovo Embassy in Australia became fully integrated to represent Kosovo in New Zealand, with Sabri Kicmari becoming the first Kosovo Ambassador to visit New Zealand, Niue and the Cook Islands. New Zealand is represented in Kosovo by its embassy in Rome, Italy. During the breakup of Yugoslavia and the Kosovo war, New Zealand sympathised with Kosovo's ethnic Albanian majority. It began advocating for peace and support in the international arena, namely the United Nations, and sent a contingent as part of the international peace keeping force between 2000 and 2006. New Zealand abstained from the vote to send Kosovo's independence to the International Court of Justice, its judge at the ICJ voted in support of Kosovo, it has voted for Kosovo to join UNESCO and continues to support Kosovo's endeavours to join international organisations. New Zealand is home to 3,500 Kosovo born New Zealanders, predominately Albanians but also a small number of Bosniaks, Serbs and Croats. Kosovo is home to small expat community of New Zealanders, namely Kosovo Albanians who have returned to Kosovo post independence. Kosovo is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. Formerly represented as part of the Yugoslav Embassy in Wellington, until the breakup of Yugoslavia in 1991. See Netherlands–New Zealand relations
Historically there has been a strong link between New Zealand and the Netherlands. The first European sightings of New Zealand was by the Dutch explorer Abel Tasman in 1642 and New Zealand was named after the Dutch province of Zeeland. Relations however did not start well when Māori killed several of the Abel Tasman's crew after he sent out a shore party. Tasman mapped a section of the North Island and left and there was no further contact between the Netherlands and New Zealand for more than a hundred years. Once New Zealand was established as a state in 1840 relations have been good. The relationship was enhanced significantly with migration of large numbers of Dutch people to New Zealand after World War II. As a result of negotiations between the Dutch and New Zealand Governments a migration agreement was signed in October 1950. This resulted in thousands of Dutch immigrants coming to New Zealand in subsequent years. Peaking between 1951 and 1954. As of 2006, it is estimated that well over 100,000 New Zealanders have some Dutch connection. The 2006 census shows that 28,641 people identified their ethnic group as Dutch. New Zealand and the Netherlands share very similar social attitudes and values and have a substantial history of working together on issues of international importance. They often cooperate closely in multilateral forums. In many international meetings the Netherlands delegation is seated immediately alongside New Zealand. Netherlands has an embassy in Wellington. New Zealand has an embassy in The Hague.8 April 1993 New Zealand is accredited to North Macedonia from its embassy in Rome, Italy. North Macedonia is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. Formerly represented as part of the Yugoslav Embassy in Wellington, until the breakup of Yugoslavia in 1991. New Zealand joined 11 other countries in 2006 in delivering a formal diplomatic protest to the Norwegian Foreign Ministry in Oslo over Norway's plans to increase its whaling activities. In 2004 Helen Clark, became the first New Zealand prime minister to ever visit Norway. She said that both countries see eye to eye on almost everything but the commercial harvesting of whales. New Zealand is accredited to Norway from its embassy in The Hague, Netherlands. Norway is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia.1 March 1973See New Zealand–Poland relations
New Zealand has an embassy in Warsaw. Poland has an embassy in Wellington. New Zealand is accredited to Portugal from its embassy in Paris, France. Portugal is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia.13 April 1944See New Zealand–Russia relations
New Zealand has an embassy in Moscow and an honorary consulate in Vladivostok. Russia has an embassy in Wellington. Both countries are members of APEC.29 December 1970 New Zealand is accredited to Serbia from its embassy in Rome, Italy. Serbia is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. It was formerly represented as part of the Yugoslav Embassy in Wellington, until the breakup of Yugoslavia in 1991. Serbian Ambassador Milivoje Glišić, presented his Letter of Credence to the Governor General of New Zealand Silvia Cartwright on 4 February 2003. New Zealand and Serbia have four bilateral treaties in force including the most favoured nation treaty from 1960. Trade between the two countries was based on a very modest exchange totalling US$2.3 million in 2006 but it rose significantly in 2007 to EUR 805 million. In the 2006 census, over 1,000 New Zealand residents claimed to be of Serbian ethnicity.28 March 1969See New Zealand–Spain relations
New Zealand has an embassy in Madrid. Spain has an embassy in Wellington. See New Zealand–Sweden relations
New Zealand has an embassy in Stockholm. Sweden is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. New Zealand has a consulate general in Geneva. Switzerland has an embassy in Wellington.3 March 1992New Zealand–Ukraine relations
New Zealand is accredited to Ukraine from its embassy in Warsaw, Poland. Ukraine is accredited to New Zealand from its embassy in Canberra, Australia. See New Zealand–United Kingdom relations
Despite The King as the head of state of New Zealand and one of two official national anthems being God Save the King, the relationship has been variable over time. Up to the 1960s, New Zealand also had extremely close economic relations with the United Kingdom, especially considering the distance at which trade took place. As an example, in 1955, Britain took 65.3 percent of New Zealand's exports, and only during the following decades did this dominant position begin to decline as the United Kingdom oriented itself more towards the European Union, with the share of exports going to Britain having fallen to only 6.2 percent in 2000. Historically, some industries, such as dairying, a major economic factor in the former colony, had even more dominant trade links, with 80–100% of all cheese and butter exports going to Britain from around 1890 to 1940. This strong bond also supported the mutual feelings for each other in other areas. New Zealand has a high commission in London. United Kingdom has a high commission in Wellington and a consulate general in Auckland.