Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконг бизнесмені және меценаты (1862–1956)
Hong Kong businessman and philanthropist (1862–1956)
Роберт Хо Тунг Босман (22 желтоқсан 1862 – 26 сәуір 1956, қытайша: 何東), сонымен қатар Роберт Хо Тунг ретінде танымал, британдық Гонконгтағы бизнесмен және меценат болған. "Гонконгтың ұлы қариясы" деп аталатын ол 1915 жылы (Knight Bachelor) және 1955 жылы (KBE) рыцарь атағына ие болды.
Sir Robert Ho Tung Bosman, (22 December 1862 – 26 April 1956, Chinese: 何東), also known as Sir Robert Ho Tung, was a businessman and philanthropist in British Hong Kong. Known as "the grand old man of Hong Kong" , he was knighted in 1915 (Knight Bachelor) and 1955 (KBE).
Өмірбаян
Хо Тунг еуразиялық болған. Оның әкесі Чарльз Генри Морис Босман (1839–1892), голландтық еврей тегінен шыққан, ал анасы Сзе Тай (施娣), Пун (Баоан) округінің (қазіргі Гонконг пен Шэньчжэнь) түпкі тегінен шыққан қытай әйелі болды. Оның әкесі Bosman and Co. компаниясының иесі, 1868 жылы ашылған Гонконг қонақ үйінің бір бөлігіне ие болған және Гонконг және Вампоа док компаниясының директоры болған саудагер еді. 1869 жылға қарай Чарльз Босман Голландия консулы болып, өзінің теңіз сақтандыру бизнесін жүргізді, оның маңызды клиенттерінің ішінде британдық сауда конгломераты Jardine, Matheson & Co. компаниясы да болды. Кейін ол Англияға кетіп, 1888 жылы азаматтыққа қабылданды. Кантон тілінде Босман «Bo se man» деп айтылды, ол кантон тіліне транслитерацияланып «Ho Sze Man» болып өзгерді. Роберт Хо Тунг Босман саяхат еткен кезде, оның әкесі голландтық екенін куәлейтін Гонконг губернаторының сертификатын алып жүрді. Ол Гонконгтағы Королева колледжінде (бұрын Орталық мектеп деп аталған) білім алды.
Ho Tung was Eurasian. His father, Charles Henry Maurice Bosman (1839–1892), was of Dutch Jewish ancestry, while his mother was Sze Tai (施娣), a Chinese woman of Poon (Bao'an) County (present day Hong Kong and Shenzhen) heritage. His father was a merchant who owned Bosman and Co., was part owner of the Hong Kong Hotel that opened in 1868, and was a director of the Hong Kong and Whampoa Dock Company. By 1869, Charles Bosman was also the Dutch consul, running his own marine insurance business with important clients that included the British owned trading conglomerate Jardine, Matheson & Co. He later left for England, where he became naturalised in 1888. In Cantonese, Bosman was pronounced Bo se man, which transliterated into Cantonese to become Ho Sze Man. When Robert Ho Tung Bosman travelled, he carried a certificate from the governor of Hong Kong stating that his father was Dutch. He was educated at Queen's College, Hong Kong (previously known as the Central School).
Мансап
1878 жылы Куинс колледжін бітіргеннен кейін Хо Тунг Кантонға барып, Қытай императорлық теңіз кеденінде кеңсе кезеншісі болып жұмыс істеді. 1880 жылы Гонконгқа оралып, Джардин Мэтисон компаниясына компрадор бөлімінде көмекші болып орналасты. Оның екі тілді білімі мен кәсіпкерлік қабілеті 1894 жылы оны бас компрадор қызметіне жеткізді. Хо Тунгтың ата-анасы әртүрлі болғанымен, ол өзін қытайлық санады, бұл оның киім таңдауында көрінетін еді. 1916 жылы Гонконг университеті оған құрметті заң докторы атағын берді. 1927 жылы оның әйелі Клара Хо Тунгқа тиесілі төрт үйдің бірі – «Фолс» үйін қазір 75-ші Пик жолындағы Хо Тунг бақтары деп аталатын сәнді резиденцияға айналдырды. Хо Тунг өзі жақын жердегі «The Neuk» деген үйде тұрды, бірақ АҚШ вице-президенті Джон Нэнс Гарнер және драматург Джордж Бернард Шоу сияқты құрметті қонақтарды Хо Тунг бақтарында қабылдады. Хо Тунг өзін қытайлық және британдық Гонконгтың тұрақты тұрғыны ретінде таныстырды. Ол доктор Сунь Ятсеннің Қытай Республикасын құру жолындағы күресіне жан-жақты көмек көрсетті, бірақ Британдық Гонконгтағы қоғамдық өмірге қатысуда ешқандай қайшылық көрмеді. Колонияда зор ықпалы бар миллионер ретінде, ол британдық колониялық әкімшілікке қытай халқының ешқайсысы «таза жергілікті» емес екенін баса көрсетті. Көптегендері Оңтүстік-Шығыс Азияға жол тартқан «құстар» болды, бірақ өзі сияқты, көптегендері тұрақты тұрғындарға айналды, бұл олардың «колонияның тұрақты өркендеуіне және британ туының қорғауымен мекендеудің қауіпсіздігіне» деген сенімін көрсетті. Хо Тунг көптеген Гонконг компанияларының директоры болды, соның ішінде «Гонконг Лэнд» компаниясы, және ықпалды қайырымдылық ұйымдарының кеңесінде жұмыс істеді, оның ішінде Тунг Ва ауруханасы. Ол Қытай клубының негізін қалаушы және алғашқы төрағасы болды.
After graduating from Queen's College in 1878, Ho Tung went to Canton, where he worked as a clerk for the Chinese Imperial Maritime Customs. In 1880, he returned to Hong Kong and joined Jardine Matheson as an assistant in the compradore department. His bilingual skills and business acumen eventually propelled him to become Head Compradore in 1894. Although he was of mixed parentage, Ho Tung considered himself Chinese, a fact reflected in his sartorial preference. He was awarded an honorary Doctorate of Laws by the University of Hong Kong in 1916. In 1927, his wife Clara expanded "The Falls", one of the four Peak houses owned by Ho Tung, into a sumptuous residence now known as Ho Tung Gardens at 75 Peak Road. Ho Tung himself lived in a nearby house named The Neuk, although he did entertain visiting notables such as US vice president John Nance Garner and playwright George Bernard Shaw at Ho Tung Gardens. Ho Tung identified himself both as Chinese and as a permanent resident of British Hong Kong. He gave generously to Dr. Sun Yat sen's campaigns to establish the Republic of China, but saw no contradiction in civic participation in British Hong Kong. As a millionaire with significant influence in the colony, he heavily emphasised to the British colonial administration that no part of the Chinese demographic were "purely indigenous". Many were "birds of passage" on their way to Southeast Asia, but many, like himself, became permanent residents, a testimony to their "faith in the permanent prosperity of the colony and the safety of domicile under the folds of the British flag". Ho Tung was the director of many Hong Kong companies, including Hong Kong Land, and served on the boards of influential charitable organisations, including the Tung Wah Hospital. He was founder and first chairman of The Chinese Club,
Неке
15 жасында Роберт Гектор Колл Маклиннің еуразиялық қызы Маргарет Макпен (Maclean, 麥秀英; 1865–1944) ресми түрде никелесті. Олар 18 және 16 жастарында үйленді. Бала туа алмағандықтан, Роберт қытай дәстүрі бойынша Хо Фуктың тұңғыш ұлы Хо Уингті асырап алды және 1891 жылы Чхау Йи Манды (周綺文) қарындас ретінде алды. Үш жылдан кейін де баласыз болғаннан (Чхау Йи Ман кейін Мэри Хотунг 何純姿-ды дүниеге әкелді), Маргарет анасының туысы Клара Чен Линкокты (張靜容 a. k. a. 張蓮覺; Клара Хо Тун кейін үш ұл мен жеті қыз туды). Роберт пен Маргарет өмірінің соңында христиан дініне өтіп, Гонконг зиратына жерленді. Оның отбасының қалған бөлігі, соның ішінде Клара, Дэвис тауында орналасқан Чиу Юэн зиратында жатыр.
At age 15, Robert was informally engaged to the Eurasian daughter of Hector Coll Maclean of Jardines, Margaret Mak (aka Maclean, 麥秀英; 1865–1944). They married when he was 18, and she was 16. Since she was unable to bear children, Robert adopted Ho Fook's first son, Ho Wing, following Chinese tradition, and took Chau Yee man (周綺文) as a concubine in 1891. Still childless after three years (Chau Yee man later gave birth to Mary Hotung 何純姿), Margaret persuaded her maternal cousin Clara Cheung Lin kok (張靜容 a. k. a. 張蓮覺; Clara Ho Tung later gave birth to three sons and seven daughters. Robert and Margaret were baptised as Christians late in life and interred at the Hong Kong Cemetery. The rest of his family, including Clara, are buried in the Eurasian cemetery, Chiu Yuen Cemetery, located on Mount Davis.
Құрметтер
1915 жылы ол Бакалавр кавалері дәрежесіне ие болды, ал 1955 жылы Британ империясы орденінің серігі (KBE) атанды.
He was appointed Knight Bachelor in 1915 and made a Knight of the Order of the British Empire (KBE) in 1955.
Ұрпағы
Роберт пен Клараның үлкен ұлы Эдвард Хотунг (1902–1957) Гонконгтағы көрнекті банкир және меценат болды. Ол Гонконгтағы Қытай алтын және күміс биржасын құрған, сондай-ақ жапондық оккупация кезінде Шанхайдағы Қытай соғыс қорының қазынашысы болды. Оның екі ұлы болды: сэр Джозеф Хотунг КБЭ (1930–2021) және Эрик Хотунг КБЭ (1926–2017); және екі қызы: консервациялық жұмысы үшін Алтын Арқаның Корольдік орденін алған Мэри Кеттерер және Антония. Жозеф Хотунг – бизнесмен, меценат және өнер жинаушы, ол Лондон университетінен заңгерлік білім алған. Ол HSBC және Hongkong Electric Holdings Ltd компанияларының директорлар кеңесіне кірді, Гонконгтағы Өнерді дамыту кеңесінің төрағасы және SOAS басқарушы органының мүшесі болды. 1994 жылдан 2004 жылға дейін Британдық мұражайдың қамқоршысы болған ол екі жаңа галереяның ашылуына қаржы жұмсады, оның ішінде Джозеф Э. Хотунг Шығыс антиквариаты галереясы. Эрик Хотунг – бизнесмен, елші және Тимор-Лесте (Шығыс Тимор) экономикалық кеңесші болды. Ол Гонконгта туып, сол жерде және Шанхайда өсті. Эрик 1947 жылы Джорджтаун университетіне түсіп, 1951 жылы бітірді. Кейін Гонконгқа оралғанға дейін Нью-Йорк қор биржасында және General Motors компаниясында жұмыс істеді. Ол Патриция Энн Шиеге үйленді және олардың бес ұлы мен үш қызы болды. 91 жасында 2017 жылы қайтыс болды. Роберт пен Клараның екінші ұлы Робби Хо Шайлай (1906–1998) Гоминьдан режимінде генерал болды. Ол британдық азаматтығынан бас тартып, Қытай Республикасының азаматы болды. Сондай-ақ ол 1952–1956 жылдары Қытай Республикасының Жапониядағы елшісі және 1956–1966 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымына Қытайдың әскери делегациясының мүшесі болды. Роббидің ұлы Роберт Хунг Нгай Хо, бұрынғы журналист және Гонконгтағы баспагер, Тун Лин Кок Юэн Канада қоғамын құрды, ол буддистік қайырымдылық ұйымы. Ол Канаданың Батыс Ванкуверінде тұрады және сол провинциядағы қайырымдылық қызметі үшін Британдық Колумбия орденімен марапатталды. Үшінші ұлы Генри Кларадан туды, бірақ төрт жасында туберкулезден қайтыс болды. Роберттің тағы бір ұлы Джордж Хо Чо чи заңды емес туылды. Джордж Гонконг коммерциялық радиосының негізін қалады. Роберт пен Клараның үлкен қызы Виктория екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Елизавета II патшайымнан орден алған көрнекті еуразиялық заңгер және заң шығарушы сэр Ман кам Лоға үйленді. Олардың ұлы Ло Такшинг 1997 жылы Гонконгтың бас атқарушысы лауазымына сайлауда Тунг Че Хваға қарсы шыққан бұрынғы заңгер және заң шығарушы болды. Тағы үш қызы – Айрин Ченг, Жан Гиттинс және Флоренс Йо – отарлық Гонконгтағы соғыс жылдарындағы өмірлерін баяндаған мемуарлар жазды. Жан Гиттинс соғыстан кейін Австралияның Мельбурн қаласына көшіп, Мельбурн университетінің патология бөлімінде жұмыс істеді. Ол сондай-ақ алты кітап жазды: «Мен Стэнлиде болдым», «Шығыс терезелері – Батыс аспаны», «Қытайдан келген қазушылар», «Стэнли: тікенді сымның артында», «Енді бейтаныс емес» және «Сыйлықтар, кітаптар мен қағаздар (1879/1969)». Айрин Ченг (1904–2007) 1921 жылы Гонконг университетінде ағылшын тілін оқыған алғашқы студенттердің бірі болды. Ол 1925 жылы Лондондағы Король колледжінде білім беру мамандығы бойынша диплом алды. 1936 жылы Лондон университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Ол «Клара Хо Тунг. Гонконг әйелі: оның отбасы және оның заманы» және «Мәдени-аралық естеліктер» кітаптарының авторы. Флоренс Йоо малайзиялық дәрігер К.С. Йооға үйленді және Ұлыбританияда қоныстанды. Оның мемуарлары «Менің естеліктерім» деп аталады.
Robert and Clara's eldest son, Edward Hotung (1902–1957), became a prominent banker and philanthropist in Hong Kong. He was a founder of the Chinese Gold and Silver Exchange in Hong Kong, as well as Treasurer of the Chinese War Chest in Shanghai during the Japanese occupation. He had two sons, Sir Joseph Hotung KBE (1930–2021) and Eric Hotung CBE (1926–2017); and two daughters, Mary Ketterer, who received the Royal Order of the Golden Ark for her work in conservation, and Antonia. Joseph Hotung was a businessman, philanthropist and art collector who received an LLB from the University of London. He served on the boards of HSBC and Hongkong Electric Holdings Ltd, and was chair of the Arts Development Council in Hong Kong and member of the SOAS Governing Body. A trustee of the British Museum from 1994 to 2004, he funded the creation of two new galleries, including the Joseph E. Hotung Gallery of Oriental Antiquities. Eric Hotung was a businessman and ambassador at large and economic advisor to Timor Leste (East Timor). He was born in Hong Kong and grew up there and in Shanghai. Eric attended Georgetown University in 1947 and graduated in 1951. Afterwards, he worked at the New York Stock Exchange and at General Motors before returning to Hong Kong. He married Patricia Anne Shea and they had five sons and three daughters. He died in 2017, aged 91. Robert and Clara's second son, Robbie Ho Shai lai (1906–1998), was a general under the Kuomintang regime. He renounced his British nationality and became a citizen of the Republic of China. He was also ambassador to Japan for the Republic of China from 1952 to 1956 and a member of the Nationalist China military delegation to the United Nations from 1956 to 1966. Robbie's son Robert Hung Ngai Ho, a former journalist and publisher in Hong Kong, is the founder of the Tung Lin Kok yuen Canada Society, a Buddhist charity. He resides in West Vancouver, Canada, and is a recipient of the Order of British Columbia for his philanthropic work in that province. A third son, Henry, was born to Clara but died of tuberculosis when he was four. Robert had another son, George Ho Cho chi, born out of wedlock. George went on to become founder of Commercial Radio Hong Kong. Robert and Clara's eldest daughter, Victoria, married Sir Man kam Lo, a prominent Eurasian lawyer and legislator who was knighted by Queen Elizabeth II after World War II. Their son, Lo Tak shing, was a former lawyer and legislator in Hong Kong who ran against Tung Chee Hwa in the elections for Chief Executive in 1997. Three other daughters – Irene Cheng, Jean Gittins and Florence Yeo – wrote memoirs chronicling their war time experiences in colonial Hong Kong. Jean Gittins migrated to Melbourne, Australia, after the War, where she worked in the Pathology Department of Melbourne University. She also wrote six books: I Was at Stanley, Eastern Windows – Western Skies, The Diggers from China, Stanley: Behind Barbed Wire, A Stranger No More and Prizes, Books and Papers (1879/1969). Irene Cheng (1904–2007) was one of the first female undergraduate students admitted to study English at the University of Hong Kong in 1921. She went on to earn a Diploma in Education at King's College in London in 1925. In 1936, she received her PhD from the University of London. She is the author of Clara Ho Tung. A Hong Kong Lady: Her Family and Her Times and Intercultural Reminiscences. Florence Yeo married Malaysian born doctor K. C. Yeo and settled in the UK. Her memoir is called My Memories.
Мұра
Гонконгта Роберт Хо Тунның есімімен аталған немесе оның қатысуымен салынған көптеген саябақтар, мектептер мен ғимараттар бар, олардың ішінде Гонконг университетіндегі Леди Хотунг залы, Хотунг орта мектебі, Тун Лин Кок юэн буддалық ғибадатханасы және Король Георг V мектебі. Макаода Сэр Роберт Хо Тунг кітапханасы Хо Тунның бұрынғы үйінде орналасқан, ол Гонконгты жапондықтар басып алған кезде Макаодағы португалдық бейтараптық арқасында қорғауға ие болды және сол жерде тұрды. Сонымен қатар, оның атымен аталған Escola Primária Oficial Luso Chinesa Sir Robert Ho Tung (何東中葡小學) мектебі де бар.
There are many parks, schools, and buildings named after or founded by Robert Ho Tung in Hong Kong, including Lady Hotung Hall at Hong Kong University, Hotung Secondary School, Tung Lin Kok yuen Buddhist temple, and King George V School. In Macau, the Sir Robert Ho Tung Library is housed in a mansion once owned by Ho Tung, who resided there during the Japanese occupation of Hong Kong, under the protection granted by Portuguese neutrality in Macau. Also, there is a school named after him called Escola Primária Oficial Luso Chinesa Sir Robert Ho Tung (何東中葡小學).