Кіріспе

Даластағы тас жол, Техас штаты, АҚШ-тың 75-ші бағытының Даластағы бөлігі.

Орталық тас жолы – Техас штатының (АҚШ) Далас-Форт-Уорт агломерациясындағы және оның төңірегіндегі солтүстік-оңтүстік бағытты тас жол. Ең танымал бөлігі – Солтүстік Орталық тас жолы, бұл АҚШ-тың 75-ші бағытының Далас пен Ван Алстин қалалары арасындағы тас жолының бөлігі. Оңтүстік ұшы Вудэлл Роджерс тас жолының оңтүстігінде, "жасырын" 345 тас жолының 284C шығу орындасында орналасқан (Interstate 45 оңтүстікке және US 75 солтүстікке бағытында). Сол жерден Орталық тас жолы Оңтүстік Орталық тас жолына айналады, оның ең солтүстік бөлігі 2010 жылдың 9 сәуірінде Сесар Чавес бульвары деп аталып қайта жаңартылды.

Маршрут сипаттамасы

Солтүстік Орталық тас жолы Вудэлл Роджерс тас жолынан Ван Алстиндегі Каунти Лайн Роудқа дейін созылады. Жалпы алғанда, тас жолында негізгі қатарлармен қатар кем дегенде алты маңдайша жол қатары бар. Далас қаласының орталығы мен МакКинниден солтүстікке қарайғы SH 121 арасында кем дегенде сегіз үздіксіз жалпы мақсаттағы қатар бар, 635-ші мемлекетаралық тас жолының астынан өтетін алты қатарлық бөліктен басқа (қосымша екі қатар бар, бірақ олар тек Forest Lane және Midpark Road кіреберіс/шығару жолдары). 2007 жылы ашылған 16 мильдік екі бағытты HOV жүйесі 635-ші мемлекетаралық тас жолынан Аллендегі Макдермот жолына дейін созылады. Тас жолының 635-ші мемлекетаралық тас жолымен қиылысы бес деңгейлі үймелі торап болып табылады, ол High Five Interchange деп аталады және әлемдегі ең биік торап болып есептеледі. Далас қаласының орталығынан солтүстікке қарай 6 мильге (10 км) дейін тас жолы көршілес және ішінара консольдік маңдайша жолдардан 9 метрден астам төмен орналасқан. Бұл 14 қатарлық бөлік 2013 жылы шамамен 350 000 AADT орташа көрсеткішпен елдегі ең қызықты тас жолдардың бірі болып табылады. Солтүстік Орталық тас жолы жоғары кірісті аудандарға және Хайленд Парк және Университет Паркі сияқты жеке қалаларға жақын орналасқан. Тас жолы сонымен қатар танымал аудандармен, соның ішінде Uptown, Cityplace, Lower Greenville, NorthPark орталығы және Телеком дәлізімен шектеседі. Орталық тас жолы мен Mockingbird Lane қиылысының жанында Оңтүстік методистік университеті және Mockingbird станциясы орналасқан. 2015 жылы Нокс Хендерсон мен Солтүстік-Батыс тас жолы арасындағы шағын бөлік Джордж В. Буш тас жолы деп қайта аталды. Далас аймағының жылдам транзит жеңіл рельстік жүйесінде Далас қаласының орталығы мен Mockingbird станциясы арасында Солтүстік Орталық тас жолының астында туннель бар. Тас жолының сәулеттік ерекше дизайны оны 400 000 ағаш (балдалы кипарис, юкка және балқарағай) қоса алғанда, елдің ең тартымды қалалық тас жолдарының бірі ретінде ерекшелендіреді, бұл оны Техастағы ең көп көрікті тас жолдарының біріне айналдырады. Жобалау кезеңінде тас жолындағы әрбір құрылым мен элементке эстетикалық назар аударылды. Көпірлер мен эстакадаларды қолдайтын бағаналар мүмкіндігінше көркемдікке жету үшін жасалған. Беж түсті бетон бағаналар, олар тіреу қабырғаларының тірек құрылымын құрайды, қабырғалардың қоңыр, текстуралы панельдерімен контраст жасап, тас жолына көп түсті және бөлінген жиекті жасайды. Бұл қабырғалардың екі миллион шаршы футы 9 мильдік (14 км) жоба бойында тас жолын ерекшелендіреді. US 75 тас жолының соңғы нүктесінен оңтүстікке қарай Солтүстік Орталық тас жолы қысқа уақытқа I 345 ортасында оңтүстікке қарай жалғасады, содан кейін Далас қаласының шығыс жағы арқылы жер бетіне шығады. 2010 жылдың сәуірінде Тынық мұхиты даңғылының оңтүстігіндегі жер бетіне шығатын бөлік Сезар Чавес атымен аталды. Сезар Чавес бульварының оңтүстігінде 310 мемлекеттік тас жолы I 20 және I 45 тас жолдарына дейін Оңтүстік Орталық тас жолы атауын сақтайды.

Тарих

Орталық жобаны алғаш рет 1911 жылы Даллас қала жоспарлаушысы Джордж Э. Кесслер ұсынды. Ол қалаға Хьюстон және Техас орталық темір жолының (H&TC) жол құқығын сатып алып, темір жол жолдарын алып тастап, олардың орнына Орталық бульварды (кейіннен Орталық экспресс-жобасы деп аталды) салуды ұсынды. Орталық жоба 1920 жылдары нақты жобаға айналды (алғашқы рет 1924 жылдың желтоқсанында The Dallas Morning News газетінде жарияланды), бірақ Оңтүстік Тынық мұхит теміржол компаниясының қарсылығы жобаны ондаған жылдар бойы кешіктірген маңызды кедергі болды. Оңтүстік Тынық мұхиты теміржолы Орталық экспресс-жобасын салу үшін өз теміржолының жол құқығын пайдалануға қарсы болды, және осы қарсылық пен саяси күштерге лобби жасауы 1950 жылдардың басына дейін құрылыстың айтарлықтай кешігуіне әкелді. Солтүстік Орталық экспресс-жобасының бір бөлігі 1950 жылы ашылды. Downtown қаласынан Mockingbird Lane-ге дейінгі қадам 1952 жылдың соңына қарай толыққанды жұмыс істеді, ал 1956 жылдың тамызында Ричардсон қаласындағы Кэмпбелл-роудқа дейінгі барлық қадам қозғалысқа ашылды. Орталық экспресс-жобасы қозғалысқа ашылған кезде Солтүстік Даллас және Ричардсон қалалары күтілгеннен де жылдам өсіп, жаңа экспресс-жол 1960 жылдары жеткіліксіз болып шықты. Экспресс-жол Анна қаласына және Солтүстік Коллин округінің шекарасына 1969 жылдың соңында немесе 1970 жылдың басында ғана жетті.

Қайта құру

Қайта құруға дейін Солтүстік Орталық тас жолы елдегі ең нашар жобаланған тас жолдардың бірі саналды. 1950 жылы қозғалысқа ашылғанда, ол Далластағы алғашқы тас жол ретінде инженерлік ғылымның керемет жетістігі болғанмен, Солтүстік Даллас және жақын маңдағы қалашықтардың қарқынды өсімі оның жобасын және сыйымдылығын тез арада арттырып жіберді. 1980 жылдары төрт қатарлы тас жолда сағат түскісінде және кешкісінде үлкен көлік кептелісі пайда болды, ол үшін жаман атқа ие болды. 1980 жылдардың басында Техас Көлік департаменті қолданыстағы тас жолдың үстіне көтерілген құрылыс салу жоспарларын ұсынды. Көптеген зерттеулер мен талқылаулардан кейін, көтерілген құрылыстардан бас тартылды. Құрылыс 1992 жылы басталды және 1999 жылдың қараша айында аяқталды. Толық қайта құрудың жалпы құны шамамен 600 миллион долларды құрады.

Азат етілгендер қорымы

1940 жылдары Орталық тас жолының салынуы кезінде жолдың оңтүстік жағы тарихи афроамерикалық ауданнан өтті, нәтижесінде 1500 қара нәсілді тұрғын қоныс-жайынан айырылды. 1990 жылдары тас жолды кеңейтуге дайындық жүргізілген кезде, Азаттық зиратының төрттен бірі, Эмансипацияға дейінгі қабірлермен бірге, асфальтпен жабылғаны анықталды. Археологиялық қазба жұмыстары қазіргі және жоспарланған жолдардың астынан 1100-ден астам ер адам, әйел және баланың қалдықтарын ашты. Олар қайта жерленгеннен кейін, бұл орын ауданның қара нәсілді жұмысшы табына арналған ескерткіш болып өзгертілді, ал тас жолдар салынғаннан кейін бұл жер Даллас қаласының сәнді Uptown ауданына айналды.

Оңтүстік Орталық магистраль

Далас қаласының орталығында, Вудолл Роджерс тас жолының оңтүстігінен және "жасырын" 345 тас жолының 284C шығу осынан Солтүстік Орталық тас жолы Оңтүстік Орталық тас жолына айналады. Оңтүстік Орталық тас жолының I 345 және I 45 арасындағы бөлігі 2010 жылдың 9 сәуірінде Сезар Чавес бульвары деп атауын өгерді. Қала орталығынан және оңтүстікке қарай созылатын бұл бөлім көбінесе жергілікті көліктерге қызмет етеді. I 45 тас жолы оған шамамен параллель салынған. Дегенмен, I 45 тас жолының Троица өзенінен солтүстікке қарайғы параллель бөлігі толығымен биікке көтерілген, және Далас қаласын мұзды дауылдар шарлағанда (бір жылда шамамен бір рет) одан өту өте қиын; сондықтан Оңтүстік Орталық осы кезде көлік ағынының бір бөлігін өз мойнына алады.

Маршрут сипаттамасы

Жол Interstate 30 тас жолымен үш деңгейлі қиылыс арқылы қосылып, I 45 тас жолына дейін оңтүстікке қарай жалғасады. Бұл бөлігі 2010 жылдың сәуір айында Сезар Чавес құрметіне қайта аталды. I 45 тас жолының астынан өткеннен кейін ол 310 мемлекеттік тас жолы болып өтеді және Оңтүстік Орталық экспрес-жолы және С. М. Райт тас жолы (жергілікті пастордың атымен аталған) деп белгіленеді. Автожол ретінде қысқа ғана қашықтықтан кейін, жол қайтадан деңгейлік болады. US 175 тас жолымен қиылысқаннан кейін, жол біраз уақытқа автожол стандарттарына оралады. С. М. Райт тас жолының атауы 12-ші айналым жолында, автожол стандарттары аяқталғаннан кейін бітеді. Оңтүстік Орталық экспрес-жолы Interstate 20 тас жолымен ішінара қиылыстан өтіп, Хатчинстің солтүстігінде I 45 тас жолымен бірігеді.

Тарих

АҚШ 175 таңбасы сол кезде Оңтүстік Орталық / Оңтүстік М. Райттан алынып, тікелей I 45 магистраліне жаңа бағытқа көшірілді. Жаңа бөлім 2020 жылы ашылды. Бұрынғы АҚШ 175 жолы қазір SH 310 магистралінің бөлігі болып табылады. Ал TxDOT I 45 және АҚШ 175-тің бұрынғы шығыс жағындағы Оңтүстік Орталық/Оңтүстік М. Райт учаскесін қайта жобалап жатыр, оны қалалық бульварға айналдырып, жоба туралы жергілікті тұрғындармен кездесулер өткізді. Автомагистральді ағаштармен көмкерілген бульварға айналдыру жоспары 2018 жылы Даллас қалалық кеңесі құрылыс аяқталғаннан кейін жолға күтім жасау жауапкершілігін қабылдау туралы шешім қабылдағаннан кейін ілгері жылды.