Кіріспе

Американдық кеме мен британдық кеме арасындағы теңіз шайқасы, сонымен қатар Бостон порты шайқасы деп те аталатын, USS Chesapeake-тің басып алынуы 1813 жылдың 1 маусымында Корольдік теңіз флотының фрегаты мен АҚШ теңіз флотының фрегаты Chesapeake арасында 1812 жылғы АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы соғыс аясында болды. Chesapeake қысқа, бірақ қарқынды шайқаста тұтқындалды, нәтижесінде 71 адам қаза тапты. Бұл соғыс кезіндегі екі тараптың күштері тең болған фрегаттардың жалғыз шайқасы еді. Бостонда капитан Джеймс Лоуренс 1813 жылдың 20 мамырында Chesapeake-ке командирлік етіп тағайындалды, ал 1 маусымда капитан Филип Брок басқаратын күтіп тұрған HMS Shannon-ды қарсы алу үшін теңізге шықты. Брок Chesapeake командиріне жазбаша шақыру жолдаған, бірақ Chesapeake оны жеткізуге үлкермей кетіп қалды. Chesapeake атыс кезінде ауыр зардап шекті, оның рулі мен алдыңғы жоғарғы желкенінің тросы бұзылды, оны маневрлеуге жарамсыз етті. Лоуренс өзі ауыр жарақат алып, төменге түсірілді. Америкалық экипаж капитанының соңғы бұйрығын орындауға тырысты: "Кемеңді тастама!", бірақ британдық шабуылшылар оларды тез жеңіп алды. Шайқас өте қарқынды болды, бірақ он-он бес минутқа созылды, осы уақытта 226 адам қаза тапты немесе жараланды. Shannon капитаны қақпа алдындағы шайқаста ауыр жарақат алды, бірақ жарақатынан аман қалды. Chesapeake және оның экипажы Жаңа Шотландиядағы Галифаксқа жеткізілді, онда теңізшілер әскери тұтқын лагерлеріне жіберілді; кеме жөнделіп, Корольдік теңіз флотының қызметіне қайта оралды. 1819 жылы Портсмутте сатылып, бөлшектелді. Қалған ағаш бөліктері Викхемдегі жақын орналасқан Chesapeake диірменін салу үшін пайдаланылды, оны бүгінгі күнге дейін көруге және баруға болады. Shannon 1859 жылға дейін сақталды, содан кейін бөлшектелді.

Филип Брок және оның теңіздік артиллериясы

Шеннонды ұзақ уақыт бойы басқару кезінде Корольдік флот капитаны Филип Брок өзінің "үлкен қаруларына" көптеген практикалық жетілдірулер енгізді, бұл замандас теңіздік артиллериясында дерлік естілмеген жаңалық болды. Ол 18 фунттық ұзын зеңбіректерге "айналмалы нишандар" орнатты, бұл зеңбірек трубасының калибрінің өзгеруін ескере отырып, нысана алуды жақсартты. Оның әртүрлі қашықтықта дәлдік беретін реттелетін тангенстік нишандары болды. Ұзын зеңбіректердің көтеру "коиндерін" (бұрыш тәрізді ағаш бөліктері) әртүрлі көтеру бұрыштарын белгілеу үшін ойыстырды, соның арқасында кеме теңдестігінен шыққан жағдайда да зеңбіректерді көлденең бағытта сенімді түрде орнатуға болады. Каронадтар да осылай жабдықталды, бірақ олардың көтеру бұрандалары бояумен белгіленді. Замандас кемелердің палубалары мұрын және кормаға қарай көтерілгендіктен, ол әр зеңбірек арбасының "көтерілетін" жағындағы дөңгелектерді кесіп тастады, соның нәтижесінде барлық зеңбіректер көкжиекпен бір деңгейде болды. Ол сондай-ақ әр зеңбірекке жақын палубаға подшипниктер ойылып салынған жүйені енгізді; осылайша, атыс зеңбірек экипажының нысананы көру қабілетіне қарамастан, кез келген подшипникке бағытталуы мүмкін. Барлық зеңбіректердің атысын жау кемесінің кез келген бөлігіне шоғырландыруға болады. Брок өзінің экипажын теңіздік артиллериядағы өте жоғары деңгейге жеткізді; ол оларды жүзуге арналған бөшкелер сияқты нысаналарға атуға үнемі үйретті. Көбінесе бұл жаттығулар бәсекеге айналып, қай экипаж бірінші болып нысанаға тиеді және қаншалықты жылдам атуға болады анықталды. Ол тіпті экипаждарына "көзін байлап" нысанаға атуды тапсырды, бұл жақсы нәтиже берді; оларға тек нысанаға зеңбіректі бағыттау керек болды, ал нысананы өздері көруге рұқсат етілмеді. Бұл "бағытталған атудың" ерте мысалы болды. Осы жаттығулардан басқа, Брок экипажын сынап көру үшін гипотетикалық сценарийлерді дайындауды ұнатты. Мысалы, барлық экипаж төртінші орынға шақырылғаннан кейін, ол оларға теориялық шабуыл туралы хабарлап, кемені қорғау үшін олар қалай әрекет ететінін бақылады. Оқу кезінде кескіштерді пайдаланудан аулақ болғанмен, "бірлік" деп аталатын семсермен қарулану әдісі үнемі қолданылды. Бұл ойынға шабуылдар, ұстаулар және қайтарулар қолданылды, бірақ ол ағаш таяқтармен және тоқылған қол сақшыларымен ойналғандықтан, соққылар, ауыр болса да, көбінесе қауіпті емес еді. Бұл жаттығулар көздің және білектердің жылдамдығын дамытты. Көптеген экипаж мүшелері өте тәжірибелі болды.

Джеймс Лоуренс

Командир Лоренс АҚШ Әскери-теңіз күштерінің HMS Peacock шлюпын жеңіп, сәтті соғыс саяхатынан оралды. Жеңісі үшін капитандыққа көтеріліп, USS Chesapeake басқаруын жүктеу бұйрығын алды. Бұл оның аса қалаған қызметі емес еді, себебі ол үлкен фрегат «Конституцияны» күткен. Лоренс Бостонға сапар шегіп, ол жерде «Чесапик» кемесінің бұрынғы экипажының көп бөлігі жүлде ақшасы мәселесіне байланысты даудан кейін кетіп, жаңа экипажпен ауыстырылғанын анықтады. Лоренстің британдық теңіз күштері туралы бұрынғы тәжірибесі оған кедергі келтірді: HMS Peacock-пен болған бұрынғы шайқасында, кеме батыл күрескенмен, британдық артиллерияның дәлдігі өте нашар болған. Оның экипажында жақсы теңізшілер көп болды, алайда олардың жақсы теңізшілерден тиімді жауынгерлік экипаж жасау үшін бірге жұмыс істеуге жеткілікті уақыты болмады. Лоренс қарсыластарының нашар сапасы туралы болжамдары оны алдағы қарсыласына қарсы шайқасқа тым сенімділікпен шығуға итерді.