Кіріспе

Американдық мұғалім және фотограф (1844–1929)

Джеймс Рикальтон (13 мамыр 1844 жылы Нью-Йорк штатының Уоддингтон қаласына жақын Хаф-Вейде дүниеге келген, 28 қазан 1929 жылы Уоддингтонда қайтыс болған) – американдық мектеп мұғалімі, саяхатшы, өнертапқыш және фотограф. Рикальтон көп саяхат жасап, әлемді жеті рет айналып шықты.

Көлтерек

Сент-Лоуренс университетіне қысқа ғана уақытқа (1871 жылғы түлектер тобы) қабылданған Рикальтон диплом алмай тұрып университетті тастап, 1871 жылы Нью-Джерси штатының Мейплвуд қаласына 12 апталық, 200 долларлық мектеп мұғалімі қызметіне орналасты. Сол кездегі қалыпты практикаға қайшы, оның шарты қайта-қайта жаңарылып, ол ауданның тұңғыш тұрақты мектеп мұғалімі, ал ақырында мектеп директоры болды. Оның есімі Оңтүстік Оранж-Мейплвуд мектеп округінде мәңгі есте қалады. Кәсібі бойынша мектеп мұғалімі болған Рикальтонның құмарлығы – саяхаттық фотосурет түсіру еді. Әр жазда мектептен демалысқа шыққанда, ол күндіз фотосурет құралдарын тасымалдауға, ал түнінде ұйықтауға қолайлы, тікелей арбаға ұқсас көлікті пайдаланып, шетелге сапар шегерді. Арбаның конструкциясы жаңбыр жауғанда Рикальтонның ортадағы шұңқырға тұрып, арбаның төбесінің астында жүруіне мүмкіндік берді. Осы жүйе арқылы ол Исландия, Амазонка және Ресейдің Санкт-Петербург аймағына сапар шегіп, мыңдаған фотосуреттер, минералдар мен есімдерді әкеліп қайтты. Оның саяхаттары жергілікті өнертапқыш Томас Эдисонның назарына ілікті. Эдисон шамда қолдануға жарамды бамбук жіптерін табу үшін алыс Шығысқа экспедиция ұйымдастыруға қаржы бөлді. Рикальтон бір жылға мұғалімдіктен демалыс алып, 1888 жылдың ақпан айында АҚШ-тан шығып, Суэц каналы арқылы 1 сәуірде Цейлонға жетті. Рикальтон аралдың барлық бөлігін аралап, жүздеген сынамаларды тексерді, содан кейін Британдық Үндістанға, Сингапурға, Қытайға және Жапонияға барып, бамбук түрлерінің қасиеттерінде сарапшы болды. Ол экспедициядан бір жыл өткен соң Эдисонға жүздеген сынамалар мен ең қолайлы екі түрдің ұсынысымен оралды. Эдисон бұл жіпті тоғыз ай бойы қолданды, одан кейін вольфрамның тиімділігі анықталды.

Суретші

Рикальтон 100 000-нан астам сурет қалдырды, олардың ішінде үлкен стереоскопиялық суреттер жинағы бар. 1891 жылы ол ұстаздық қызметін тастап, кәсіби фотограф және соғыс тілшісі болды. Келесі 15 жыл бойы ол Филиппиндегі испан-американ соғысын (1898–1899), Қытайдағы Боксерлер көтерілісін (1900) және Маньчжуриядағы Рус-жапон соғысын (1904–1905) сияқты оқиғаларды суретке түсіріп, жазды. Рикальтон Порт-Артур шайқасы кезінде жапондық жауынгерлерді окоптарда суретке түсіруге тырысқанда, генерал Ноги штабының майоры Ямаока америкалық фотографқа қалағанын суретке түсіруге рұқсат бергенше, ол уақытша ұсталды. Рикальтонның суреттері оған көптеген награда әкелді, ал олардың көптегені оқулықтарды иллюстрациялау үшін пайдаланылды. Ол суреттерін Американың Табиғи Тарих Мұражайына және Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайына сатты. Оның көптеген суреттерін «Андервуд және Андервуд» географиялық кітаптарды суреттеу үшін пайдаланды. 1912 жылы Рикальтон Эдисон тарапынан Африкаға кинокамераны сынау үшін жіберілді, ол Кейптаун маңында кит аулау экспедициясын және басқа да оқиғаларды түсірді. Оның ұлы Ломонд онымен бірге сапарға шықты, бірақ онда тифтен қайтыс болды, бұл Рикальтонның соңғы сапары болды. Рикальтон туған қаласы Уоддингтонға (Нью-Йорк штаты) зейнетке шықты, ол 1929 жылғы 28 қазанда 85 жасында қайтыс болды.

Таңдалған шығармалар

1891 ж. Қасиетті Бо ағашының қаласы. (Анурадхапура). Нью-Йорк. 1900 жыл: Үндістан стереоскопы арқылы: Хиндустан арқылы саяхат. Нью-Йорк: Андервуд және Андервуд. OCLC 2954773. 1901 жыл: Қытай стереоскопы арқылы: Боксерлер көтерілісі кезіндегі Аждаһа империясы арқылы саяхат. Нью-Йорк: Андервуд және Андервуд. 1902 жыл: Боксерлер көтерілісі, Чифу Таку, Тянь Цин: Андервуд пен Андервудтың Қытай арқылы стереоскопиялық турының бір бөлігі. Нью-Йорк: Андервуд және Андервуд. 1905 жыл: Рус-жапон соғысының фототүсірілімдері, Джеймс Х. Хейр, редактор. Нью-Йорк, П. Ф. Коллиер және ұлы. 1907 жыл: Үндістан стереоскопы арқылы: Хиндустан арқылы саяхат. Нью-Йорк: Андервуд және Андервуд. 1910 жыл: Үндістан стереоскопы арқылы: Хиндустан арқылы саяхат. Нью-Йорк: Андервуд және Андервуд. OCLC 21566682. 1990 жыл: Джеймс Рикальтонның Императорлық Үндістанның фотосуреттік саяхатнамасы, Кристофер Дж. Лукас, редактор. Нью-Йорк: Мелен. ; OCLC 22345020. 2008 жыл: 美国摄影师的中国照片日记] (Мейгуо Ши Ин Ши де Чжунгуо Жао Пян Ри Джи), Гуан Ю Сюй, редактор. Фудзоу: 福建教育出版社 (Фуцзянь jiao yu chu ban she''). ;