Кіріспе

RhD изоиммунизациясын алдын алуға қолданылатын дәрі-дәрмек

Rho(D) иммундық глобулин (RhIG) – RhD теріс аналарда RhD изоиммунизациясын алдын алу және Rh оң адамдарда идиопатиялық тромбоцитопениялық пурпураны (ITP) емдеу үшін қолданылатын дәрі-дәрмек. Ол адам қан плазмасынан жасалады. Көбінесе байқалатын жағымсыз әсерлерге қызба, бас ауруы, инъекция жасалған жердегі ауырсыну және эритроциттердің ыдырауы жатады. Бұл Джон Г. Горманның пионерлік жұмысына негізделген. 1980 жылы Горман резус қан тобы жүйесі бойынша жасаған пионерлік еңбегі үшін Ласкер-ДеБейки клиникалық медициналық зерттеу сыйлығымен марапатталды. RhIG Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті медициналық препараттар тізіміне енген.

Аллоиммунизация: механизм, уақыт

Тіпті қалыпты жүктіліктерде де ұрықтың қан жасушаларының шағын бөлігі ананың қан ағынына өтеді (ұрықтың-аналық қан кетуі). Егер ананың RhD факторы теріс болса, ал ұрықтың RhD факторы оң болса, ананың иммундық жүйесі ұрықтың бөгде RhD антигендеріне иммундық жауап (антиденелерді өндіру) бере алады. Бұл процеске RhD аллоиммунизация деп аталады. Аллоиммунизация көбінесе алғашқы жүктілікке аз әсер етеді, бірақ екінші жүктілікте ананың RhD IgG антиденелері плацента арқылы жеткілікті мөлшерде өтіп, ұрықтың қызыл қан жасушаларын зақымдауы мүмкін. Бұл жағдай ұрықтың эритробластозы деп аталады және ұрық үшін қауіпті болуы мүмкін. RhD факторы теріс анада RhIG иммундық жүйенің RhD антигендеріне сезімталдануын уақытша тоқтатуға көмектеседі, әр 100 мкг анти-D шамамен 4 мл ұрық қанын бейтараптандыра алады. Rh иммуноглобулині (RhIG) протоколдары жоқ елдерде, зардап шеккен ұрықтардың 14%-ы өлі туылады, ал тірі туғандардың 50%-ында жаңа туған сәбилердің өлімі немесе мидың зақымдануы байқалады.

Пайдалану бойынша ұсыныстар

Американдық акушерлер мен гинекологтар колледжі (ААКГ) барлық RhD-теріс аналарға, ұрықтың қан тобына қарамастан, жүктіліктің шамамен 28-ші аптасында RhIG ұсынуды, ал RhD-оң немесе RhD белгісіз нәресте туған жағдайда, туғаннан кейін дереу қайтадан RhIG салуды ұсынады. Бұл, екінші және үшінші триместрдегі түсік, амниоцентез, кордоцентез, хориондық қабықшадан үлгі алу, сыртқы бас бұру, жарақат немесе босану кезінде нәрестеден Rh-оң қанға ұшырау мүмкіндігі болған жағдайда, 3 күн ішінде жасалуы тиіс (көлемі туралы толық мәліметтер келесі бөлімде). Spontanды түсік болғаннан кейін Rho(D) иммуноглобулинін қолдану қажеттігін растайтын жеткілікті мәліметтер жоқ, ал Кохрейн шолуы жергілікті тәжірибелерді ұстануды ұсынады. Rh иммундық глобулині IgG антиденелерінен тұрады, сондықтан ол плацентадан өтеді. Сирек жағдайларда, RhIG-ті бірнеше рет салған аналардың ұрық жасушаларының сезімталдануына байланысты нәрестеде әлсіз оң тікелей антиглобулин сынағы (DAT) болуы мүмкін. Бірақ, емдеу қажет емес, себебі клиникалық жағдайы қалыпты дамиды.

Адам плазмасы

Қалыпты Rho(D) иммуноглобулині адам қан плазмасынан алынады. Автоиммунитетті ескермегенде, тек Rho(D) теріс адамдар ғана анти-D антиденесін жасауға қабілетті. Осының салдарынан, қажетті IgG-ны қамтитын плазманы алуға болатын адамдар саны шектеулі. Бұл сирек кездесетін жағдайды ескере отырып, арнайы анти-D донорлық бағдарламалар құрылған. Еріктілерге олардың иммундық жүйесі антидене өндіруді бастау (аллоиммунизация) немесе оның мөлшерін арттыру үшін D антигенін қамтитын инъекция жасалады. Тек бала көтеруге қабілетсіз ерлер мен әйелдер ғана қатыса алады. Анти-D өнімдерін өндірудің ең көп таралған әдісі – 1950 жылдары жасалған Конның суық этанолмен фракциялау процесінің бір түрі. 1950 жылдары әзірленген Кон әдісінің түрлері иммуноглобулиндердің жиынтығын толыққанды тазартуға мүмкіндік бермейді, бұл пациенттерге тамырға енгізілген кезде проблема тудыруы мүмкін, сондықтан көптеген анти-D препараттары тек бұлшықет ішіне қолдануға арналған. Кон әдісінен өзгеше өндіріс процесі – АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) бекіткен ChromaPlus процесі, ол Rhophylac өндіру үшін қолданылады. Rho(D) иммуноглобулині аллергиялық реакцияны тудыруы мүмкін. Плазма донорын тексеру және өндіріс процесінде бактериялық және вирустық ластануды жою үшін шаралар қабылданады, бірақ кішкентай вирустармен ластанудың аз ғана қалдық қаупі сақталады. Сонымен қатар, Крейцфельдт-Якоб ауруына немесе басқа белгісіз инфекциялық агенттерге себеп болатын прионның таралуының теориялық мүмкіндігі де бар.

Ұяшық өсіру

Қазіргі поликлоналдық препаратты алмастыруға жарамды моноклоналдық анти-D IgG құрамын жасауға үздіксіз тырабыстар жұргізілуде. Моноклоналдық антиденені адам доноры қажет етпей (және осыған байланысты жабдықтау мен ауру қатері) өндіруге болады, сондай-ақ ол партиядан партияға тұрақты болады. Бұл гибридома мәдениеттерінен жасалады. Елде CHO жасушаларында өндірілген Rhoclone рекомбинантты нұсқасы да сынақтан өтті. Роледумаб және Розролимупаб – клиникалық сынақтардан өткен тағы екі препарат. Біріншісі моноклоналдық IgG, ал екіншісі – 25 IgG-нің рекомбинантты қоспасы. Baxter компаниясымен жасалған келісім бойынша WinRho сатылымы жыл сайын азайды, себебі Baxter өзінің өнімдерін WinRho-дан басымдықпен сатқан деген болжам бар; бір сарапшының пікірінше, "WinRho сияқты ірі компания үшін әрқашан екінші ойда болды".