Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның таулы тайпасы
Highland Scottish clan
Алғашқы фрейзерлер
Арыстан Уильямның (1165–1214 жылдары билеген) тұсында Шотландияға "нормандардың" көптеп қоныс аударуы болды. 14 ғасырғы ағылшын рыцары Томас Грей, Уильям билік еткен кезеңде жер алған бірнеше "нормандар" отбасыларын тізімдеген. Шотландиядағы Фрейзерлер туралы ең алғашқы жазба 1160 жылы жасалған, ол кезде Симон Фрейзер Шығыс Лотиандағы Кит жерін иеленген. Сол жылы ол Келсо аббаттығындағы Тиронендік монахтарға шіркеуді сыйға берген. Бұл Симон Фрейзер 1333 жылы Халидон төбесіндегі шайқаста кіші әйелдері Эндрю мен Джеймспен бірге қаза тапты. Кейбір деректерге сәйкес, Лорд Ловаттың басшылығымен Фрейзерлер 1452 жылы Бройгтың Белахи шайқасында Монроларды қолдаған. Фрейзер Лорд Ловаттың екі жыл өткен соң, 1454 жылы Клэкнахарри шайқасында Монроларды қолдағаны туралы да мәліметтер бар. 1544 жылы Фрейзерлер Клан Рэнальдтың басшылығы үшін Клан Макдональдтың Клан Рэнальдқа қарсы үлкен кландық шайқас – Көйлектер шайқасын (гель тілінде Blar na Léine) өткізді. 16 ғасырда Кессок жерінде Фрейзер кланы (Клан Макрейдің көмегімен) мен Логан кланы арасында шайқас болды, онда Логан кланының басшысы Гиллигорм қаза тапты.
Around the reign of William the Lion (r.1165–1214), there was a mass of "Norman" immigration into Scotland. Thomas Grey, a 14th century English knight, listed several "Norman" families which took up land during William's reign. The earliest written record of Frasers in Scotland is in 1160, when a Simon Fraser held lands in East Lothian at Keith. In that year, he made the gift of a church to the Tironensian monks at Kelso Abbey. This Simon Fraser was killed at the Battle of Halidon Hill in 1333, along with his younger brothers Andrew and James. According to some accounts the Frasers under Lord Lovat supported the Munros at the Battle of Bealach nam Broig in 1452 which was fought against the Clan Mackenzie. There are also accounts of Fraser Lord Lovat supporting the Munros at the Battle of Clachnaharry fought two years later in 1454. In 1544, the Frasers fought a great clan battle, the Battle of the Shirts (Blar na Léine in Gaelic) against the Clan Macdonald of Clanranald, over the disputed chiefship of Clan Ranald. In the 16th century a battle took place between the Clan Fraser (with help from the Clan MacRae) and the Clan Logan at Kessock, where Gilligorm, the Chief of the Clan Logan, was killed.
XVII ғасыр және азаматтық соғыс
1645 жылы Найрнширдегі Олдэрн шайқасында клан, роялист көшбасшысы Джеймс Грэмге, Монтроздың 1-маркизіне қарсы тұрып, Струй Фрейзерінің туы астында (Глен Стратфаррардың аузындағы шағын ауылдан) шайқасты. Бұл шайқаста Фрейзердің 87 әйелі жесір қалды. Шабыт шайқас туралы өлеңде былай делінген: 1650 жылы Инвернесс қоршауы кезінде, Бреадан келген сэр Джеймс Фрейзер басқаратын Ловаттың келісім Фрейзерлері Инвернесс қамалын роялистерге қарсы сәтті қорғады. 1650 жылы Данбар шайқасында Фрейзер кланы Оливер Кромвель әскеріне қарсы күресті. Бірақ, келісімшілер жеңіліске ұшырады. 1651 жылы Фрейзер кланы Стирлингте Карл II әскеріне қосылды. Олар Вустер шайқасында соғысты, онда король әскері Оливер Кромвельдің жаңа үлгідегі армиясынан жеңілді. 1689 жылы Даңқты революция Рим-католик патшасы Джеймс VII-ді Англия тағынан түсіріп, оның орнына протестант қызы Мэри және оның күйеуі, сондай-ақ туысы Вильгельм Оранскийді орнатты. Наурыз айында Эдинбургте Эстейттер конвенциясы шақырылды, ол Уильям мен Мэриді Шотландияның бірлескен монархтары ретінде қолдады. Дегенмен, Шотландияның көп бөлігінде, әсіресе Таулы аймақта, Джеймс әлі де заңды патша деп есептелді. 16 сәуірде 1689 жылы Джон Грэм Клэрхаус, Данди виконты, кейін Бонни Данди деп танылған, Дэнди Лоу төбесінде жақында тақтан түсірілген король Джеймс VII-нің корольдік туын көтерді. Көптеген Таулы кландар оның жағына жылдам жиналды. Фрейзер кланының басшысы Хью Фрейзер өз кланының мүшелерін көтеріліске қатысудан тыйысуға тырысты, бірақ бұл сәтсіз аяқталды: клан онысыз-ақ аттанып, Килликранки шайқасында шайқасты.
In 1645, at the Battle of Auldearn, in Nairnshire, the Clan opposed the Royalist leader James Graham, 1st Marquess of Montrose, and fought under a Fraser of Struy (from a small village at the mouth of Glen Strathfarrar). The battle left eighty seven Fraser widows. A poem about the battle reads: During the Siege of Inverness (1650) the Covenanter Frasers of Lovat under Sir James Fraser of Brea successfully defended Inverness Castle against the royalists. In 1650, at the Battle of Dunbar, the Clan Fraser fought against the forces of Oliver Cromwell. However, the Covenanters were defeated. In 1651, the Clan Fraser joined the army of Charles II at Stirling. They fought at the Battle of Worcester where the King's army was defeated by Oliver Cromwell's New Model Army. In 1689, the Glorious Revolution deposed the Roman Catholic King James VII as monarch of England, replacing the King with his Protestant daughter Mary and her husband and cousin William of Orange. Swiftly following in March, a Convention of the Estates was convened in Edinburgh, which supported William & Mary as joint monarchs of Scotland. However, to much of Scotland, particularly in the Highlands, James was still considered the rightful, legitimate King. On 16 April 1689 John Graham of Claverhouse, Viscount of Dundee, later known as Bonnie Dundee, raised the royal standard of the recently deposed King James VII on the hilltop of Dundee Law. Many of the Highland clans rallied swiftly to his side. The chief of the Clan Fraser, Hugh Fraser, tried to keep the members of his clan from joining the uprising, to no avail: The Clan marched without him, and fought at the Battle of Killiecrankie.
1715 жылғы Якобыт көтерілісі
1715 жылғы Якобит көтерілісі кезінде, сол кездегі басшы Саймон Фрейзер, 11-ші Ловат лорды, «Түлкі» атанған, британдық үкіметті қолдап, Инвернестегі Якобит гарнизонын қоршап алды. Кеппохтың Макдональд тайпасы гарнизонды құтқаруға тырысты, бірақ Фрейзерлер олардың жолын кесті, соның салдарынан Кеппох шегінді. Инвернес гарнизоны Фрейзерге Шерифмуир шайқасы күні берілді, ал Престон шайқасында тағы бір Якобит әскері жеңілді. 1719 жылы Якобит көтерілісі кезінде британдық генерал Джозеф Уайтман Глен Шил шайқасына жол тартқанда Фрейзердің жерінен өтіп, Фрейзер Ловаттың әскерін өзімен бірге жинады. 1724 жылы генерал Уэйдтың Таулы аймақтар туралы баяндамасында тайпаның саны 800 адамға жуық деп есептелді.
During the Jacobite rising of 1715, Simon Fraser, 11th Lord Lovat "the Fox", Chief at the time, supported the British Government and surrounded the Jacobite garrison in Inverness. The Clan MacDonald of Keppoch attempted to relieve the garrison, but when their path was blocked by the Frasers, Keppoch retreated. The Inverness garrison surrendered to Fraser on the same day that the Battle of Sheriffmuir was fought, and another Jacobite force was defeated at the Battle of Preston. In 1719 during the Jacobite rising of that year the British General, Joseph Wightman, passed through Fraser country en route to the Battle of Glen Shiel and gathered with him Fraser of Lovat's men as he went. General Wade's report on the Highlands in 1724, estimated the clan strength at 800 men.
1745 жылғы якобит көтерілісі
1725 жылы британдық фельдмаршал Джордж Уэйд Ұлыбританияның королі Джордж І-ден алған нұсқаулармен Ұлыбритания үкіметін қолдау үшін тәуелсіз Таулы әскер бөлімдерін қайта құруды тапсырды. Басшы Саймон Фрейзер, 11-ші лорд Ловат, осы тәуелсіз Таулы әскер бөлімдерінің бірінің капитаны болып тағайындалды. Уэйд лорд Ловаттың капитанын алғашқы болып жоюға ұсынды. Сондай-ақ, Уэйд үкіметке лорд Ловатты Инвернесс округінің жоғары шерифі лауазымынан шеттетуді кеңес берді. Фрейзерлер 1746 жылғы Фолкирк шайқасы мен Куллоден шайқасында Якобит армиясының алдыңғы қатарында болды. Куллоденде шайқаста кланды басқарған Инвераллохидің Чарльз Фрейзері қаза тапты және генерал Хоули оны далада тауып, жас Джеймс Вулфқа тапаншамен өлтіруді бұйырды. Вулф бас тартқандықтан, Хоули қарапайым сарбазды тапты. Дәстүр бойынша, Ловаттың ұлы дереу әскерін кері бұрып, түтік шертіп, туларын желбіретіп Инвернесске қарай жолға шықты.
In 1725 the British Field Marshall George Wade gave instructions that had come to him from George I of Great Britain to re establish the Independent Highland Companies of soldiers to support the British Government. Chief Simon Fraser, 11th Lord Lovat, was appointed as Captain of one of these Independent Highland Companies. Wade put up Lord Lovat's captaincy as the first to go. Wade also advised the government to remove Lord Lovat from his office as High Sheriff of Inverness shire. Frasers were on the front lines of the Jacobite army at the Battle of Falkirk, and the Battle of Culloden in 1746. At Culloden, Charles Fraser of Inverallochy who led the clan at the battle, was mortally wounded and found by General Hawley on the field, who ordered one of his aides, a young James Wolfe to finish him off with a pistol. Wolfe refused, so Hawley got a common soldier to do it. Tradition states that the Master of Lovat immediately about turned his men and marched down the road back towards Inverness, with pipes playing and colours flying.
Екі басшы
1984 жылы 1 мамырда Лорд Лион сотының жарлығымен Корольдік отбасының мүшесі 21-ші Леди Салтун "Фрейзер кланының аты мен елтаңбасының басшысы" атанды. Лорд Ловат, Саймон Кристофер Джозеф Фрейзер, бұл шешімге мән бермей, мәселені өзінен төмен санап, қабылдамады. Осы жарлықтан кейін Фрейзер кланының басшысы кім екеніне байланысты көптеген түсініспеушіліктер туды. Көптеген адамдар бұл жарлық Леди Салтунды кланның басшысы еткен деп есептейді. Дегенмен, Лорд Лион Фрейзер кланының басшылығын берген жоқ, тек "аты мен елтаңбасының басшысы" деген мәртебе берді. Лорд Лионның Таулы аймақтар кланының басшысына билігі жоқ. Бұл жарлық Леди Салтунның Фрейзер отбасының ең көне тармағының басшысы болу құқығын нығайтты және оған қарапайым, ешқандай айырмасы жоқ Фрейзер елтаңбасын (көк түсті өрісте үш шілтер гүлін) пайдалануға рұқсат берді.
On 1 May 1984, by decree of the Court of the Lord Lyon, the 21st Lady Saltoun, a member of the Royal Family, was made "Chief of the name and arms of the whole Clan Fraser". Lord Lovat, Simon Christopher Joseph Fraser, was reported to have not given any heed to the decision, dismissing the matter as being beneath him. Since this decree, there has been much confusion as to who is the Chief of the Clan Fraser. Many believe that this decree made the Lady Saltoun the chief of the Clan. However, the Lord Lyon did not grant the chiefship of the Clan Fraser, just a description of "Chief of the name and arms." The Lord Lyon does not have power over the Chief of a Highland Clan. What the decree did was reinforce the Lady Saltoun's claim to being the head of the senior branch of the wider Fraser family, and granted her the use of the plain and undifferenced Fraser arms (three strawberry flowers on a field of blue).
Фрейзерлер кланы танымал БАҚ-та
Диана Габалдонның "Аутлендр" тарихи романында Ловат Фрейзер кланынан шыққан, ойдан шығарылған басты кейіпкер Джейми Фрейзер бейнеленген. Катерина Курц пен Дебора Тернер Харрис жазған "Адепт" атты қазіргі заманғы фантастикалық сериясында Пергрейн Ловат тұлғасымен қатар Фрейзер кланының басқа да мүшелері кездеседі.
The historical novel Outlander by author Diana Gabaldon features the fictional male protagonist Jamie Fraser of Clan Fraser of Lovat. The modern fantasy series "The Adept", authored by Katherine Kurtz and Deborah Turner Harris features the character of Peregrine Lovat, along with other members of Clan Fraser.