Кіріспе

Жобаны бастау құжаттамасы (PID) – жоба басқарудағы ең маңызды артефакттердің бірі, ол бизнес-жобаның негізін қалайды. Жобаны бастау құжаттамасында PRINCE2 бақылауындағы жобалық ортада жобаны жоғары деңгейде жоспарлау (SU) және жобаны бастау (IP) процестері арқылы алынған ақпарат жинақталады. PRINCE2 2009 жылы «құжат» терминін «құжаттама» деп өзгертуі, жүйедегі барлық ақпараттан гөрі жоба құрылған кезде жиналған құжаттар жиынтығын білдіреді. Жобаны бастау құжаттамасы жобаның барлық кезеңінде тапсырыс беруші және жоба тобы үшін анықтамалық нүкте болып табылады. Жобаны бастау құжаттамасында әдетте келесілер болады:

Жоба мақсаттары
Көлемі
Жоба ұйымы
Бизнес-негіздеме
Шектеулер
Мүдделі тараптар
Қауіптер
Жобаны бақылау
Есеп беру жүйелері
PID мақұлдауы
Қорытынды

Жобаны бастау құжаттамасының орнына жоба жарғысы жасалуы мүмкін; екі құжат түрі де өте ұқсас. Бірақ жоба жарғысы аз егжей-тегжейлі, сондықтан контент жасаушылар жеткіліксіз болған жағдайларда ол ыңғайлырақ.

PRINCE2 бойынша жобаны бастау құжаттамасы

Жобаны бастау құжаттамасы – жоба басқарудағы тәсіл жоспарын білдіретін PRINCE2 термині. Ол бизнес-жоспар, міндеттемелер, байланыс жоспары, тәуекел тізілімі, жобалық шектік мәндер, жобалық жоспар және ведомстволық сапа жоспарының немесе ортақ жоба тәсілінің бөлігі ретіндегі жобалық бақылаулар мен тексерулерді қоса алғанда, бірқатар құжаттардан құралады. Жобаны бастау құжаттамасы жобаның бастапқы құжаты – жобалық ақпараттың толыққанды нұсқасын ұсынады. Бұл құжаттама жобаны бастау және оны тиімді жүргізу үшін қажетті барлық маңызды ақпаратты біріктіретін логикалық құжаттар жиынтығын қамтиды. Ол барлық мүдделі тараптарға жеткізіліп, бизнес-демеушілермен келісіліп, қол қойылуы керек. Қысқасы, бұл жобаның «кім, не үшін және не» бөлігі. Ол жобаның барлық маңызды аспектілерін анықтайды және оны басқару мен жалпы табыстылығын бағалау негізін құрайды. Жобаны бастау құжаты, егер бар болса, бизнес-жобаға негізделіп, бастау кезеңінде алынған ақпарат пен талдау деректерін пайдаланады. PRINCE2 сияқты ресми жобалау әдістемелерінің құрамдас бөлігі болып табылатын бұл құжат жобаны бастау процесіндегі маңызды кезең болып табылады. Бұл құжат жобаны бастау үшін жобалық кеңес алдына қол қоюға жіберіледі. Жобаны бастау құжаты тапсырыс беруші және жобалық команда үшін жобаның барлық кезеңінде анықтамалық нүкте болып табылады.

Мақсаты

Жобаны бастау туралы құжаттың мақсаты – жобаны дұрыс анықтау және жоспарлау үшін қажетті негізгі ақпаратты жинақтап, тіркеу. Жобаны бастау туралы құжат жобаға берілген тапсырманы кеңейтіп, жобаның қандай мақсатқа жетуді көздеп, қандай жоспарларды жүзеге асыруды жоспарлап отырғанын, сондай-ақ осы мақсаттарға жетудің маңыздылығын көрсетеді. Онда жобаны дамытуға қатысатын адамдардың тізімі, олардың атқаратын рөлдері мен жауапкершіліктері жобаның басталуынан бастап аяқталуына дейін толық жазылады. Жобаны бастау туралы құжатта жобалық кеңес жобаны бастау туралы құжаттаманы мақұлдаған күн де көрсетіледі. Жобаның бастау құжаты жоба кезеңдерінде үнемі жаңартылмайды. Қажетті түзетулер немесе жаңарулар әрбір кезеңнің соңында келесі қадамдар үшін толық мәліметтерді қосу мақсатында жасалады. Жобаны бастау туралы құжат – жоба бойынша қабылданған шешімдердің негізі болып табылады, егер құжатқа кейіннен сұрақ туса немесе өзгеріс енгізілсе, оның себебі, кім және қашан жасалғаны туралы ақпарат болмаса, ол тиімсіз болады.

Жобаның ауқымы туралы мәлімдеме

Жобаның ауқымы туралы мәлімдеме жобаны бастау құжатының ең маңызды бөлімдерінің бірі болып табылады. Жобаның ауқымы туралы мәлімдеме үш бөлімнен тұрады: жобаның ауқымы туралы мәлімдеме, ұсынылған шешім және жоба шеңберіндегі мысал. Бұл жобаны бастау құжатының бөлігі, онда жобаның мүдделі тараптар мен клиенттер үшін қандай нәтижелер беретіні толыққанды түсіндіріледі. Ұсынылған шешім жобаның орта және қоғамға қандай жаңалықтар, өзгерістер мен ерекшеліктерді әкелетінін, сондай-ақ қандай өзгерістер мен жаңаруларға себеп болатынын түсіндіреді. Жобаның ауқымы туралы мәлімдемеде мүмкіндігінше көп егжей-тегжейлі ақпарат болуы керек, себебі бұл жобаның өмірлік циклында туындайтын проблемалар мен сұрақтардың көбеюін болдырмауға көмектеседі (жоба шеңберінде сәтті болу үшін талаптар қажет). Жоба шеңберіндегі кезең жоба жетекшісіне қаржылық мәселелер мен жобаның шығындарына қатысты шешімдер қабылдауға көмектеседі.

Жобаның негізі

Жобаның негізі жобаның не үшін және қалай құрылғанын түсіндіреді. Жобаның 1-кезеңі қажетті онлайн мүмкіндіктерді және оған байланысты бизнес жүйелеріне енгізілетін өзгерістерді жүзеге асырады, ал 2-кезең цифрлық құқықтарды басқару және нақты уақыт режимінде жарнама енгізуді қамтамасыз етеді. Осы жобаны бастау құжатының бұл бөлімінде жобаға маңызды үлес қосқан адамды атау қажет. Бұл команданың ең белсенді мүшесінің қатысуын ерекше атап өту арқылы жобаны басқалардан басым етудің логикалық жолы. Өйткені компанияның жоғары лауазымды адамы оның іске асуын қалайды. Соның нәтижесінде сізге жобаңызды жүзеге асыру үшін қажетті ресурстар мен жабдықтар ұсынылады.

Қосымшалар, тәуелділіктер және шектеулер

Жобаның бастамалық құжатында болжамдар, тәуелділіктер және шектеулер егжей-тегжейлі сипатталады. Бұл мәліметтер жобаны басқару талаптары мен бизнес талаптарының сипаттамасы құжатталғанға дейін анықталады. Жобаның бастамалық құжатындағы жоба шектеулері сыртқы факторларды, мысалы, ресурстардың жетіспеуін немесе бәсекелесті (мысалы, басқа жобаны) көрсетеді.

Ұйымдастыру және басқару

Ұйымдастыру кезеңін аяқтау үшін команда ұйымдық кестесін аяқтауы керек. Жобаны даму, интерактивті, сынақ, желілік, инфрақұрылым, бизнес жүйелер, қауіпсіздік және маркетинг бөлімдерінен тәжірибелі өкілдері бар салалық команда орындай алады. Жобаның бастапқы кезеңдері мен даму барысында әртүрлі салалардың қатысу деңгейі өзгеруі мүмкін. Негізгі нәтижелер мен жаңалықтар туралы Жоғары басшылар тобына (SMG) хабар беріледі.

Байланыс жоспары

Жобаны бастау құжатын дайындау процесінің барлық кезеңінде жоба менеджері үшінші тарап жоба менеджерлерімен, жетекші сәулетшілермен және команда жетекшілерімен кездесетінін біледі, онда жобаны басқару есептері, апталық жобалық команда отырыстары, екі аптада бір рет өткізілетін жеткізушілермен отырыстар және апталық бағдарламалық кеңес отырыстары талқыланады.

Сапа жоспары

Жобаның сапа жоспарын әдетте ІТ сапаны қамтамасыз ету (ITQA) бөлімі жасайды және жобаның құрамына кіретін аспектілерді анықтайды (негізгі жоба жоспары, бизнес-талаптар (БРС), қолдану сценарийлері, жоғары деңгейдегі жобалау (HLD), бағдарламалық құралдардың талаптар спецификациясы (SRS), тест скрипттері, тест есебі, дамытудан кейінгі шолу (PDR), жоба сапа жоспарындағы кезеңдік бағалаулар). ITQA сондай-ақ, кезеңдік қорытынды бағалаудың (ESA) қашан өтетінін анықтайды. Бұл, жобаның өмірлік циклінде сапалы өнімнің тапсырылуын қамтамасыз ететін бақылау бекеттері болып табылады. ESA жобаның негізгі жоспарының жаңартылғанын және кестеге сәйкес орындалғанын қамтамасыз ету мақсатымен, жобаны басқару есептері, жоба жұмыс ағынының бақылау бекеттері туралы есептер, команда отырыстарының хаттамалары, іс-шаралар мен күн тәртібі, жоба тәуекелдері мен мәселелер журналы және сапа жоспары бойынша ұсыныстарды қарастыратын жиналысты білдіреді.

Жобаның бастапқы жоспары

Жобаны бастау құжаттамасы үшін бастапқы жоспарды жазу, ұсынылған мерзімді және егжей-тегжейлі кезеңдерді тиісінше қайта қарауды білдіреді. Көп жағдайда бизнес мүдделі тараптар жобаларды орындау үшін мүмкін емес мерзімдерді талап етеді, осыған байланысты бұл фактіні нақты көрсету қажет. Мұндай жағдайларда мүдделі тараптардың көпшілігі икемді болып, жобаны іске қосу мерзімін қайта қарастыруға немесе жобаның көлемін азайтуға дайын келеді. Іске қосу мерзімін қайта белгілеу немесе жоба көлемін азайтуды мүдделі тараптардың іске қосу мерзімін кейінге жылдыру туралы шешім қабылдауы үшін нақты негіздемелермен қолдау керек. Жұмыскер мүдделі тараптармен осындай қарым-қатынасты қаншалықты ертерек орнатса, болашақта жоба көлеміне қатысты маңызды мәселелер туындағанда соғұрлым оңай болады.

Жобалық бақылау

Жобаны толық бақылау үшін жобалық бақылау, жобаның кезеңдері және ерекше жағдайларды қарау процесі сияқты нақты бөлімдерді орындау қажет болды. Бұларға әр қаржылық кезең үшін жасалған бюджеттің фактілік деректері мен болжамдары, корпоративтік бағдарлама менеджеріне жолданбаға алынатын ерекше жағдайлар, сапа жоспарынан өнімдерді қарау, жобаның қабылданатын шегі, тәуекелді азайту жоспары, жобалық тәуекелдерді анықтау және оларды азайту жоспарлары, мәселелер журналы, қолданыстағы өзгертулерді басқару процестері, корпоративтік бағдарламалық кеңес үшін апталық шолу есебі, апталық жеткізушілермен кездесулер, апталық жобалық командалармен кездесулер және т.б. кіруі мүмкін.

Бастапқы тәуекелдер мен мәселелер журналы

Ереже бойынша, неғұрлым көп міндеттерге дайындалсақ, соғұрлым көп нәтижелерге қол жеткізуіміз керек. Жобаның кезеңдері: бастама, талаптар, жобалау, дамыту, сынақ, жобаны іске қосу және ерекше жағдайлар процесімен аяқтау. Соңғы кезең ең тұрақсыз, себебі ол жобаның бюджеті, уақыты және көлемі қаншалықты артуы мүмкін екенін көрсетеді, жоба ерекше жағдайға түсуге мәжбүр болмайынша. Егер мүдделі тараптар жобаны ерекше жағдайға көшіруді шешсе, бұрын қолданылған жобаның/кезеңдік жоспарларының орнына егжей-тегжейлі ерекше жағдай жоспары ұсынылуы тиіс. Бұл қосымша құжаттармен қатар, жоба менеджері жобаны алға жылжытуға және команданың мотивациясын сақтауға да жауапты. Жобаны бастау құжаты ресми түрде бекітілгеннен кейін, ерекше жағдайға көшуге дейін пайдалануға болатын қосымша резерв қаражаты бар екенін білдіреді. Бұл жобаны сәтті аяқтау үшін өте маңызды, дәл сол сияқты, кез келген дамып келе жатқан бизнес үшін ақша ағынының жақсы болуы табысқа кілт. Боем тәуекелдерді басқарудың алты кезеңін анықтады: анықтау, бағалау, басымдық беру, басқару жоспарын жасау, шешу және бақылау, бұл кезеңдер жобаны бастау құжатында жүзеге асырылады.

Жобаның басталу құжатын бекіту

Жобаны бастау құжатын жазудың соңғы кезеңі – мақұлдау, ол жобаны бастау құжатындағы тарату тізіміндегі барлық мүдделі тараптарға, сондай-ақ операциялар сияқты қызметтерге немесе ресурстар үшін HR-ға электрондық пошта арқылы таратуды және пікір сұрауды білдіреді. Содан кейін команда жетекшісі пікірлерді жинап, мүдделі тараптар мен қызығушы тараптар жобаны бастау құжатын толығырақ талқылайтын соңғы отырыс өткізеді. Осы кезеңдер аяқталғаннан кейін ғана жобаны бастау құжаты жеткілікті деңгейде болып, мақұлданып, қаржыландыру үшін бағдарламалық кеңеске жіберіледі. Жобаның күрделілігі мен көлеміне байланысты кезеңдер бес бейресми және төрт ресми қараудан өтеді. Ресурстардың жетіспеушілігі және қаржы тапшылығы сияқты мәселелер туындауы мүмкін. Жобаны бастау құжатын жасамастан бұрын жобаның басымдығын анықтау өте маңызды, бұл жоба ерекше жағдайға түскенде үлкен шығындардан сақтауға көмектеседі.

Жобаны бастау туралы құжаттың ерекшеліктері

Жобаның маңыздылығын көрсете отырып, жобаны бастау құжаттамасы жобаны басқару мен демеуші арасындағы шарт екенін анықтайды. Жобаны бастау құжаттамасының мақсаты – жобаның алғышарттарын түсіну. Жобаны бастау құжаттамасының дұрыс форматы жобаның тарихы, мақсаттары мен нәтижелерін түсінуді көрсетеді. Кәсіби жоба менеджері клиентке тек нәтижені немесе мүмкіндікті ғана жеткізуге емес, сонымен қатар осы мүмкіндіктің қамтитын кең контексті мен тиімділігіне де қызығушылық танытады. Жобаны бастау құжаттамасы ағын схемалары мен өнімнің құрылымдық декомпозициясын пайдалана отырып, жоба шегіндегі нәрселерді анықтайды. Басты рөл жауапкершілікті анықтауға беріледі, бұл жоба менеджері, команда жетекшісі, демеуші, жеткізуші, пайдаланушы өкілі, мүдделі тараптар және басқару комитетінің мүшелерінің рөлін білдіреді.