Кіріспе

Бернард Корнвеллдің 1998 жылғы тарихи романы. «Шарптың жеңісі» – Бернард Корнвеллдің Ричард Шарп сериясындағы екінші тарихи романы, алғаш рет 1998 жылы жарық көрді. Шарп – Ахметнагарда генерал Артур Уэлслинің назарын аударған армия сержанты.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Сержант Ричард Шарп пен шағын отряд 80 000 қайтарылған ұрланған оқ-дәрілерді Серингапатамдағы қару-жарақ қоймасына жеткізу үшін Шығыс Үндістан компаниясының оқшауланған бекінісіне жетеді. Шарп пен оның адамдары демалып жатқанда, лейтенант Уильям Додд басқарып келген Шығыс Үндістан компаниясының сепойы әскері келіп жетеді. Додд күдіксіз, аз ғана сақшыларды жазалап өлтіруге бұйрық береді. Шарп жараланып, өлімін салды, бұл оған Доддтың куәгер қалдырмау ниетінен қашуға мүмкіндік береді. Серингапатамға оралғанда, Шарптың досы, полковник МакКендлес, Шарп төрт жыл бұрын Серингапатамды қоршау кезінде кездескен (Шарптың жолбарысы) оны Додд туралы сұрайды. Додд Шығыс Үндістан компаниясынан дезертирлік жасап, өзімен бірге сепойыларын алып кетеді, ал МакКендлеске оны әділетке беру міндеті жүктелген, әйтпесе ол басқаларға да сондай ой келтіруі мүмкін. МакКендлес Шарпқа Доддты анықтай алатынын ескере отырып, онымен бірге жүруді бұйырады. Додд Ахметнаггур қаласында Сциндья әскерінің қолбасшысы полковник Энтони Польманға қосылады және майор шеніне көтеріліп, өз батальонының басшысы болады. Майсур жорығынан бері британдықтар Маратха конфедерациясының аумағына қарай солтүстікке қарай жылжуда. Сциндья – британдықтардың шабуылына қарсы тұруды шешкен Маратха билеушілерінің бірі. Сциндья Польманға Ахметнаггурды қорғау үшін полк тағайындауға бұйрық береді, сондықтан Польман Додтке британдықтарға зиян келтіруді және ең бастысы, қала ұсталмайтындықтан, полкті кері қайтарып, сақтап қалуды тапсырады. Осы уақытта сержант Обадия Хаксвилл Шарптың төрт жыл бұрын Серингапатамда Типпу Сұлтанды өлтіріп, оның денесін тонағанын болжайды. Хаксвилл оны бұрынғы рота командирі капитан Морриске шабуыл жасады деп айыптайды. Шарпты тұтқындауға арналған ордер берілгеннен кейін, Хаксвилл қазынаны ұрлау үшін Шарпты өлтіруге көмектесу үшін алты қарапайым қылмыскерді жалдайды. Шарп пен МакКендлес британдық армияға сапар шегеді, оларды Шығыс Үндістан компаниясы үшін жұмыс істейтін жалдамалы атты әскерлерінің Маратха басшысы Сьюд Севаджи алып жүреді. Олар генерал-майор Артур Уэлсли басқаратын армияға жетеді, Шарптың бұрынғы полк командирі және болашақ Веллингтон герцогы. Ахметнаггурға жеткеннен кейін Уэлсли күтпеген шабуыл жасау үшін әдеттегідей артиллериялық бомбалаусыз қауіпті шабуылды бастайды. Ол нашар қорғалған қаланы тез басып алады, бұл Доддты таң қалдырады, өйткені ол Уэлсли туралы жаман пікірде болған. Осыған қарамастан Додд әскерін жеңілістен шығарып, Польманның әскеріне қарай шегінеді. Шайқас кезінде Шарп Додд полкіндегі француз капитанының әйелі Симон Жубертті құтқарады. Мадам Жуберді күйеуіне қайтару сылтауымен МакКендлес Маратха армиясын барлауға үміттенеді. Олар бірден кетпейді, бірақ Шарп түнді Симонмен өткізеді, бірақ ол келесі күні өз шешімінен өкінеді. Келесі күні олар Маратха армиясына жетеді. Польман МакКендлестің нағыз ниеттерін түсінеді, бірақ оның армиясы британдықтардан әлдеқайда көп екенін білгендіктен, МакКендлеске қалаған нәрсенің бәрін көруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Польман Шарпты лейтенант етіп тағайындауды ұсынып, оны жұмысқа алуға тырысады. Ол Шарпқа басқа да қарапайым еуропалық сарбаздардың Үндістанда қол жеткізген түрлі жетістіктері туралы, оның ішінде Шығыс Үндістан компаниясының сержанты болған өзінің жетістіктері туралы айтады. Сол түні Шарп қашып кетуді ойлайды, бірақ ол шешім қабылдамас бұрын, оның және МакКендлестің аттары ұрланып, МакКендлестің жамбасына оқ тиді. Шарп ұрылардың біреуін ұстап алады, ол Доддтың адамы болып шығады. Барлығы Доддтың ұрлық жасауына бұйрық бергеніне сенімді, бірақ Польман тек ұрыны фил таптап өлтіреді. Осы арада Хаксвилл Шарпты қамауға алу туралы өтінішін Уэлслиге береді, ол Шарптың біраз уақытқа қайтып келмейтінін айтады. Ол Хаксвиллді жүкті тасымалдауға жібереді, бұл шыдамсыз сержантты ашуға салады. Маратха армиясы алға жылжиды, ал МакКендлес өз қалауы бойынша артта қалды. Шарп жараланған полковникке қарауды шешіп, сол арқылы Польманның ұсынысынан бас тартады. Алайда ол офицер болудың жолын ойлап бастайды. Польманның сержантқа деген құмарлығын мойындаған МакКендлес Шарпқа ескертеді. Сол кезде британдық армиядағы офицерлердің көпшілігі бай отбасылардан шыққан және өздерінің комиссияларын төлейді. Қайырлы жағдайларға ие болғандар ренішпен қарайды және жоғарылау мүмкіндігі шектеулі. МакКендлес жазылғаннан кейін Сьюд Севаджи оларды табады және МакКендлестің есебін Уэлслиге жеткізеді. МакКендлес жазылғаннан кейін, ол және Шарп Боркарданға қарай жылжыған армияға қосылады. Типпудың біріккенінің көмегімен Шарп МакКендлес үшін Уэлслидің біріккенін сатып алады, бірақ Уэлслиге МакКендлес сатып алғандай көрінеді. Таң қалған МакКендлес Шарп пен Типпудың өлімі туралы біледі. Келесі күні Хаксвилл Шарпты қамауға талпынады, бірақ МакКендлес ордердегі сияны "Шарп" емес, "Шарп" деп өшіріп, оны Шарпты алуға жібермейді. Көп апталық мақсатсыз жүрістен кейін Маратха басшылары кездесіп, Ассайға жақын британдықтармен шайқасуға шешім қабылдайды. Польманға бас қолбасшылық беріледі. Британдықтарда екі күш бар, біреуі Уэлсли, екіншісі полковник Стивенсон басқарады. Польман оларды жеңіп, бірігуге үлкермес бұрын жеке-жеке жеңіске жеткізуді жоспарлайды. Уэлсли жау күткеннен жақын екенін және жағдайды толық білетінін анықтайды, бірақ шабуылға бел буады. Польман тұзақ қояды. Ол армиясын Кайтна өзенінің өтетін жалғыз жерлері деп айтылған жерлерге орналастырады, бірақ Уэлсли өзеннің екі жағасындағы екі ауылдың арасында тағы бір жер бар екенін түсінеді. Осы жерді пайдаланып, Уэлсли өзеннен өтіп, фланкілік шабуыл жасауға тырысады, бірақ Польман оған қарсы қайта орналасады. Уэлслидің көмекшісі қаза табады, ал Шарп оның орнына келеді. Багаждың жанында МакКендлес Хаксвиллмен ордер туралы сөйлесіп, Хаксвиллдің өтірік айтқанын және командиріне хабарлайтынын ескертеді. Британдықтардың сол жағында 78-ші Хайленд полкі мен сепойы ауыр артиллериялық атыстан өтіп, Польманның жаяу әскерінің көп бөлігін жеңіске жетеді. Оң жақта 74-ші полк және кейбір пикеттер Ассай ауылына тым алшақ жылжып, Маратха жеңіл атқыштарынан шабуылға ұшырап, шаршы құруға мәжбүр болады. Додд полкі екі тұтқынға түскен бөлімге шабуыл жасайды. Осы уақытта кейбір Маратха артиллерияшылары өздерінің қаруларын қайтарып алып, Уэлсли әскерінің артына атып, Уэлсли аттан түсіп, жаудың арасында қалады. Шарп қаһарлы шабуыл жасап, командирін құтқарып, көптеген адамдарды жеке өзі өлтіреді. Достас әскерлер келіп жетеді, ал дүркілдеген Уэлсли кетеді. Маратханың оң жағы құлағаннан кейін Додд шегінуге мәжбүр болады. Шайқас кезінде Хаксвилл жалғыз қалған МакКендлесті табады және өлтіреді. Маратха күштері шатақтап қашады, Шарп Польманды кездестіреді, бірақ оны тұтқындамайды. Ол Симон Жубертті де табады. Додд шегіну кезінде оның күйеуін өлтірген, сондықтан Шарп оны қайтадан қорғауына алады. Ақырында ол Уэлсли штабына жетеді және Уэлсли оны шайқас алаңында лейтенант шеніне көтереді, 74-ші полкте қызмет етеді деп естігенде таң қалады. Кейін Хаксвилл Шарпты қайтадан тұтқындауға тырысады, бірақ Шарптың жаңа командирі сержант Шарпқа қатысты ордер лейтенант Шарпқа қатысты емес екенін көрсетеді. Шарп Хаксвиллді өзінің жаңа шенімен таныстыруға мәжбүр етеді.