Кіріспе

Гвианалық американдық тарихшы (1893–1956)

Джордж Гранвилл Монах Джеймс (9 қараша 1893 – 30 маусым 1956) – гвианалық американдық тарихшы және автор, 1954 жылы жарық көрген «Ұрланған мұра» кітабымен белгілі. Ол грек философиясы мен дінінің көкжиегі ежелгі Египетте туғанын дәлелдейді.

Өмірбаян

Джеймс Гайананың Джорджтаун қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы – Линк Б. және Маргарет Э. Джеймс. Джеймс Англиядағы Дурхам университетінде бакалавр және магистр дәрежелерін, ал Нью-Йорктегі Колумбия университетінде докторлық дәрежесін алған. Ол Солтүстік Каролина штатының Солсбери қаласындағы Ливингстон колледжінде логика және грек тілінен профессор болды, содан кейін Арканзас штатының Пайн-Блафф қаласындағы Арканзас AM&N колледжінде жұмыс істеді. Джеймс 1954 жылы «Ұрланған мұра» еңбегін жариялағаннан кейін екі жыл өткен соң қайтыс болды. Джеймс масон болған және Принс Холл масондығымен байланысты болды.

Ұрланған мұра

Джеймс «Жоғалған мұра: гректер грек философиясының авторлары емес, Солтүстік Африка халқы, көбінесе мысырлықтар деп аталатын» (сонымен қатар «Жоғалған мұра: грек философиясы – ұрланған мысыр философиясы») кітабының авторы болды, ол алғаш рет 1954 жылы жарияланды. Осы кітабында Джеймс ежелгі гректер грек философиясының бастапқы авторлары емес екенін, ал идеялар мен түсініктер Ұлы Александрдың «Мысырға басып кіріп, Александриядағы Корольдік кітапхананы басып алып, оны тонағанда» ежелгі мысырлықтардан ұрланғанын айтады. Аристотельдің идеялары осы ұрланған кітаптардан туындады және ол мектебін кітапхана ішінде құрды. Джеймс сонымен қатар Грекияның Мысырға қарызын сипаттайтын Геродот сияқты ежелгі грек деректемелерін келтіреді. Ол Мысырда білім алған Пифагор және Платон сияқты белгілі грек философтарын да еске алады. Кітап грек-рим құпияларының «Мысыр құпия жүйесінен» шыққандығын дәлелдеу үшін масондық жазбаларына сүйенеді, бірақ тарихшылардың айтуынша, Джеймс осы дереккөздерді дәл келтірмейді.

Сын

Тарихшылар «Ұрланған мұра» мен оның тезистерін көбінесе псевдотарих деп санайды. Тарихшылар Уилсон Дж. Мозес, Альберт Гелпи, Мэри Лефковиц, Рональд Х. Фриц және философ Роберт Тодд Кэрролл кітапты және оның талаптарын псевдотарихи деп атайды. Кэрролл былай деп жазады:

<blockquote>Джеймстің негізгі көздері масондық, әсіресе, Rev. Чарльз Х. Вейлдің «Ежелгі сырлар мен қазіргі масондық» (1909) еңбегі. Масондар өз кезегінде Египет құпиялары мен бастау рәсімдері туралы қате түсініктерін грек профессоры Аббат Жан Террасонның [ ] (1731) он сегізінші ғасырдағы шығармасынан алған. Террасонның египеттік деректерге қол жеткізілуі болмаған және ол египеттік иероглифтерді түсіндіруге дейін көп уақыт өткен болар еді. Бірақ Террасон грек және латын жазушыларын жақсы білген. Сондықтан ол грек және латын ырымдарын египеттіктерге ұқсас сипаттаған деректерге негізделген ойдан шығарылған египеттік дінді құрды. [ ] Осылайша, афроцентрикалық египтологияның негізгі көздерінің бірі Грекия мен Рим болып шығады. Гректер мұны ирония деп атаған болар. Афроцентристер оны қалай атайтынын білмеймін. Тарихшы Стивен Хоу бұл кітапты «өте қарапайым еңбек, тіпті академиялық процедуралардың сыртқы белгілеріне де қатысы жоқ» деп жазды. Философия профессоры Ульстад Карин кітапты сынға алып, «Критике» академиялық журналында ол нағыз ғылыми еңбек емес, «әділет пен реформаға шақыру, өз заманынан келе жатқан нәсілшілдіктің ағынына тойтарыс беруге үндеу» деп мәлімдеді. Ол былай деп жазады:

Blockquote|text=Джеймс африкалық халықтар мен дәстүр үшін жасағандарын бағалауға болады, әсіресе бұл жұмыс жазылған контекстті ескере отырып, бірақ бұл кітап тарихи қателіктерге, шала датировкаға, күмәнді сілтемелерге және философиялық түсініксіздіктерге толы. [ ] Джеймс Демокрит оған әдетте жатқызылатын кітаптарды жазбағанын айтады. Оның орнына, ол оларды Анаксархтан алған, ол оларды Александрдың Египетті жаулап алу кезінде тоналған Египет кітапханасынан әкелген (Анаксархтың қатысқан науқаны). Автордың бұл тұжырымы тарихи тұрғыдан мүлдем дұрыс емес. Демокрит Анаксархтан сексен жыл бұрын дүниеге келген, ал Анаксарх Иониге оралғанға дейін қырық жыл бұрын қайтыс болған. Осыған ұқсас (көзге түсетін) тарихи немқұрайлылық оқиғалары Джеймстің кітабында кең таралған. Ежелгі Египет нәсілдік тұрғыдан аралас болған (сондықтан оның мәдени мұрасы «қара» немесе «африкалық» үлесін білдірмейді). «Ұрланған мұра» ғалымдық емес, ол Александрдың египеттік материалдарды «ұрлауы» туралы мәлімдемелерді қайталауға қатты сүйенеді және нақты түбіртектері жоқ. Александрия Александрияның Египетті жаулап алғаннан кейін құрылды және ешқашан египеттік қоғамға енбеді, ал Александрия кітапханасы одан кейін салынды; сондықтан онда иммигрант гректер ұрлай алатын египеттік мәдениеттің қоймасы болған жоқ. Джеймс өзінің масондық көздерін бұрмалайды, олар «египеттік құпиялар» туралы талқылауда, шын мәнінде Египетте жұмыс істейтін грек-римдік құпияларды білдіреді және қазіргі заманғы білімді ескермейтін Египет туралы басқа ескірген дереккөздерді келтіреді. («Осылайша, өте ирониялық», - деп жазады ол, «Джеймс сипаттаған 'египеттік құпия жүйесі' африкалық емес, негізінен грек, ал оның бөлшектерінде, әсіресе еуропалық»). Джеймс грек философиясының алдағысы ретінде ұсынатын египеттік жазбалар (әсіресе Герметика корпусы) эллинистік дәуірде жазылған. Ежелгі жазушылар грек және египеттік құдайлардың ұқсастығын египеттік тегімен байланыстырмаған. Египеттік философияда жанның көшуі туралы ілім жоқ. Математика, ғылым және философиядағы басқа да байланыстар да маңызсыз. Ұлы философтар Сократ пен Аристотель Египетке бармаған. Бұл кітапқа тарихшылар мен басқа да ғалымдардың қатаң сын-пікірлеріне қарамастан, афроцентрикалық авторлар оң пікір білдірді. Афроцентрист жазушы Уильям Лео Хансбери кітаптың негізгі тұжырымдарын, оның ішінде гректер египеттіктердің білімін ұрлады деген тұжырымын қолдады. «Ұрланған мұра» афроцентрикалық тарих мектебіне қатты әсер етті, оның ішінде Аса Хиллард, Йосеф Бен Йоханнан және Молефи Кете Асанте сияқты жетекші өкілдер бар.