Кіріспе

Американдық мұғалім және жазушы (1867-1963)

Эдит Гамильтон (12 тамыз 1867 – 31 мамыр 1963) – американдық педагог және халықаралық деңгейде танымал автор, АҚШ-тағы өз заманының ең көрнекті классиктерінің бірі. Брин-Мор колледжінің түлегі, сондай-ақ Германияда Лейпциг және Мюнхен университеттерінде оқыған. Гамильтон мансабын Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы қыздарға арналған жеке колледжге дайындық мектебі – Брин-Мор мектебінің мұғалімі және директоры ретінде бастады. Дегенмен, Гамильтон ең көп танылғаны ежелгі грек және рим өркениеттері туралы очерктерімен және бестселлер болған кітаптарымен. Гамильтонның жазушы ретіндегі екінші мансабы 1922 жылы Брин-Мор мектебінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін басталды. Оның алғашқы кітабы – «Грек жолы», 1930 жылы жарық көргенде ол алпыс екі жаста болды. Кітап дереу сәттілікке ие болды және 1957 жылы «Айдың кітабы» клубының таңдауы болды. Гамильтонның басқа да маңызды еңбектері: «Рим жолы» (1932), «Израиль пайғамбарлары» (1936), «Мифология» (1942) және «Грекия эхосы» (1957). Сынақшылар Гамильтонның кітаптарын ежелгі мәдениеттерді көркем және жанды түрде бейнелегені үшін жоғары бағалайды. Ол классикалық ғалым ретінде «Грекияның алтын ғасырын Гомерлік күш пен қарапайымдықпен, өмір мен ой-пікірдің жарқын және айқын бейнесі ретінде көрсеткен» деп сипатталады. Эдиттің әкесі, Аллен Гамильтон, 1823 жылы Канада арқылы Индианаға келген ирланд иммигрант және Форт-Уэйнде қоныстанды. 1828 жылы ол Индиана Жоғарғы Сотының судьясы Джесси Линч Холманның қызы Эмерин Холманға үйленді. Аллен Гамильтон Форт-Уэйнде сәтті кәсіпкер және жер спекулянты болды. Форт-Уэйн қаласының көп бөлігі оның иелігінде болған жерлерге салынған. Форт-Уэйн қаласының орталық бөлігінде үш блоктан тұратын Гамильтон отбасының кең шаруашылығында үш үй орналасқан. Отбасы сонымен қатар Мичиган штатының Макинак аралында да үй салып, жаздарды сонда өткізген. Гамильтон отбасының екінші және үшінші буындары, Эдиттің отбасы, оның інілері мен сіңлілері, туыстары мұрагерлікпен келген байлықпен өмір сүрді. Оқуға құштар, бос уақытында ғылыммен айналысқан Монтгомери Гамильтон, Аллен мен Эмерин (Холман) Гамильтонның он бір баласының бірі болды, алайда олардың тек бесеуі ғана тірі қалды. Оның әкесі Принстон университеті мен Гарвард құқық мектебінде оқыған, сондай-ақ Германияда білім алған. Монтгомери Германияда тұрғанда Уолл-стриттегі бай брокердің және қант импорттаушысының қызы Гертруда Пондпен танысты. Олар 1866 жылы үйленді. Монтгомери Гамильтон Форт-Уэйндегі оптомдық азық-түлік бизнесіне серіктес болды, бірақ 1885 жылы серіктестік таратылды және бизнес сәтсіздікке ұшырағандықтан отбасы қаржылық қиындыққа тап болды. Содан кейін Монтгомери Гамильтон қоғамдық өмірден шеттеді. Эдиттің анасы Гертруда, заманауи әдебиетті жақсы көрген және бірнеше тілде сөйлей білген, қоғамдық өмірге белсенді қатысып, «кең мәдени және интеллектуалдық қызығушылықтарға» ие болды. Эдит бес бауырластың үлкені болды, олардың ішінде үш әпкесі (Алиса (1869–1970), Маргарет (1871–1969) және Нора (1873–1945)) және бір інісі (Артур "Квинт" (1886–1967)) бар, олардың барлығы өз салаларында жетістіктерге жеткен. Эдит педагог және танымал жазушы болды, Алиса – өнеркәсіптік медицинаның негізін қалаушы, Маргарет, үлкен әпкесі Эдит сияқты, Брин-Мор мектебінің педагогі және директоры, ал Нора суретші болды. Гамильтонның кіші інісі Артур одан он тоғыз жас кіші еді. Ол жазушы, испан тілінің профессоры және Иллинойс университетіндегі шетелдік студенттердің деканы болды. Артур үйленген жалғыз бауыр болды, ол әйелі Мэри Нилмен (1965 жылы қайтыс болды) баласыз болды.

Білім

Эдиттің ата-анасы мемлекеттік мектептердің оқу бағдарламасын ұнатпағандықтан, балаларын үйде оқытты. Өте ерте оқуға үйренген Эдит, керемет әңгімеші болды. Гамильтон классикалық әдебиеттерді зерттеуге бағыт бергені үшін әкесіне алғыс айтады; ол жеті жасында оған латын тілін оқытуды бастады. Әкесі оны грек тілі мен әдебиетімен де таныстырды, ал анасы Гамильтон балаларына француз тілін үйретті және оларға неміс тілінен жеке сабақтар берді. Гамильтон 1886 жылы Индианаға оралып, 1891 жылы Филадельфия, Пенсильвания штатының жанындағы Брин-Мор колледжіне қабылдануға дейін төрт жыл дайындықтан өтті. Ол грек және латын тілдерін мамандық етіп оқыды және 1894 жылы бакалавр және магистр дәрежелерін алды. Гамильтон бітіргеннен кейін бір жыл Брин-Мор колледжінде латын тілінен стипендиат болып жұмыс істеді және колледждің ең жоғары наградасы – Мэри Э. Гарретт Еуропалық стипендиясын жеңіп алды. Брин-Мордан алған ақшалай сыйлық Эдит пен Элисқа, 1893 жылы Мичиган университетінде медициналық білімін аяқтаған Элисқа Германияда бір академиялық жыл бойы білім алуға мүмкіндік берді. Гамильтон Мюнхен университетіне қабылданған алғашқы әйел болды.

Германияда оқу

1895 жылдың күзінде Хамильтон әпке-қарындастары Германияға аттанды, онда Элис Лейпциг университетінде патология саласындағы оқуын жалғастыруды, ал Эдит классикалық әдебиеттерді зерттеп, дәрістерге қатысуды жоспарлады. Сол кезде Солтүстік Америкадағы көптеген әйелдер, Эдит пен Элис сияқты, өз курстарында тыңдаушы ретінде тіркелді. Лейпцигке келгенде, олар университеттің студенттері арасында көптеген шетелдік әйелдерді кездестірді. Оларға әйелдердің дәрістерге қатысуына рұқсат болғанымен, «көрінбейтін» болулары және пікір-таластарға қатысуларына тыйым салынғаны айтылды. Осының салдарынан олар Мюнхен университетіне түсуге шешім қабылдады, бірақ жағдай осы жерде де көп жақсы болған жоқ. Бастапқыда Эдитке дәрістерді тыңдауға рұқсат берілері белгісіз болды, алайда ол қиын жағдайларда болса да, рұқсат алды. Эдиттің айтуынша, «Университет басшысы маған қадалып қарап, басын шайқап, әріптесіне: "Міне, көріп тұрсың ба, не болды? Біз әйелдер мәселесінің ортасында тұрмыз" деді». 1906 жылы Хамильтонның педагог және әкімшілік қызметіндегі жетістіктері мектеп тарихындағы алғашқы директорлық қызметке тағайындалғанда мойындалды. Оның студенттерге жоғары талаптар қоюы және мектеп саясаты бойынша түрлі ұсыныстар жасауы декан Томаспен келіспеушіліктерге әкелді. Хамильтон мектептегі жағдайға көңілі толмағандықтан денсаулығы да нашарлай бастады. Ол 1922 жылы, мектепке қызмет еткен жиырма алты жылдан кейін, елу төрт жасында зейнетке шықты.

Кейінгі жылдар

Гамильтон мен Дорис Рид 1943 жылға дейін Нью-Йорк қаласында тұрды, содан кейін Вашингтонға көшіп, жаздарын Мэн штатында өткізді. Вашингтонда Рид 1929 жылдан бері жұмыс істеген Лумис, Сайлс және Компания инвестициялық фирмасының жергілікті кеңселерін басқарды; ал Гамильтон жазуын жалғастырып, достарын, әріптес жазушыларын, үкімет өкілдерін және басқа да көрнекті тұлғаларды үйде жиі қабылдады. Олардың арасында Исак Динесен, Роберт Фрост, Гарвард классигі Вернер Йегер және еңбек қозғалысының көшбасшысы Джон Л. Льюис болды. Гамильтон өмірінің ең жарқын сәті деп 1957 жылы 90 жасында Грекияға жасаған саяхатын санады, онда Афинада Еродос Аттикустың ежелгі Одеон театрында Эсхилдің «Шынжырланған Прометей» атты туындысының оның аудармасы қойылды. Кешкі шараның аясында Грекия патшасы Пауль оған Грекияның жоғары наградаларының бірі – Қайырымдылық орденінің Алтын крестін табыс етті. Афина қаласының мэрі оны қаланың құрметті азаматы деп жариялады. Гамильтон осы шараны «өмірімдегі ең мақтанды сәт» деп атады.