Виктор Дэвис Хэнсон: Америкалық классик және әскери тарихшы

Кіріспе

Американдық классик және әскери тарихшы (1953 жылы туған)

Виктор Дэвис Хансон (5 қыркүйек 1953 жылы туған) – американдық классик, әскери тарихшы және консервативті саяси комментатор. Ол The New York Times, Wall Street Journal, National Review, The Washington Times және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында қазіргі және ежелгі соғыстар, сондай-ақ заманауи саясат туралы пікір білдіреді. Ол Калифорния мемлекеттік университетінің (Фресно) классика кафедрасының зейнеткер профессор, Гувер институтының классика және әскери тарих бойынша Мартин және Ильи Андерсон аға ғылыми қызметкері және Хиллсдейл колледжінің арнайы шақырылған профессоры. 2007 жылы президент Джордж Буш Хансонды Ұлттық гуманитарлық медальмен марапаттады, ал 2007-2008 жылдары ол Америка шайқас ескерткіштері комиссиясына президенттік өкіл ретінде тағайындалды.

Ерте өмір және білім

Хансон Калифорния штатының Сельма қаласында Сан-Хоакин аңғарында өскен және өмірінің көп бөлігін сол жерде жұмыс істеген. Ол швед және уэльс тегінен шыққан, ал оның атымен аталатын әкесінің туысы Окинава шайқасында қаза тапты. Хансон 1975 жылы Калифорния университетінің Санта-Крус қаласындағы Коуэлл колледжінен классика және жалпы білім саласындағы бакалавр дәрежесін, ал 1980 жылы Стэнфорд университетінен классика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол 1991-1992 жылдары Калифорниядағы Стэнфорд университетінде классика пәнінен қонақ профессор, ал 1992-1993 жылдары Стэнфордтағы Адамгершілік ғылымдар саласындағы озық зерттеулер орталығының Ұлттық гуманитарлық қор мүшесі болды. Сонымен қатар, ол 1999 жылы Грекияға саяхаттау үшін Александр Онассис стипендиясын, 2006 жылы Берклидегі Калифорния университетінің Нимиц стипендиясын алды және 2002-2003 жылдары АҚШ Әскери академиясында әскери тарихтан Шифрин кафедрасын басқарды. 2004 жылы ол саяси жазу және танымал тарихқа көңіл бөлу үшін ерте зейнеткерлікке шықты. Хансон идеологиялық бағытталған мекемелерде және жеке қорларда бірнеше лауазымды атқарды. 2002 жылы ол Калифорниядағы консервативті ой-сана орталығы Клермонт институтында Калифорнияны зерттеу жөніндегі ғылыми қызметкер болып тағайындалды. Хансон Калифорниядағы тағы бір консервативті ой-сана орталығы Гувер институтының аға ғылыми қызметкері болып тағайындалды. Ол 2009-2015 жылдары Калифорниядағы жеке христиандық білім беру мекемесі Пеппердин университетінің қоғамдық саясат мектебінде Уильям Саймонның қонақ профессоры қызметін атқарды және 2015 жылы Пеппердин университетінің аспирантурасынан құрметті заң ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесімен марапатталды. Ол 2004 жылы Манхэттен институты үшін «экономикалық таңдауды және жеке жауапкершілікті нығайтатын жаңа идеяларды әзірлеу және тарату» миссиясымен Wriston лекциясын оқыды. 2015 жылы ол Брэдли қорының кеңесіне мүше болып сайланды және он жылдан астам уақыт бойы HF Guggenheim қорының кеңесінде қызмет етті.

Жазу

2004 жылдан бері Хансон Tribune Content Agency тарапынан таратылатын апталық бағана, сондай-ақ 2001 жылдан бері National Review Online үшін апталық бағана жазды. Ол президент Джордж Буштан 2007 жылы Ұлттық гуманитарлық медальмен, сондай-ақ 2002 жылы пікір журналистикасы саласындағы Эрик Брейндель сыйлығымен және 2008 жылы Линд және Гарри Брэдли қорының Брэдли сыйлығымен марапатталды. «Ұрыс толқындары» (Doubleday, 2003) шайқас салдарынан жауынгерлердің кейінгі әдеби және көркем еңбектеріне тиетін әсерді, сондай-ақ осы әсердің ұрпақтар бойына өнерге, әдебиетке, мәдениетке және үкіметке таралуын баяндайды. «Ешқашан болмаған соғыс» (Random House, 2005, New York Times-тың жылдың ең үздік кітабы) Пелопоннес соғысының тарихын, күресу тәсілдері (триремалар, гоплиттер, атты әскер, қоршаулар және т.б.) бойынша құрылған балама тарихты ұсынады. Бұл соғыс грек қала-мемлекеттері үшін шешуші, аяусыз кезең болды. «Құтқарушы генералдар» (Bloomsbury, 2013) бес ұлы генералдың (Темистокл, Белизарий, Шерман, Риджвей, Петреус) өмірін және үмітсіз жағдайларда көшбасшылықтың ерекше қасиеттерінің тек сирек кездесетін тұлғалар ғана шеше алатынын көрсетеді. «Спартаның соңы» (Bloomsbury, 2011) – Пелопоннеске Спартаның гегемониясын құлату, мессендік гелоттарды азат ету және Пелопоннеске демократияны тарату мақсатымен Епаминондтың (б.з.д. 369/370) ұлы жорығына қосылған Теспиялық шаруалардың кішкентай қауымы туралы роман. Хансон көптеген эсселер жинағын редакциялады, оның ішінде «Гоплиттер» (Routledge, 1991), «Гуманитарлық ғылымдардың өртеуі» (Б. Торнтон және Дж. Хитпен бірге, ISI, 2001) және «Ежелгі стратегия жасаушылар» (Princeton, 2010) кітаптары, сондай-ақ өзінің көптеген мақалаларын, мысалы «Соғыстың күзі» [2002 Anchor], «Соғыс пен бейбітшілік арасында» [Anchor, 2004] және «Бәріміздің әкеміз» [Bloomsbury, 2010] жинақтарын шығарды. Ол сондай-ақ Кембридж соғыс тарихы және Кембридж ежелгі соғыс тарихы сияқты еңбектерге тараулар жазды.

Қазалау және мәдениет

Хансон 2001 жылы «Қырғын мен мәдениет» (Doubleday) кітабын жазды, ол Ұлыбританияда және Достастық елдерінде «Батыс неліктен жеңді» деген атпен жарияланды. Онда ол Батыс өркениетінің әскери үстемдігі, ежелгі гректерден бастап, келісімге келген үкімет, өзіндік сынға салу дәстүрі, діни рационализм, діни төзімділік, жеке бостандық, сөз бостандығы, еркін нарықтар және жекелеген тұлғаларға баса назар аудару сияқты Батыс мәдениетінің белгілі бір негізгі аспектілерінен туындайды деп мәлімдеді. Хансонның мәдени ерекшеліктерге жасаған баса назары Батыс әскери үстемдігіне қатысты нәсілдік түсіндірмелерді жоққа шығарады және Джаред Даймондтың «Мылтықтар, микробтар және болат» (1997) еңбегінде ұсынғандай, экологиялық немесе географиялық детерминизм түсіндірмелерімен келіспейді. Америкалық әскери офицер Роберт Л. Бейтман 2007 жылы Media Matters for America веб-сайтындағы мақаласында Хансонның тезисін сынап, Хансонның Батыс әскерлерінің жойғыш шайқасты іздеуге бейімділігі туралы пікірін Екінші Пуникалық соғыс арқылы жоққа шығарды. Бейтман, римдіктердің карфагендіктерді жоюға жасаған тыңайсыздарының нәтижесінде канна шайқасында карфагендіктердің римдіктерді жойғанын атап көрсетті. Бейтман Хансонның Батыс әскерлерінің жойғыш шайқасты іздеуге бейімділігі туралы қате екенін және римдіктер карфагендіктерді тек Фабиандық стратегия арқылы жеңгенін, олардың әскерін сақтап, Ганнибалмен шайқасқа түспегенін айтты.

АҚШ-тағы білім беру және классикалық зерттеулер

Хансон «Гомерді кім өлтірді?» кітабының авторларының бірі. 1998 жылы Джон Хитпен бірге классикалық білімнің құлдырауы және грек даналығының қайта жаңғыруы туралы жазды. Кітапта классикалық білім берудің АҚШ-та қалай төмендегені және оны бұрынғы беделіне қайтару үшін не істеуге болатыны мәселесі зерттеледі. Хансон мен Хиттің пікірінше, бұл маңызды, себебі Батыс мәдениетін толық түсіну үшін классикалық Греция мен Римді білу қажет. Осы тақырыптағы әңгімені бастау үшін авторлар былай дейді: «Әлемнің батыстыққа айналу себебі гректердің даналығына тікелей байланысты – осы себепті біз өзіміздің мұрамызды зерттеуден бас тартпауымыз керек». Саяси ғалым Фрэнсис Фукуяма «Гомерді кім өлтірді?» кітабына жағымды пікір жазып, «Шетелдік істер» журналында: «Батыс дәстүрінің ұлы ойшылдары – Гоббс, Берк, Гегель, Вебер және Ницше (классикалық филолог ретінде білім алған) грек ойларына соншалықты сіңген еді, цитаталар үшін түпнұсқа мәтіндерге қайта оралуға тіпті қажет те көрмеді. Бұл дәстүр екі жақтан сынға ұшырады: бірі – гендер, нәсіл және әлеуметтік топ бойынша классиканы қайта құруға тырысатын постмодернистер, екіншісі – компьютерлік қоғамда классиканың қандай құндылығы бар екенін сұрайтын прагматиктер мен мансапқа ұмтылушылар. Авторлардың классикаға дәстүрлі көзқараспен қарауы лайықты қорғаныс». Классицистер Виктория Чех және Джой Коннолли «Гомерді кім өлтірді?» кітабында көптеген кемшіліктерді тапты. Кітапқа жазылған сын-пікірлерде авторлардың классикалық мәдениетке қатысты түсінігіндегі бірнеше мәселелер атап көрсетілді. Чехтің сөзіне қарағанда, «Бір мысал – жеке адам мен мемлекет арасындағы қарым-қатынас және олардың әрқайсысындағы сенім немесе зерттеу еркіндігі. Сократ пен Иса өз мемлекеттерінде ыңғайсыз доктриналарды айтқандары үшін өлім жазасына кесілді. Спартада азаматтар (еркектер) әскери жүйеде мұқият тәрбиеленді, ешкім көпшіліктен өлім жазасына лайық болғанша ерекшеленбеді. Бірақ авторлар бұл айырмашылықтарды анықтамайды, себебі олардың миссиясы – классикалық көзқарастардың идеалды құрылымын жасау, оның арқылы біздің салыстырмалы кемшіліктерімізді көрсету. Олардың мақсаты Афинаның дұрыс екендігінен гөрі, бізбен не дұрыс емес екенін көрсету. Менің ойымша, Хансон мен Хит қазіргі академияны ежелгі мәдениеттермен емес, соңғы екі мыңжылдықта олар туралы пайда болған аңыздармен салыстыруда». Нью-Йорк университетінің классика профессоры Коннолли: «Тарих бойы әйелдер тең құқықтар мен жауапкершіліктерге ие болған емес. Ең болмағанда Грецияда «жамылған, мүгедек және оқшауланған адамдар қалыпты жағдай емес еді» (57-бет). Онда неге феминистік зерттеулер сияқты «гректер мен Батыстың сексизмінің нақты сипатын анықтаумен» уақытты ысыраптаймыз (102-бет)? Олардың пікірінше, феминизмнің нағыз мұрасы – отбасы мен қоғамның құндылықтарын жою».

Hanson co authored the book Who Killed Homer? The Demise of Classical Education and the Recovery of Greek Wisdom with John Heath in 1998. The book explores the issue of how classical education has declined in the US and what might be done to restore it to its former prominence. That is important, according to Hanson and Heath, because knowledge of classical Greece and Rome is necessary for a full understanding of Western culture. To begin a discussion along those lines, the authors state, "The answer to why the world is becoming Westernized goes all the way back to the wisdom of the Greeks—reason enough why we must not abandon the study of our heritage." The political scientist Francis Fukuyama reviewed Who Killed Homer? favorably in Foreign Affairs and wrote that, "The great thinkers of the Western tradition—from Hobbes, Burke, and Hegel to Weber and Nietzsche (who was trained as a classical philologist)—were so thoroughly steeped in Greek thought that they scarcely needed to refer back to original texts for quotations. This tradition has come under fire from two camps, one postmodernist that seeks to deconstruct the classics on the grounds of gender, race, and class, and the other pragmatic and career minded that asks what value the classics have in a computer driven society. The authors' defense of a traditionalist approach to the classics is worthy." The classicists Victoria Cech and Joy Connolly found Who Killed Homer? to have considerable pitfalls. Reviews of the book have noted several problems with the authors' perception of classical culture. According to Cech, "One example is the relation of the individual to the state and the 'freedom' of belief or of inquiry in each. Socrates and Jesus were put to death by their respective states for articulating inconvenient doctrines. In Sparta, where the population of citizens (male) were carefully socialized in a military system, no one seems to have differed from the majority enough to merit the death penalty. But these differences are not sorted out by the authors, for their mission is to build an ideal structure of classical attitudes by which to reveal our comparative flaws, and their point is more what is wrong with us than what was right with Athens. I contend that Hanson and Heath are actually comparing modern academia not to the ancient seminal cultures but to the myth that arose about them over the last couple of millennia." According to Connolly, Professor of Classics at New York University, "Throughout history, the authors say, women have never enjoyed equal rights and responsibilities. At least in Greece, 'the veiled, mutilated, and secluded were not the norm' (p. 57). Why waste time, then, as feminist scholarship does, 'merely demarcating the exact nature of the sexism of the Greeks and the West' (p. 102)? From their point of view, in fact, the real legacy of feminism is the destruction of the values of family and community."

Саяси көзқарастар

Хансон бір кезде Демократиялық партияның тіркелген мүшесі болған, бірақ 2000 және 2004 жылғы сайлауларда Джордж Бушқа дауыс берген консерватор. 2020 жылы ол тіркелген тәуелсіз азамат. Ол Джордж Бушты және оның саясатын, әсіресе Ирак соғысын қорғады. Ол Буштың Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдті "Джордж Маршалл деңгейіндегі сирек кездесетін министр" және "қадірлі және адал сөйлейтін көреген" деп сипаттап, оның "қиын жұмысы мен көрегендігі бізді жеңіске жақындатады" деп қолдады. Дональд Трамптың жақтасы Хансон 2019 жылы "Трампқа қатысты мәселе" атты кітап жазды. Трамп кітапты жоғары бағалап, "Мен алдымен Талибан мен Саддамға қарсы соғыста неоконсервативтік ұстанымды қолдадым, себебі маған басқа амал көрінбеді" деді. Хансонның 2002 жылғы "Соғыс күзі" кітабында "жауларымыз жойылғанша соғыс қатал, ұзақ, кінәратсыз, кешірімсіз және тынығусыз болуы керек" деп жазылған. Ирак соғысы аясында Хансон былай деп жазды: "Цивилизация тарихындағы ең молшылық пен қауіпсіздік дәуірінде біздің алдымыздағы нақты сұрақ – АҚШ-тың, тіпті кез келген батыс демократиясының жамандықты жамандық деп тануға моральдық қабілеті бар ма, және содан кейін онымен күресу және жою үшін барлық қолдағы ресурстарды жұмылдыруға даусыз ерік бар ма?"

Растық қатынастар

2013 жылдың шілдесінде Бас прокурор Эрик Холдер сөйлеген сөзінде, қара терілі адам ретінде, ол ұлына "Сөйлесу" (сол сөзді) айтып, жас қара терілі адам ретінде полициямен қалай өзара әрекеттесу керектігін түсіндіруі керек екенін мәлімдеді. Холдердің сөзіне жауап ретінде Хэнсон "Раса туралы шындықтарға бет бұру" деген мақала жазды, онда ол "Сөйлесудің" өзінің нұсқасын ұсынды: балаларына қаланың орталық бөлігіне барғанда жас қара терілі ер адамдарға сақ болу керектігін ескерту қажеттігін айтты. Хэнсонның пікірінше, статистикалық тұрғыдан қарағанда, олар басқа нәсілдегі жас ер адамдарға қарағанда зорлық-зомбылық қылмыстарына бейім, сондықтан полицияның оларға назар аударуы түсінікті. "Атлантика" журналының журналисі Та Нехиси Коутс Хэнсонның мақаласын "ақымақ кеңес" деп сипаттады: "басқа жағдайларда біз мұндай "сөйлесуді" ақымақ кеңес ретінде бірден танимыз. Егер мен сізге, "Азиялық американдықтар математикадан жақсы нәтижелер көрсетеді" деген себеппен салық төлеу үшін тек азиялық американдықтарды ғана жұмысқа алғанымды айтсам, сіз тек менің сезімталдығыма ғана емес, ақыл-ойыма да күдікпен қарар едіңіз". Американдық журналист Артур Стерн "Раса туралы шындықтарға бет бұру" мақаласын Хансон ешқашан сілтеме жасамаған қылмыс статистикасына негізделген "қоздыратын" мақала деп атады: "Оның осы даулы пікірін, толыққанды статистикалық дәлелдерсіз, жоққа шығаруға болмайтын факт ретінде ұсынуы, әрине, нәсілшілдік". Журналист Келефа Санне "Раса туралы шындықтарға бет бұру" мақаласына жауап ретінде былай деп жазды: "Сондықтан, Хансонның зорлық-зомбылық қылмысынан қорқу негізінен "ақ немесе азиялық" адамдардың мәселесі екенін, ал афроамерикандықтар бұл туралы хабарсыз немесе алаңдамайтын сияқты жазатынын оқу таң қалдырады, – афроамерикандық ата-аналар осыдан бұрын-ақ балаларына Хансонның "уағызының" одан да егжей-тегжейлі және күрделі нұсқаларын беріп жатқан жоқ па? Олар оның шын ниетімен және ақымақтық үмітімен бөлісіп жатыр: дұрыс сөздер қиындықтардан сақтап қалуы мүмкін". Хэнсон Санненің эссесіне жауап ретінде оны "Маккартистік сипаттамамен өлтіру" және "еңбекке жарамсыз, тіпті нәсілшілдік логика" деп айыптады.

Обаманың сын-пікірлері

Хансон президент Барак Обаманың сынаушысы болды. Ол Обама әкімшілігін Иран мен Ресейге мойынұсынуы үшін сынады және 2014 жылы Украинадағы соғыстың басталуына Обаманы кінәлады. 2016 жылдың мамыр айында Хансон Обаманың тиімді эскери қорқыныш саясатын сақтап қала алмағанын және "алдағы бірнеше ай Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі ең қауіпті кезең болуы мүмкін" деді.

Шығармалары

Классикалық Грекиядағы соғыс және ауыл шаруашылығы. Калифорния университетінің баспасы, 1983. Түз. 1998 ж. Батыс соғысу жолы: Классикалық Грекиядағы жаяу әскер шайқасы. Альфред А. Кнопф, 1989 ж. 2-бас. 2000 ж. Хоплиттер: Классикалық грек соғысы тәжірибесі, ред., Рутледж, 1991. Басқа гректер: Шаруа қожалығы және батыс өркениетінің аграрлық тамыры, Free Press, 1995. Түссіз далалар: Аграрлық идеяны қорғау, Free Press, 1996. Гомерді кім өлтірді? Классикалық білім берудің құлдырауы және грек даналығын қайта жаңғырту, Джон Хитпен бірге, Encounter Books, 1998. "Соғыс рухы: ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін, үш ұлы азат етушінің қалай тирандықты жеңгені", Free Press, 1999. Ежелгі гректердің соғыстары: және батыс әскери мәдениетінің тууы, Кассел, 1999. Жер – барлығы: Америкалық фермердің хаттары, Free Press, 2000. Гуманитарлық ғылымдардың өртеуі: Кедей заманда классиканы құтқару, Джон Хит және Брюс С. Торнтонмен, ISI Books, 2001. Қырғын мен мәдениет: Батыс күшінің өрлеуіндегі маңызды шайқастар, Doubleday, 2001. Ұлыбританияда "Неге Батыс жеңді: Саламистен Вьетнамға дейінгі қастандық пен мәдениет" деген атпен жарияланды, Faber, 2001. Соғыс күзi: Америка 11 қыркүйек оқиғасынан және терроризмге қарсы соғыстан нені үйренді, Anchor Books, 2002. 2001 жылдың 11 қыркүйегі мен 2002 жылдың қаңтары аралығындағы оқиғаларды қамтитын, негізінен National Review-дан алынған эсселер жинағы. Mexifornia: A State of Becoming, Encounter Books, 2003. "Шайқастың толқындары: бұрынғы соғыстар қалай болғаны әлі де біздің қалай соғысқанымызды, қалай өмір сүріп, қалай ойлайтынымызды анықтайды", Doubleday, 2003. Соғыс пен бейбітшілік арасында: Ауғанстан мен Ирактан алынған сабақтар, Random House, 2004. 2002 жылдың қаңтары мен 2003 жылдың шілдесі аралығындағы оқиғаларды қамтитын, негізінен National Review-дан алынған эсселер жинағы. Бәріміздің әкесі: соғыс және тарих, ежелгі және қазіргі заман, Bloomsbury Press, 2010. Спартаның соңы: роман, Bloomsbury Press, 2011. Құтқарушы генералдар: Бес ұлы қолбасшы қалай жоғалған соғыстарды құтқарып қалды – Ежелгі Грекиядан Иракқа дейін, Bloomsbury Press, 2013. Екінші дүниежүзілік соғыстар: Бірінші жаһандық қақтығыс қалай жүргізілді және жеңілді, Basic Books, 2017. Трамптың ісі, Basic Books, 2019. Өлі азамат: прогрессивті элиталар, тайпалық және жаһандану Америка идеясын қалай жойып жатыр, Basic Books, 2021.

Warfare and Agriculture in Classical Greece. University of California Press, 1983. Rev. ed. 1998. The Western Way of War: Infantry Battle in Classical Greece. Alfred A. Knopf, 1989. 2nd. ed. 2000. Hoplites: The Classical Greek Battle Experience, editor, Routledge, 1991. The Other Greeks: The Family Farm and the Agrarian Roots of Western Civilization, Free Press, 1995. Fields Without Dreams: Defending the Agrarian Idea, Free Press, 1996.
Who Killed Homer? The Demise of Classical Education and the Recovery of Greek Wisdom, with John Heath, Encounter Books, 1998. The Soul of Battle: From Ancient Times to the Present Day, How Three Great Liberators Vanquished Tyranny, Free Press, 1999. The Wars of the Ancient Greeks: And the Invention of Western Military Culture, Cassell, 1999. The Land Was Everything: Letters from an American Farmer, Free Press, 2000. Bonfire of the Humanities: Rescuing the Classics in an Impoverished Age, with John Heath and Bruce S. Thornton, ISI Books, 2001. Carnage and Culture: Landmark Battles in the Rise of Western Power, Doubleday, 2001. Published in the UK as Why the West Has Won: Carnage and Culture from Salamis to Vietnam, Faber, 2001. An Autumn of War: What America Learned from September 11 and the War on Terrorism, Anchor Books, 2002. A collection of essays, mostly from National Review, covering events occurring between September 11, 2001, and January 2002
Mexifornia: A State of Becoming, Encounter Books, 2003. Ripples of Battle: How Wars Fought Long Ago Still Determine How We Fight, How We Live, and How We Think, Doubleday, 2003. Between War and Peace: Lessons from Afghanistan and Iraq, Random House, 2004. A collection of essays, mostly from National Review, covering events occurring between January 2002 and July 2003
A War Like No Other: How the Athenians and Spartans Fought the Peloponnesian War, Random House, 2005. The Father of Us All: War and History, Ancient and Modern, Bloomsbury Press, 2010. The End of Sparta: A Novel, Bloomsbury Press, 2011. The Savior Generals: How Five Great Commanders Saved Wars That Were Lost – From Ancient Greece to Iraq, Bloomsbury Press, 2013. The Second World Wars: How the First Global Conflict Was Fought and Won, Basic Books, 2017. The Case for Trump, Basic Books, 2019. The Dying Citizen: How Progressive Elites, Tribalism, and Globalization Are Destroying the Idea of America, Basic Books, 2021.