Кіріспе

Американдық суретші Свен Биргер Сандзен (5 ақпан 1871 – 22 маусым 1954)

Өмірбаян

Сандзен Швецияның Вестра-Гёталанд округінің Ульричехамн муниципалитетіндегі Блидсберг қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Йохан Петтер Сандзен және Клара Каролина Элизабет Сильвен болды. Әкесі – шіркеу пасторы, ал анасы – шебер акварель суретшісі. Андерс Зорнның қолдауымен Сандзен ерте жасынан өнерге қызығушылық танытты және 10 жасында Олоф Эрландссонның (1845-1916) жетекшілігімен Скара кафедралық мектебінде (Katedralskolan) сурет өнерін оқыды. Олоф Эрландссон – Корольдік швед өнер академиясының түлегі. 1890 жылы бітірген соң Сандзен Стокгольмге көшер алдында Лунд университетінде қысқа уақыт оқыды. Оның ниеті – Корольдік швед өнер академиясына түсу еді. Бірақ, күту тізімі оған тым ұзақ созылды. Оның орнына ол Андерс Зорн, Ричард Берг және Пер Хассельбергпен бірге оқыған жас суретшілер тобын тауып қосылды. Бұл топ кейін Суретшілер қауымдастығы (Konstnärsförbundet) деп аталды. Оның оқу әріптестерінің бірі және жақын досы Карл Лотэйв болды. Оқуын аяқтағаннан кейін Зорн мен Берг Сандзенге Парижге барып сурет салуын ұсынды. 1894 жылы Сандзен Стокгольмнен Эдмонд Аман Жанның шеберханасына білім алуға кетті. Аман Жан импрессионизмді насихаттауда Эрнест Лоран және Жорж Сюратпен тығыз байланыста болды. Сандзеннің ерте туындыларында осы ықпалдармен қатар тоналдық тәсіл де көрінеді.

Мансап

Кейін 1894 жылы Санджен Бетани колледжінің президенті Карл Аарон Свенссоннан оқытушылық қызметке қабылданды. Ол өмірінің соңына дейін тұратын Канзас штатының Линдсборг қаласына көшіп келді. Ол 52 жыл бойы осы колледж оқытушысы болып жұмыс істеді, Бетанидегі алғашқы жылында түрлі тілдермен қатар өнерді де үйретті. Санджен 1946 жылы зейнетке шыққанға дейін колледждің өнер бөлімінің жетекшісі болды. Ол досы Карл Лотавеге Бетанидегі бос орынды толтыруды ұсынды, ал Лотаве мен Н. Г. Малммен бірге швед-американдық өнердің алғашқы көрмесін ұйымдастырды. Бұл жыл сайынғы Орта Батыс өнер көрмесіне айналды.

Жеке өмір

1897 жылы Санджен Канзас штатының Макферсон қаласынан Бетани колледжінде фортепиано оқыған Альфрида Лекселлмен танысты. Олар 1900 жылы үйленді және бір балалары болды – Маргарита Элизабет Гринё (1909–1993). Ол 1954 жылы Канзас штатының Линдсборг қаласында дүние салды.

Мұра

1940 жылы Сандзен АҚШ пен Швеция арасындағы мәдени қарым-қатынасты дамытуы үшін танылды. Швеция үкіметі оған Ваза орденімен және Солтүстік Жұлдыз орденімен марапаттады. Ол сонымен қатар Мидленд лютеран колледжі, Небраска университеті және Канзас мемлекеттік университеті сияқты әртүрлі оқу орындарынан құрметті доктор дәрежесін алды. Бетэни колледжіне Сандзеннің қосқан үлесіне құрмет ретінде 1957 жылы колледж кампусында Биргер Сандзен еске алу галереясы ашылды. Галереяда Сандзеннің және оның замандастарының суреттері мен мұрағаттары сақталады. Аймақтық маңызы бар екі суреті Канзас мемлекеттік университетінің Бич өнер мұражайында сақталған. "Тынық су" және "Таулардағы күз" суреттері мұражай алғашқы сатып алған туындылардың қатарында болды. Сонымен қатар, Колорадо штатының Денвер қаласындағы Anschutz Collection Батыс өнер мұражайында Биргер Сандзеннің екі майлы суреті бар.