Бет-Зур: Археологиялық қазбалар мен тарихи деректер немесе Бет-Зур тарихы
Beth-zur
Бет-Зур – қазба зерттеулермен анықталған ежелгі қала. "Тас үйі" мағынасын береді, Яһудай тайпасының аумағында орналасқан. Израильдік елді мекенімен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бет-Зур Хирбет Бурж ас Сур қаласының жанындағы Хирбет-эт-Түбейка орнымен анықталған.
Beth Zur has been identified with the site of Khirbet et Tubeiqa, near Khirbet Burj as Sur.
Атауы
Бет-Зур деген атау "тас үй" немесе (кем мүмкін болса да) "Зур құдайының үйі" дегенді білдіреді. Бет-Зур есімді адам 1 Қиырнама кітабында (Шежірелер кітабы 2:45) есімдері тізілген. Израильдің Кармей Цур елді мекені Киелі кітаптағы қаланың атымен аталып, 1984 жылы сол қаладан солтүстік-шығысқа қарай 2 км қашықтықта құрылған.
The name Beth Zur means "house of rock" or (less likely) "house of the god Zur". A person named Beth Zur is mentioned in 1 Chronicles (Chronicles 2:45 (NIV)). The Israeli settlement of Karmei Tzur was named after the biblical town, founded in 1984 just 2 km north east.
Орналасқан жері және Киелі кітаптағы атаулары
Бет-Зур Яһуда таулы аймағында, Халхул мен Гедор қалаларының жанында, Жошуа кітабында есімдері тілгіленген. Сол деректерге сәйкес, ол Яһуда тайпасының жеріне кірген. Бірақ, 1 Жылнама кітабында бұл қала Калеппен байланыстырылады (1 Жылнама 2:42-50). 2 Жылнамада Рохабоғамның қаланы бекіткені айтылады. Пайғамбар Нехемия сол аттас ауданның жартысының басшысы болған делінеді. Тарихшы Иосиф Флавий Бет-Зур мен Бет-Захария арасындағы қашықтықты 70 стадия деп көрсетеді.
Beth Zur is mentioned in Joshua as being near Halhul and Gedor, in the Judean hill country According to the same verse, it was part of the territory of the Tribe of Judah. 1 Chronicles, on the other hand, associates the town with Caleb (1 Chronicles 2:42 50). 2 Chronicles credits Rehoboam with its fortification The prophet Nehemiah is said to have been the ruler of a half district of the same name
The historian Josephus places the distance between Beth zur and Beit Zechariah at 70 stadia.
Қола дәуірі мен парсы дәуірі
О. Р. Селлерс 1957 жылы Хирбет эт-Тюбейкада қазба жұмыстарын жүргізген кезде, бұл жердің б.з.д. үшінші мыңжылдықтың соңында алғаш рет қоныстанғанын анықтады. Ол, көптеген қанаандық қалалар сияқты, б.з.д. 18-17 ғасырларда Орта қола дәуірінің IIB кезеңінде бекітілген. Елді мекен темір дәуірінде де жалғасты, ал "губернатор Езекия" деген жазуы бар сирек монета парсы кезеңінде Беф-Зурдың бар болғанын куәландырады.
O. R. Sellers, excavating at Khirbet et Tubeiqa in 1957, discovered that the site was first settled at the end of the third millennium BCE, and was fortified, like many other Canaanite cities, during the Middle Bronze Age IIB in the 18th 17th centuries BCE. The settlement continued into the Iron Age, and a rare coin inscribed "the governor Hezekiah" attests to the existence of Beth Zur during the Persian period.
Эллиндік кезең
Гректер бұл қаланы Бетсура деп атаған, және ол Эллинистік дәуірде өркендеудің шыңына жеткен. Шабыс – Селевкид грегінің әскери қолбасшысы Лисий мен Яһуда Маккабей бастаған Маккабейлер арасындағы қақтығыс, нәтижесінде Лисий мен оның әскері жеңіліске ұшырады. Осы жеңістен кейін Маккабейлер Иерусалимді қайта басып алды. Шабыстың кілті – табиғи ландшафт пен бекіністерді тиімді пайдалану болды. Жеңіске жеткен соң Яһуда ежегі орта қола дәуіріндегі ескі қамалдарды және жақындағы цитадельді қайта жаңартып салды. Бұл бекінілген қала кейін бірнеше рет қолы ауысып, Иоанн Гирканның (б.з.б. 134-104 жж.) билігі кезінде Маккабей соғыстары кезінде жоғалтқан тыныш өмірін қайта тапты. Алайда, б.з.б. 100 жылға қарай қала толығымен тасталып кетті. Иерусалим мен Хеброн арасындағы басты жолдың жанында, Хеброннан солтүстікке қарай шамамен 6 шақырым жерде бір мұнараның қираған қалдықтары тұр. Ғимараттың ең айқын қалдығы – 9,5 метр биіктіктегі батыс қабырғасы. Крестшілер Бет-Зур деп атаған Бейтсур немесе Бетсура, 1136 жылы Хебронның иелері Госпитальерлерге берілді.
Betsoura, as the Greeks called the town, reached a peak of prosperity during the Hellenistic period. The battle was the confrontation between the Seleucid Greek general Lysias and the Maccabees, led by Judas Maccabeus, resulting in the defeat of Lysias and his forces. This victory was followed by the recapture of Jerusalem by the Maccabees. The key to the battle was the exploitation of the natural terrain and fortifications. Once victorious, Judas rebuilt the old Middle Bronze Age ramparts and the more recent citadel. The fortified town then changed hands repeatedly until regaining the peaceful character lost during the Maccabean Wars, under the reign of John Hyrcanus (r. 134 104). However, by 100 BCE the town had been fully abandoned. The ruins of a tower stand near the main road between Jerusalem and Hebron, approximately 4 miles north of Hebron. The western wall, the most visible remnant of the building, is standing to a height of 9.5 m. Beithsur or Bethsura, as the Crusaders called Beth Zur, was given in 1136 to the Hospitallers by the lord of Hebron.
Әдебиеттің әсері
Экзистенциалистік автор Жан-Поль Сартр нацистік концлагерьде тұтқын болған кезінде Бет-Зурде оқиғалары өрбітін пьеса жазды. "Бариона немесе Көккілдің ұлы" атты шығарма Иса Мәсіх туғанға дейін сенімін жоғалтқан яһудилер ауылының тарихын айтады.
The existentialist author, Jean Paul Sartre, wrote a play where the action took place in Beth zur while he was prisoner in a Nazi Concentration Camp. Called, Bariona or the Son of Thunder, narrates the story of a Jewish village who loss faith just before Jesus Christ was born.