Кіріспе

1991–1995 жылдар аралығында Силия С. Фридман жазған ғылыми фантастика / фантастика сериясы.

«Суық от трилогиясы» – Силия С. Фридманның ғылыми фантастика / фантастика трилогиясы. Оған мына кітаптар кіреді:

«Қара күннің шығуы» (1991)
«Нағыз түн құлағанда» (1993)
«Көлеңкелердің тәжі» (1995).

Қысқаша мазмұны

Трилогияның негізгі оқиғалары Ерна планетасында өтеді, ол Фридман трилогиясының оқиғаларынан 1200 жыл бұрын болашақ Жерден келген адамдар тобының отарлауымен құрылған. Ерна көбінесе қолайлы орта; қатаң және күшті сейсмикалық белсенділігіне қарамастан, ол Жерге ұқсас, адамдардың өмір сүруіне мүмкіндік береді. Дегенмен, Жерден өзгеше, Ернаның бүкіл беті "Фей" деп аталатын қуатты энергия өрісімен оралған. Бұл энергия планетаның ядросынан шығып, көптеген жанартаулар мен жер сілкіністері арқылы жер бетіне жетіп, планетаның бетін дірілдетеді. Бұл Эрнаның тума жануарлары сезінетін және тіршілік етуге көмектесетін энергия (мысалы, Фей сезімтал адамға жер сілкінісінің жақындап келе жатқанын немесе толқындардың өзгеретінін ескерте алады). Жердің магнит өрісіне ұқсас, С.С. Фридман сиқыр болған жағдайда, ол тұрақты ережелерге бағынатын табиғи күш болар екенін түсіндіреді. "От сияқты, басқарылса пайдалы, ал басқарылмаса қауіпті болады", - дейді ол. Бұл энергия сонымен қатар адам психикасына сезімтал, отарлаушылар қатты қорқынышпен білгендей. Фей адам миының белсенділігіне әсер етеді, армандарды тірілтеді және қорқыныштарды іске асырады. Шындығында, алғашқы отарлаушылардың көпшілігі Фей құралымдары, демон мен жабайы аңдардың шабуылынан қаза тапты, олар физикалық және рухани тұрғыдан адамдармен қоректенеді. Адамзат тек Ұлы Құрбандық арқылы, отарлаушылар әкелген барлық технология мен білімді жоғалту арқылы Феймен келісімге келді, кем дегенде, оның күшіне қарапайым басқаруды үйренуге жеткілікті болды. Бірнеше ғасыр бойы адамзат Эрнаның қатал бетінде тірі қалуға тырысып, Феймен шайқасқан күйінде тепе-теңдікті сақтап келді. Алайда, адамзат энергия күштерімен болған үздірілмейтін күрестен шаршады, сондықтан көптеген ұйымдар адам психикасын Фейді қалыптастыра алмайтын қылудың жолдарын іздеді. Осындай ұйымдардың бірі – Адамдардың Бірлігі Шіркеуі, ол екі мақсатқа жету үшін адамзатты дұғада біріктіруге тырысқан ұйым: 1) Фейді Эрнадағы қалыпты түр ретінде тануға және оларға энергиямен үйлесімде өмір сүруге мүмкіндік беру, және 2) адамзаттың сенімінің күшімен жаратылатын немесе бұрыннан бар Құдайдың қамқорлығына алып, адамзатқа өлімнен кейінгі өмірді сыйлау. Осы шіркеу ақырында олардың құтқарушысы және құрылысы, олардың Пайғамбары Джеральд Таррантты дүниеге әкелді.

Ерна

Бұл планетада сериалдың барлық оқиғалары орын алады. Жерден келген экспедиция ғасырлар бойы іздеген жалғыз өмірге жарамды планета осы. Ернаның жер бедері көбінесе Жерге ұқсас. Басты ерекшелік – Ернаның күшті сейсмикалық активтігі; үлкен немесе кішкентай жер сілкіністері планетаның кез келген жерінде жиі болады. Эрнаның әрбір бөлігін "Фей" деп аталатын энергиялық өріс қамтиды.

Күндіз және түнде

Ернаның күндіз-түн циклі, Ернаның аспан денелерінің ерекше кестесін ескере отырып, Жердегіден мүлдем өзгеше және тұрақсыз. Күндізгі жарықты Ерна жүйесінің жұлдызы – Жердің Күннен әлдеқайда сәулесі аз нәрсе, сондай-ақ Ернандықтарға көрінетін галактика ортасындағы жұлдыздар жиынтығы, аздаған жарық беретін Ядро қамтамасыз етеді. Түнде үш түрлі мөлшердегі айлар үстемдік етеді; олардың болжамсыз ай фазалары Эрнаның толқындарын картаға түсіруді дерлік мүмкін емес етеді. Эрнаның галактикадағы ерекше орналасуы сирек және құпия құбылысқа себеп болады: бірнеше ай сайын Күн мен Ядро, үш ай және көрінетін барлық жұлдыз бірдей батып, жоғалып кетеді, Эрнаны толық қараңғылыққа ұмтылады. Бұл "Шын Түн" деп аталады, ол серия үшін ерекше мистика мен күштің уақыты.

География

Сериал планетаның шығыс және батыс жарты шарларында өтеді, көп бөлігі батыс құрлықтарында орын алады. Батыс жерлері құрлықтың шығыс және оңтүстік бөліктерінде тығыз қоныстанған, ал шығысы Джаггонатх порты мен адамдардың ірі орталығына шоғырланған. Батысында Рахландтар жатыр, ол Ернаның ежелгі табиғатының куәсі, жабайы және бағынып бермеген аймақ, онда рахтың түпкілікті түрлері өмір сүреді. Адамдар мен Рахландтарды "Кеноп" деп аталатын аномалия бөліп тұрады, ол Фейлердегі Бермуд үшбұрышы сияқты құбылыс. Солтүстікте сейсмикалық белсенді таулар мен танымал/қорқынышты Шайтан тауы орналасқан, ол жабайы және күшті Фейлердің ортасы. Шығыс жерлерінде халық санының таралуы шамамен керісінше: адамдар батыста және солтүстікте көбірек шоғырланған, ал шығысқа және оңтүстікке қарай халық саны азая береді. Бұл жерлер екі ерекше географиялық құрлыққа бөлінген – біреуі солтүстікте, екіншісі оңтүстікте. Сериал барысында осы екі құрлықтың қақтығыста екені көрінеді, оларды қауіпті мұхит бөліп тұрады. Оңтүстік-Шығыс құрлығының ең оңтүстік бөлігі "Қара жерлер" деп аталады, ол жарықшақтанған, қара топырақты шөлді аймақ, ол адамдарға жат және қауіпті деп белгілі.

Дамиан Врайс

Ернадағы Адамдарды біріктіру шіркеуінің жауынгер діни қызметкері. Ол трилогияның басты кейіпкері, және оқиға көбінесе оның көзқарасы арқылы ашылады. Әңгіменің басында ол өзінің сеніміне берілген, тіпті фанатизмге дейін жетеді. Ол жақсы жауынгер, Батыс құрлығының барлық жерінде шіркеуінің атынан жын-перілер мен қатерлі Фей құрылымдарымен күрескен. Қызығы, ол орденіндегі сиқырмен айналыса білетін санаулы адамдардың бірі. Ол Шіркеудің екі негізгі басшысының бірі – Батыс Матриархының қарауында. Ол сенімнің ұстанымдарына қатысты икемдірек, және Мерентаның Неографы бұрын айтқандай, кейбір діни қызметкерлерге Феймен жұмыс істеуге рұқсат беру Шіркеуге пайдалы болуы мүмкін деп санайды. Дэмиен – Феймен жұмыс істеуді үйрену және осы дағдыны әлемдегі жас жауынгерлерге үйрету үшін жазылған рыцарлар орденінің мүшесі. Құлаған Пайғамбар Джеральд Таррантпен бірге саяхат кезінде оның дұрыс және бұрыс туралы қатаң көзқарастары сынақтан өтеді және өзгереді, себебі ол әдетте өлтіруге дайын тұратын адамның өмірін сақтап қалу үшін оның көмегіне жүгінуге мәжбүр болады. Соңында ол өзінің сенімін қажеттілікпен үйлестіретін жол табуы керек, адамзатты құтқару үшін барлығын қауіпке тігуі керек.

Джеральд Таррант

Мерентаның Неографы, Ернадағы Адамзатты біріктіру шіркеуінің пайғамбары. Ол – болашақты көре білуші, планетаны бағындыру үшін фейлерді күшпен пайдалануға тырысқан адам. Бұл шіркеудің фейлерге қарсы адамдарды әлсіз ету мақсатына қайшы болды. Ол өз адамдығынан бас тартып, әйелін және балаларын қараңғы ритуал арқылы өлтіріп, фейлерге толық билікке ие болады. Осылайша "Аңшы" дүниеге келді. Аңшы – шексіз қабілеттері мен күші бар Адепт. Ол құрбандық арқылы бұрын ешкімнің армандаған емес, фейлерге билік ете алды. Ол Жер фейлерін оңай басқарумен қатар, құпиялы және тартымды Қара фейлерді де қолдана алады. Олардың көмегімен ол ең құпия және қараңғы істерді іске асыра алады. Ол дін қызметкері Дэмиен Врайстың саяхаттарына арналған трилогияның маңызды бөлігі болып табылады. Бұл серияның басты сюжеттерінің бірі – Аңшының құтқарылуы, ол оқиға дамыған сайын оған жүктеледі.

Сиани

Жағноттың қуатты адамы. Ол Дэмиеннің кітаптардағы алғашқы романтикалық қызығушылығы және оқиғалардың бастамасы болып табылады. Ол өмір көрінетінін Жағнот халқына жасалған заттарды сату арқылы табады: фейлерден туған жындардан (құрылыстардан) қорғау үшін қорғаушылар мен талисмандар. Кейін Рах екені белгілі болған құпия жын-шайтан тобы, "Қара күннің көтерілуі" кітабында оған шабуыл жасап, естеліктері мен адамдық қабілетін жояды. Осылайша, Дэмиен мен Сензей оны шабуылдағанды іздеу үшін Рахландқа жол тартады, Цианидің қабілетін қайтаруға үміттенеді. Ол – дана және күшті әйел, көптеген адамдардың қызғанышына тиетін істерге қабілетті. Дегенмен, қабілеттерінен айырылғанда ол әлсіз, сондықтан ол Аңшыға шәкірт болып ілеседі, жоғалтқан күшін қалпына келтіруді үміттенеді. Ол бірінші кітаптың соңында Рахландта қалады, бұрынғы өмірінен бас тартып, рахтардың арасында өмір сүреді.

Сензей Риз

Орташа қабілетке ие сиқыршы және Фейлер туралы терең білімі бар. Ол Джаггонатх қаласындағы Чианидің дүкенінде жұмыс істейді. Ол – білімге деген шексіз құштарлығы бар адам, Адепт болу үшін толассыз ұмтылыспен жанып-күйеді. Олардың Фейлерді көру және олармен байланыс орнату қабілетіне қызғанады және Адепт болу туа біткен қасиет екенін, оны үйренуге болмайтынын қайғырып, күйінеді. Осы құштарлығы оған қымбатқа түседі. Жоғалтқан алғашқы нәрсе – оның сүйіктісі. Ол онымен жылдар бойы бірге болды, оны шын жүректен жақсы көріп, бірақ оның өміріндегі бірінші орынды ешқандай бәсекеге төтеп бере алмайтын нәрсеге – Фейлерге деген құштарлығына – беруге шыдамады. Оның кететініне ол жасқа толы көзбен шығарып салады. Соңғысы – оның өмірі. Иэзу Калестаның тудырған ақымақтығының әсерінен ол Дамиеннен қасиетті отты (таза, сұйық күн Фейі) ұрлап алады, оны ішсе Адепт сияқты күшке ие болатынына сенеді. Бірақ ол тірідей жанып кетеді.

Хессе

Рах нәсілінің анасы, адам тілімен сөйлей алатын санаулылардың бірі. Ол Ракландта Дэмиеннің тобына қосылып, Жандардың сақшысын жеңу мақсатымен келеді. Рахтар – отандық түр болғандықтан, олар Кемел Фейлерін Жер Фейлерімен манипуляциялай алатын Шеберлер сияқты басқара алады. Адамдарға деген өртті жек көруші, қаһарлы жауынгер Хессет, Дэмиен Врайспен бірге болғанда, адамдардың мұндай түсінікке қабілетсіз деп ойлаған әдемілігімен күреседі. Бастапқыда оған және топ мүшелеріне қарсы тұрғаннан кейін, ол Дэмиенмен беймаза достық қарым-қатынас орнатады және тіпті ол үшін маңызды емес болса да, оны Шығыс құрлығына ертіп кетеді. Жасырау Адепті Дженсенимен кездескенде, ол аналық сезімін жасайды, жоғалған кішкентай қызды өз қызындай жақсы көріп, оған қамқорлық жасайды. Соңында ол өмірін Дамиен мен Дженсениге Өлмейтін ханзаданың қатал жерінде аман қалу мүмкіндігін беру үшін құрбан етеді.

Женсен

Ол өлмейтін ханзаданың жеріндегі құдіретті билеушінің қызы. Ол жаңадан пайда болған қабілеттерімен күресіп жүрген Адепті және Адамдар арасында бұрын-соңды естілмеген, Таидаль фейлерді басқару қабілетіне ие. Әкесін өлтіргеннен кейін, ол үйден қашады және принске қызмет ететін жемқор рахтың мүшесі ретінде кейіп танытады. Ол ханзаданың манипуляциясы бойынша адамзаттың жабайы тобымен тұтқындалады, олардың барлығы оларды мәңгі жас болып көрінетін иллюзияға мәжбүрлейді. Ақырында оны Дэмиен және оның тобы құтқарады, ол Хессетке қатты отбасылық байланыс дамытады, ол да жауап береді. Дене ауыстыратын Принс оны өзінің жаңа денесі етіп алуға тырысты, және оны осы мақсатта тұтқынға алды. Оның жаны өзінің физикалық тұлғасына көшіп барғанда, ол өзін өлтіруге әлі де бақылауы бар бірнеше сәттерді пайдаланып, Принсті өзінің санасында тұтқындап, оның бастапқы денесіне оралып, өлімнен құтылуына кедергі келтірді.

Андрис Таррант

Таррант әулетінің соңғы тірі мүшесі. Ол трилогияның үшінші кітабында таныстырылады және оқиғаның шешімінде маңызды рөл атқарады. Ол Джеральд Тарранттың дерлік толықтай көшірмесі, бірақ көбірек адам сияқты көрінеді. Отбасы тірі болғанда, ол олардың қара қойы болды. Әйелдерге құмар, көп ішетін, есірткіге тәуелді болғандықтан, бауырлары мен қарындастары оны өзгертуге тырысты, бірақ ол оған бас тартты, себебі ол осының бәрінен қызығушылық танытты. Ол үйге қайтып келгенге дейін бейкүтімді жасөсперім болды. Ол Джеральд Тарранттың үлкен ұлының ұрпағы, оның әулеті жалғасуы үшін оны тірі қалдырды. Таррант ұлына өзгертуге келмейтін бұйрық берді: ол Мерентаның жалғыз Неографы, және ешкім басқа осы атаққа таласпауы керек. Егер оның еркек ұрпақтарының бірі осыны істесе, Таррант олардың бәрін қырғынға ұратынын айтты. Осы ескертуге қарамастан, Андристің үлкен ағасы Самуил осы атақты өзіне алды, соның салдарынан өзінің де, көптеген бауырларының да тағдырын шешті. Содан кейін Андрис үйге келгенде, бүкіл отбасының қатыгездікпен және аяусыздықпен өлтірілгенін көрді, ал Таррант оған оның әулетінің жалғасуын қамтамасыз ету үшін ғана тірі қалғанын айтты. Бұл Андриске ауыр соққы болды, оны көптеген күшті есірткілер мен алкогольге тәуелді етті. Ол кек алуға деген өте күшті қажеттілікпен өмір сүреді, оған шіркеудің Патриархы көмектеседі, ол аңшыны біржола жою үшін соңғысының науқанына қосылады.

Шығыс патриархы

Ернадағы Адамзатты Біріктіру Шіркеуінің екі негізгі басшысының бірі. Дініне берілген, ынтасы зор адам, ол Фейлерге қатысты кез келген нәрсені жек көреді. Фейлермен байланысы болғандықтан және ол Шіркеу үшін нені білдіруі мүмкін болғандықтан, ол бірден Дэмиенді жек көруге дайын. Ол – қатал, қарышты мінезді адам, тіпті әлемдегі бұтқа табынушылар да оның пікірлері мен беделіне құрмет көрсетеді. Ол бұтқа табынушылардың сенімдерін жек көреді, бірақ оларға қайырымдылықпен қарасады. Қызығы, ол – Адепт, және өте күштісі. Бұл нәрсені ол көп жыл бұрын түсінген, бірақ өзінде басып тастаған. Өте ренжігеніне қарамастан, Джеральд Таррант оның ішкі күшін оятып, Орманды тазарту жоспарын сіңіреді. Соңында ол адамзат үшін өмірін беруге дайын: адамның еркі Фейлерге тиіспеуі үшін, оған өлімге дайын болмаса, осыны қамтамасыз ету үшін қаза табады.

Жандардың сақшысы

Рахландтың ортасында тұратын күшті сиқыршы. Ол трилогияның бірінші кітабының басты қарсыласы болып табылады, Цианидің дүкеніне оның өзін ұрлау үшін Жан ұрлаушыларды жіберген. Өзі Адеп болмаса да, ол өз қабілеттерін күшейту үшін Адептерден осы эссенцияны ұрлайды. Ол жарық сызығында тұрады, көптеген Адептер мен сиқыршылардың батыл тұрмайтын жері – кез келген уақытта күшті жер сілкінісі болуы мүмкін, ол сол кезде жұмыс істеп жатқан адам үшін қауіпті. Бірақ ол бүкіл жарық сызығын қорғап, оны уақытша тұрақтандырды. Бұл тұрақтандыру оған көптеген Жер Фейлерін пайдалануға мүмкіндік берді, осылайша оның күші үнемі артып келеді. Алайда, ол сейсмикалық жағдайы белсенді Эрнаның жарық сызығын тұрақтандыруға тырысудың қателігін көре алмайды; Таррант осы қорғаулардың сәтсіздікке ұшырауға тиіс екенін, және кез келген уақытта бұлай болуы мүмкін екенін түсінеді. Ол осы білімін оны жою үшін пайдаланады. Бірақ көп ұзамай, Иэзу Калеста оны барлық уақыт бойы басқарғаны белгілі болады.

Өлмейтін ханзада

Трилогияның екінші кітабындағы Адептің қарсыласы. Ол Шығыс құрлығының гүлденген бөлігінің оңтүстігіндегі өлі аймақтарда мекендейді. Дэмиен мен басқалары оның бекінісіне бет алғанда, ол оларды бұрыштырып, жемқор рахтардан тұратын әскерді жібереді. Ол денесін ауыстыруға қабілетті. Фейлермен байланысты зор күші арқасында, қажет болғанда жанын бір денеден екіншісіне көшіріп, бастапқы денесін жер астындағы капсулада сақтайды. Осы қабілеті Джеральд Тарранттың оны жоюға жасаған алғашқы тытылуын күшсіз қылды, Пайғамбар қимыл жасағанда денесін ауыстырды. Ал осы қабілетінің нәтижесінде оның соңы келеді; Дженсени, кішкентай кезінде Таидаль фейін көру және оны басқару қабілетіне ие болғандықтан, Принц оны адам эволюциясының келесі сатысы деп санап, жаңа қабылдаушы ретінде іздейді. Бірақ ол өзінің қабілеттерін пайдаланып, оны өз санасына қамап, содан кейін өзін-өзі өлтіріп, оны да бірге ала кетеді. Ол да Калестаның манипуляцияларының бірі еді.

Калеста

Сериалдың басты жауы. Ол – Иэзу, адамның эмоцияларымен ғана қоректенетін, сырлы демон тұқымы, ал оларға фейлердің адамгершілік өзгерістерінің ешқандай әсері жоқ сияқты. Ол садизммен қоректенеді, ал оның басты мақсаты – өзін мәңгілікке асырау. Ол адамзаттың тағдырын өзгерту үшін оқиғаларды ұйымдастырды. Оның мақсаты – адамзатты бір-бірін үздіксіз жек көруге және жоюға бейімделген түрге айналдыру, осылайша түр жойғанша тоймас дастарқан құру. Иэзуді жоюдың жалғыз жолы – оған өзі тамақтанатын эмоцияға қарсы эмоцияны күштеп сезіндіру. Калестаның жағдайында ол – альтруизм. Құмарланған Таррант романның шешімінде Калестаға өзінің альтруистік ниетін күштеп жүктеу арқылы демонды өлтіруге қол жеткізеді.

Фейлер

Жоғарыда айтылғандай, Фей – Ернаның ішінде және оның төңірегінде пайда болатын, оның бетін жабатын зор энергиялық өріс. Кейбір адамдар оны басқаруға, яғни онымен жұмыс істеуге қабілетті, арқасында керемет сиқырлы істер атқарады. Фей кем дегенде төрт түрлі түрден тұрады:

Жер

Бұл - феяның ең қарапайым түрі, планетаның ядросынан ағылып шығатын энергия. Осы феяны көптеген шеберлер мен сиқыршылар қолдана алады. Ол сейсмикалық қозғалыстар мен лава ағындарының бағытын қадағалайды, бірақ жер сілкінісі мен жанартаудың атқылауынан тікелей пайда болатын фея адамдар үшін оны селдетіп жібермей басқаруға тым тығыз және тұрақсыз. Егер қандай да бір сиқыршы жер сілкінісі немесе атқылаудан пайда болған феяны қолға алуға тырысса, оның санасы дереу және қатты ауыртпалықпен жойылады.

Жауын-шашын

Жер фейлеріне қарағанда құпиялы және тәуелсіз мінезді фейлер, олар өздерін кімге бағынуға рұқсат беретінін өте қатаң бақылайды. Адамдардың арасында осы фейді көре немесе сезіне алатын еркектерге тап болмайсыз, тіпті оны бағындыру мүмкін емес. Кейбір әйелдер оны көре алады, бірақ оны жұмысқа қолдана білген тек біреу ғана бар. Рах (Эрнаның туған жері, мысық тәрізді сүтқоректілерден фейдің және адамдардың әсерінен мысық сияқты гуманоидтарға жылдам эволюциялаған түр) осы фейді кеңінен қолдана алады. Бұл Жер фейлерінен гөрі әлдеқайда тұрақсыз және болжаусыз форма, оның күші мен қолдану мүмкіндігі толқындармен ауытқып отырады, сондықтан оны ұзақ мерзімді мақсаттар үшін немесе ұзақ уақыт бойы пайдалануға кеңес берілмейді, әсіресе Эрнаның көптеген айларының тудырған құбылмалы толқындары ескерілгенде.

Күн энергиясы

Ең күшті Фейлер – бұл Эрнаның Күндері мен Ядро (Галактика ортасын құрайтын жұлдыздар шоғыры) тудырған Фейлер. Оның күшті екені даусыз, бірақ көптеген адамдар оны сезе алмайды, және онымен жұмыс істеуге келмейді. Тарихтағы жалғыз рет Күн Фейімен жұмыс істеу – Оқытушының Қара Орманды тесіп өтіп, тазартатын қару жасау үшін, Шіркеу Адептерінің ұжымы Күн Фейімен суды киялап, қасиеттеген кездері. Күн Фейімен жұмыс істеудің әдісі уақыттың құшағында жоғалып кетті, және қазірде Күн Фейімен жұмыс істеген Шіркеу артефактілерінің санаулы ғанасы қалды, олардың ең құндысы Сензеи Риз ұрлап, жоғалтып алды. Бұл Фей кездесетін кез келген Қара Фейді дереу бейтараптандырады, ал Оқытушы үшін өлімге себеп болады.

Қараңғы

Адамдар қолдана алатын ең күшті Фей, осы – адам жүрегіндегі қараңғылықтың тудырған Фейі. Ол тек жарық түспеген жерлерде және Шын Түн күндері пайда болады (бұл құбылыс әр бірнеше айда бір рет болатын, онда Күн, барлық айлар мен Ядро, сондай-ақ көрінетін жұлдыздар батып, Эрнаны толық қараңғылыққа маңыздайды). Бұл – өте нәзік және сезімтал Фей, ол үлкен және күшті нәрселерге қабілетті, бірақ қорқынышты бағамен.