Кіріспе

Француздық күнделікті газеті

Газеттің журналистік бөлімі коллегиялық ұйымдастыру нысанында, онда көптеген журналистер бекітілген штатты, кәсіби одақ мүшелері және бизнестің қаржылық үлесіне ие. Акционерлер компанияның бас директорын тағайындайды, ал редактор Le Monde журналистерімен редакцияның тәуелсіздігін сақтау үшін сайланады. Le Monde жиі ірі дауларды жариялаған, мысалы, президент Франсуа Миттеранды Жаңа Зеландиядағы "Радужный воин" кемесінің қағылуына тікелей қатысты деп көрсеткен. "Нью-Йорк Таймс" сияқты басқа әлемдік газеттерден өзгеше, Le Monde дәстүрлі түрде талдау мен пікір беруге бағытталған, фактілерді тіркеуге емес. Ол жаңалықтарды толыққанды жариялаудан гөрі, ағымдағы оқиғаларды ойластырып түсіндіруге басымдық берді. Соңғы жылдары газет шындық пен пікір арасындағы айырмашылықты анықтауда үлкен прогресс жасады. Le Monde газеті Хьюберт Бёв Мери Шарль де Гольдің (Француз Республикасының Уақытша үкіметінің төрағасы ретінде) өтініші бойынша 1944 жылдың 19 желтоқсанында, Париж нацизмнен азат болғаннан кейін жарық көрді және одан бері үздіксіз шығарылуда. 1990 және 2000 жылдары "La Vie Le Monde" тобы редактор Жан-Мари Коломбани басшылығымен бірқатар сатып алулар арқылы кеңейді. Алайда, оның табысы осы кеңейтуді қаржыландыру үшін алған үлкен қарыздарды жабуға жеткіліксіз болды, сондықтан 2010 жылы компанияны банкроттықтан сақтау үшін жаңа инвесторлар іздеді. 2010 жылдың маусым айында француз инвесторлары Маттьё Пигасс, Пьер Берже және Ксавье Ниль газеттің бақылау үлесін сатып алды.

Тарих

Le Monde газеті 1944 жылы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскері Парижден қуылып шыққаннан кейін, генерал Шарль де Гольдің өтініші бойынша құрылды. Газет Францияның ең маңызды газеті болған Le Temps (Париж) газетінің бас кеңсесі мен орналасқан жерін иеленді, бірақ оның беделі оккупация кезінде зардап шекті. Beuve Méry жобаны қабылдау шарты ретінде толық редакциялық тәуелсіздік беруді талап еткен. Le Monde 1969 жылдың 23 сәуірінде ағылшын тілінде апталық шолу басылымын шығара бастады. 2006 жылдың желтоқсанында, газеттің 60 жылдығына орай, Le Monde Париждің 13-ші округінде, Аугуст Бланки бульвары бойынша жаңа кеңсесіне көшті. Бұрын Air France кеңсесі болған ғимаратты Кристиан де Портзампарк жобалары бойынша Bouygues компаниясы қайта жаңартып жасады. Ғимараттың фасадына Виктор Гюгоға қарай ұшып бара жатқан көгершіндер (Plantu салған) бейнеленген үлкен фреска орнатылды, ол баспасөз бостандығын символдайды. 2008 жылы Le Monde испандық футбол клубы «Барселонаның» стероид қолданумен байланысы бар дәрігермен байланысы бар деген айыппен қорлауға кінәлі деп танылды. Испан соты газетке шамамен 450 мың доллар айыппұл салды. 2016 жылдың сәуір айында Le Monde газетінің екі тілшісіне Франция премьер-министрінің Алжирге сапары аясында виза берілмеді. Le Monde тілшілеріне виза берілмеуіне байланысты Libération, Le Figaro және France Inter сияқты бірқатар француздық БАҚ өкілдері шараны бойкоттады. Le Monde бұған дейін Панама құжаттарына тікелей қатысы бар Алжирдің шенеуніктердің есімдерін жариялаған еді. Le Monde газетіндегі жанжал туралы хабарда Алжир президенті Абделазиз Бутефликаның суреті бас бетке шығарылды. 2014 жылы Groupe Le Monde компаниясы Le Monde газетінің 2017 жылға қарай 13-ші округте жаңа кеңсеге көшетінін хабарлады. 2023 жылдың қарашасында Le Monde Халықаралық тергеуші журналистер консорциумымен (ICIJ), 69 медиа әріптесімен, соның ішінде Distributed Denial of Secrets және Ұйымдасқан қылмыс және сыбайлас жемқорлықты хабарлау жобасымен (OCCRP) және 55 ел мен аумақтағы 270-тен астам журналистермен бірлесіп, Владимир Путин режимін қолдайтын қаржылық желі туралы «Кипр құпиясы» атты есеп дайындады, олардың көп бөлігі Кипрмен байланысты болды және Кипрдің Кремльдегі жоғары лауазымды тұлғалармен тығыз байланыста екенін көрсетті, олардың кейбіреулері санкцияларға ұшыраған. Кипр президенті Никос Христодулидис және еуропалық заң шығарушылар сияқты үкімет өкілдері тергеудің қорытындыларына 24 сағаттан аз уақыт ішінде жауап берді, реформалар қажеттігін айтып, тергеулерді бастауға шақырды. Le Monde Францияның ең беделді газеттерінің бірі саналады.

Меншік

2010 жылдың маусым айында Маттье Пигассе, Пьер Берже және Ксавье Ниль инвесторлары газеттің бақылау пакетін сатып алды.

Жарияланым кестесі

Le Monde күндіз жарық көреді, ал газет аталымында келесі күні көрсетілген. Мысалы, 15 наурыз күні күндіз шыққан нөмірінде газет аталымында 16 наурыз жазылған. Ол Францияда газет сату орындарында шыққан күні қолжетімді, ал пошта арқылы жазылғандарға газет аталымында көрсетілген күні жеткізіледі. Сенбі күнгі нөмір екі күнді қамтиды – сенбі және жексенбіні. Сондықтан соңғы басылымды газет сату орындарында дүйсенбіден жұмаға дейін табуға болады, ал жазылғандар сейсенбіден сенбіге дейін алады.

LeMonde.fr сайты

Le Monde француз газеттерінің бірі болды және 19 желтоқсан 1995 жылы алғашқы веб-нұсқасы жарық көрді. Ол Франциядағы ең көп таралған 50 веб-сайттың қатарында. 2000 жылдардың басынан бастап Le Monde өз оқырмандарына веб-сайтында блог жариялауға мүмкіндік берді. Бұл блогтар "Monde.fr тіркелген блогтары" деп аталды. 2019 жылдың 10 сәуірінде Le Monde 2019 жылдың 5 маусымында блог платформасын жабатынын хабарлады. Блогтардың жабылу себептері нақты болмаса да, бұл Facebook сияқты әлеуметтік желілердің күшті ықпалымен байланысты болуы мүмкін. Le Monde 2022 жылдың 7 сәуірінде француз тілінен аударылған мақалаларын ұсынатын жаңалықтар веб-сайтының ағылшын тіліндегі нұсқасын іске қосты. Газет 1995 жылғы президент сайлауында оңшыл кандидат Эдуард Балладурды, ал 2007 жылғы президент сайлауында Социалистік партиядан Сеголен Рояльді қолдады.

Қабылдау

Митрохин мұрағатының тергеушілерінің мәліметінше, Le Monde (КГБ-ның кодтық атауы VESTNIK, "хабаршы") КГБ-ның француз медиасындағы кеңестік дезинформацияның басты арнасы болды. Мұрағатта операцияларға тартылған Le Monde газетінің екі жетекші журналисі және бірнеше автор анықталды (Франциядағы ресейлік ықпал ету операциялары туралы мақаланы да қараңыз). 1976 жылы газеттің бұрынғы журналисі Мишель Легрис "Le Monde tel qu'il est" (Le Monde қалай болса солай) деген кітап жазды. Оның сөзіне қарағанда, журнал камбоджалық қызыл кхмерлер жасаған қасіреттерді азайтып көрсеткен. 2003 жылы жарық көрген "Le Monde" басылымының жасырын жағы" атты кітабында авторлар Пьер Пеан мен Филипп Коэн Коломбанидің және кейін редактор болған Эдви Пленелдің, басқалармен қатар, партиялық көзқарас танытқанын және газеттің тәуелсіздігіне зиян келтіретін қаржылық мәмілелер жасағанын айтты. Сондай-ақ, газет түрлі саяси дауларды жариялау арқылы француз мемлекетінің беделін қауіпті жағдайға жеткізді деп айыпталды (әсіресе Жак Ширакты қоршаған жемқорлық оқиғалары, "Винсеннің ирландтары" ісі және президент Франсуа Миттеранның француз барлау қызметі арқылы батырылған Greenpeace кемесі, "Радужный воин"). Бұл кітап әлі де дау тудырып отыр, бірақ жарияланған кезде Францияда және әлем бойынша көп назар аударды және медиада кеңінен жарияланды. Сот процесінен кейін авторлар мен баспагер 2004 жылы қайта басылымды тоқтатуға келісті.

Әдеби әлем сыйлығы

Prix littéraire du Monde сыйлығы 2013 жылдан бері Le Monde газетімен жыл сайын табыс етіледі. Ол қыркүйек айының басында француз әдеби маусымының – немесе "rentrée littéraire" деп аталатын – басталысында жарық көрген романға беріледі. Сыйлықтың жеңімпазы газет директоры төрағалық ететін, "Le Monde des livres" газетінің әдеби журналистері мен мәдени және басқа редакциялық қызметкерлерінен құралған қазылар алқасымен анықталады.

Жеңімпаздар

Жыл Автор Атауы Баспа Үлгілер Сілтеме(лер) (Reference) 2013 Yasmina Reza Heureux les heureux Éditions Stock Кевин Пауэрсқа «Prix étranger» сыйлығы «The Yellow Birds» үшін берілді 2014 Emmanuel Carrère Le Royaume Éditions P. O. L 2015 Agnès Desarthe Ce cœur changeant Éditions de l'Olivier 2016 Ivan Jablonka Laëtitia ou la Fin des hommes Éditions du Seuil 2017 Alice Zeniter L'Art de perdre Éditions Flammarion 2018 Jérôme Ferrari À son image Actes Sud 2019 Cécile Coulon Une bête au paradis Éditions de l'Iconoclaste 2020 Francesca Serra Elle a menti pour les ailes Éditions Anne Carrière 2021 Jean Claude Grumberg Jacqueline Jacqueline Éditions du Seuil 2022 Mathieu Belezi Attaquer la terre et le soleil Le Tripode 2023 Neige Sinno Triste Tigre Éditions P. O. L