Кіріспе

19 ғасырдағы француз саясаткері және журналисі

Эмиль де Жирардин (22 маусым 1802 – 27 сәуір 1881) – француз журналисі, баспагер және саясаткер. Ол заманындағы ең табысты және ең жарқын француз журналисі болды, өзін жаппай журналистика арқылы халыққа білім беруді қолдаушы ретінде ұсынды. Оның журналдарына жүз мыңнан астам адам жазылса, оның арзан бағадағы күнделікті шығатын «La Presse» газеті өндіріс құнының төмендігі мен көп жарнамасының арқасында бәсекелестерінен екі есе арзан сатылды. Көптеген белгілі журналистер сияқты Жирардин де саясатқа белсенді қатысып, парламентте қызмет етті. Бірақ өмірінде жоғары лауазымға тағайындалу мүмкіндігіне ие бола алмады. Ол – шешен, дау-демақорлықтың шебері, оқырманның назарын бірден аударатын қысқа, өткір сөздерді қолданушы еді.

Ерте өмір және мансап

Жирарджин Парижде генерал Александр де Жирарджиннің және оның сүйіктісі мадам Дюпуйдың (туған есімі Фагнан), париждік адвокаттың әйелі, көңілді баласы болып дүниеге келді. Оның алғашқы жарияланымы – өзінің тууы мен ерте өмірін баяндайтын «Эмиль» романы, ол 1827 жылы Жирарджин атымен жарық көрді. 1830 жылғы төңкеріске дейін Мартиньяк министрлігінде бейнелеу өнері инспекторы болып қызмет етті және жалынды, белсенді журналист болды. Күнделікті баспасөзde жұмыс істеумен қатар, ол көптеген әртүрлі басылымдар шығарды, олардың таралымы өте кең болды. Оның «Journal des connaissances utiles» журналына 120 000 адам жазылса, «Almanach de France» (1834) басылымының алғашқы тиражы миллион данаға жетті. 1833 жылы ол суреттелген әдеби журнал «Musée des familles» негізін қалады. 1836 жылы ол халыққа кең таралған консервативті «La Presse» газетінде төмен бағалы баспасөз журналистикасын (penny press) енгізді, оның жазылу құны жылына небәрі 40 франк болды. Бұл газет бағасын төмендету, оқырмандар аудиториясын кеңейту және кірістілігін арттыру үшін жарнамалық төлемдерге сүйенген алғашқы газет болды, ал осы формула көп ұзамай барлық басылымдар тарапынан қабылданып алынды. Бұл оқиға оны Арманд Каррелмен дуэльге қатыстырды, оның нәтижесінде ол кейінгі қарсыластарына жауап беруден бас тартты. 1839 жылы ол шетелде туылғандығы үшін төрт рет сайланған Депутаттар палатасынан шығарылды, бірақ 1842 жылы қайта қабылданды. 1847 жылдың ақпан айының басында ол отставкаға кетті, ал 1848 жылдың 24 ақпанында Луи Филиппке отставкаға кетуін және Орлеан герцогинясының регенттігін талап ететін хат жіберді. Жирарджин «жақсы социализмді» капитал мен еңбек арасындағы үйлесімді ілгерілету деп анықтады, ал «жаман социализм» капитал мен еңбек арасындағы соғысты ілгерілетті. Маркс және Энгельс Жирарджиннің «жақсы социализм» теориясын социализм емес деп сынады. Жирарджиннің «жақсы социализмі» шын мәнінде қоғамдағы жұмысшыларды елемеді және қоғам тек капиталистерден тұрады деген тұжырымға келді. Кейін Жирарджин өзінің газетінде принц Луи Наполеонды сайлауға белсенді түрде үгіттеді, бірақ кейін ол оның ең қатал қарсыластарының біріне айналды. 1856 жылы ол «La Presse» газетін сатты, бірақ 1862 жылы оны қайта жаңғыртты, бірақ оның танымалдығы азайды, содан кейін Жирарджин «La Liberté» атты жаңа журналды іске қосты, оның көшеде сатуына тыйым салынды. Ол Эмиль Оливье және Либералдық империяны қолдады, бірақ Пруссияға қарсы соғысты жақтау үшін қайтадан жалынды журналистикаға кірісті.