Кіріспе
Libération (libeʁasjɔ̃), кеңінен Libé (libe) деп танылған, Франциядағы күнделікті газет, 1968 жылғы мамыр айындағы наразылық қозғалыстарынан кейін 1973 жылы Жан-Поль Сартр мен Серж Юлидің Парижде құрған газеті. Бастапқыда Францияның саяси спектрінің сол жақ шетінде орналасқан, газеттің редакциондық бағыты 1970-ші жылдардың соңында орталық-солшыл позицияға қарай өзгерді және 2012 жылға дейін солай болып қала берді. Басылым өзінің "ДНК-сын" "либералды-либертариандық" деп сипаттайды. Ол француз солшылындағы әртүрлі бағыттар үшін ортақ платформа болып табылуға және "бостандықтар мен азшылықтарды қорғау" принципін басшылыққа алуға бағытталған. 2005 жылы Эдуард де Ротшильдтің 37% акциясын сатып алуы және сол жылы Серж Юлидің Еуропа Конституциясын бекіту жөніндегі референдумда "жақтау" позициясын қолдауы, газеттің солшыл оқырмандарынан алшақтауына себеп болды. Алғашқы жылдары газет өзінің еркін және әзіл-қалжың стилімен, сондай-ақ дәстүрлі емес журналистік мәдениетімен ерекшеленді. Барлық қызметкерлер, басшылық құрамды қоса алғанда, бірдей жалақы алды. Редакторының дәстүрлі жазбаларынан өзге, Note de la rédaction деп аталып, N. D. L. R. деп белгіленетін, сонымен қатар типографтың соңғы сәтте енгізген өткір және тапқыр түсініктемелері бар NDLC (note de la claviste) жаңашылдығы да болды. Бұл француз күнделікті газеттерінің алғашқы веб-сайты болды. 2018 жылы газеттің таралымы шамамен 67 000 дананы құрады. Libération Франциядағы маңызды газеттердің бірі саналады.
Libération (libeʁasjɔ̃), popularly known as Libé (libe), is a daily newspaper in France, founded in Paris by Jean Paul Sartre and Serge July in 1973 in the wake of the protest movements of May 1968. Initially positioned on the far left of France's political spectrum, the editorial line evolved towards a more centre left stance at the end of the 1970s, where it remains as of 2012. The publication describes its "DNA" as being "liberal libertarian". It aims to act as a common platform for the diverse tendencies within the French Left, with its "compass" being "the defence of freedoms and of minorities". Edouard de Rothschild's acquisition of a 37% capital interest in 2005, and editor Serge July's campaign for the "yes" vote in the referendum establishing a Constitution for Europe the same year, alienated it from a number of its left wing readers. In its early days, it was noted for its irreverent and humorous style and unorthodox journalistic culture. All employees, including management, received the same salary. In addition to traditional editor's notes, known as Note de la rédaction and marked as N. D. L. R., it included the innovative NDLC (note de la claviste), apt and witty comments inserted at the last moment by the typesetter. It was the first French daily to have a website. It had a circulation of about 67,000 in 2018. Libération has been considered a newspaper of record in France.
Бірінші кезең (1973-1981 жж.)
Libération Жан-Поль Сартр, Филипп Гави, Бернард Лаллемент, Жан-Клод Вернье, Пьер Виктор, сонымен қатар Бенни Леви және Серж Юлидің қатысуымен 1973 жылдың 3 ақпанында 1968 жылғы мамыр айындағы наразылықтардың нәтижесінде құрылды. Сартр 1974 жылдың 24 мамырына дейін «Либерация» газетінің бас редакторы болды. Осы кезеңде газетке солшыл ливандық журналист Самир Франгие де үлес қосты. Бастапқыда газет иерархиялық емес принциппен жұмыс істеді, барлық қызметкерлер – бас редактордан бастап күзетшіге дейін – бірдей жалақы алды, бірақ кейін бұл «қалыпты жағдайға» айналды. 1980 жылдардың басында газет жарнама қабылдай бастады және бұрын мүлдем бас тартқан сыртқы қаржыландыруға жол берді, бірақ солшыл бағытын сақтап қалды. Газеттің негізін қалаушы және бұрынғы директоры Серж Юлидің айтуынша, Libé белсенді газет болды, бірақ ол ешқандай саяси партияны қолдамайды, кері күш ретінде әрекет етеді және көбінесе сол және оң қанатты әкімшіліктермен жаман қарым-қатынаста болады. Libé-нің пікірлер беттері («ребондтар») түрлі саяси көзқарастарды жариялайды. Олардың тәуелсіздікке және «кері күшке» бағытталғандығының мысалы – 1993 жылы «Либерация» социалистік президент Франсуа Миттеранның заңсыз тыңдау бағдарламасын жариялаған кезде болды. Libération мәдени және әлеуметтік оқиғаларға қатысты кейде балама пікірлерімен танымал. Мысалы, қылмыстар және басқа да оқиғалар туралы хабарлардан өзге, газет күнделікті сот процестерін де жариялайды, бұл кішігірім қылмыскерлерге көбірек адамдық көзқараспен қарауға мүмкіндік береді. Серж Юли айтқандай, «Либерацияның формуласы – қарсы мәдениет пен саяси радикализмнің үйлесімі». Редакцияның 2005 жылы Еуропа Конституциясын құру туралы шартты қолдау шешімі көптеген оқырмандар тарапынан сынға ұшырады, олар кейіннен «Еуропалық ұлттың» тұрақты негізі үшін қажет деп саналған әлеуметтік көзқарастардан мүлдем айырылған, тым неолибералды шартқа «жоқ» деп дауыс берді. 2010 жылдың 11 желтоқсанында Libération WikiLeaks веб-сайтының көшірмесін, соның ішінде АҚШ дипломатиялық кабельдері мен басқа да құжаттар жинағын жариялады, бұл WikiLeaks-ке қолдау көрсету мақсатында жасалды, оны «сот шешімі болмастан [WikiLeaks] жұмысын тоқтатуға тырысқан үкіметтер мен компаниялар» тарапынан «жабылуынан» қорғау үшін жасалды. 2015 жылдың маусым айында Libération WikiLeaks-пен бірлесіп, АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің 2006 жылдан 2012 жылға дейін президенттер Жак Ширак, Николя Саркози және Франсуа Олландтың телефон сөйлесуін жасырын тыңдап отырғанын хабарлады.
Although Libération is not affiliated with any political party, it has, from its theoretical origins in the May 1968 turmoil in France, a left wing slant. According to co founder and former director Serge July, Libé was an activist newspaper that, however, does not support any particular political party, acts as a counter power, and generally has bad relations with both left wing and right wing administrations. Libé's opinion pages (rebonds) publish views from many political standpoints. An example of their proclaimed independent, "counter power" slant is when in 1993 Libération leaked Socialist president François Mitterrand's illegal wiretapping program. Libération is known for its sometimes alternative points of view on cultural and social events. For instance, in addition to reports about crimes and other events, it also chronicles daily criminal trials, bringing in a more human vision of petty criminals. As Serge July puts it, "the equation of Libération consisted in combining counter culture and political radicalism". The editors' decision, in 2005, to support the Treaty establishing a Constitution for Europe (TCE) was criticized by many of its readers, who later decided to vote "no" to a treaty seen as too neoliberal, lacking social views deemed necessary to the solid foundation of a "European nation". On 11 December 2010, Libération started hosting a mirror of the WikiLeaks website, including the United States diplomatic cables and other document collections, in solidarity with WikiLeaks, in order to prevent it from being "suffocated" by "governments and companies that were trying to block [WikiLeaks'] functioning without even a judicial decision". In June 2015, Libération, working with WikiLeaks, reported that the United States National Security Agency had been secretly spying on the telephone conversations of presidents Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy and François Hollande from at least 2006 through 2012.
Эдуард де Ротшильдтің қатысы
2005 жылы Libération газетіне қаржы өте қажет болды, ал Серж Юли кеңеске редакциялық шешімдерге араласпайтынына уәде берген Эдуард де Ротшильдті газеттің басқаруына жеткілікті белсенділік танытуын шешуге көндіруге тырысты. 2006 жылдың мамыр айында газет «Libé апта соңы» деп аталатын демалыс журналын жариялады, оған «Экрандар» (телевизия, интернет және киноны қамтиды) және тағы бір «R.» қосымшасы енді. (Соңғысы сол жылдың қыркүйек айында тоқтатылды.) 2006 жылдың 13 маусымында Серж Юли редакция қызметкерлеріне Эдуард де Ротшильд Луи Дрейфус (генералдық директор) және өзі газеттен кетсе ғана, газетке одан әрі қаржы салуға келісетінін айтты. Юли газеттің болашағы оның шешіміне байланысты деп сенді. Журналистер қатты таң қалды. Ертесі күні олар газеттің негізін қалаушысын мақтап, журналистік тәуелсіздік туралы алаңдаушылықтарын білдірген мәлімдеме жариялады. Серж Юли 2006 жылдың 30 маусымында газеттен кетіп қалды. «Либерация» газетінің алғашқы басқарушы директоры Бернар Лаллемен мен Эдуард де Ротшильд арасындағы пікірсайыс «Ле Монд» газетінде жарияланды. 2006 жылдың 4 шілдесінде жарияланған мақаласында Лаллемен Юлидің кеткені «жазудың мағынасы бар» дәуірдің аяқталуы екенін айтты. Лаллемен «Либерация» газетінің және жалпы баспасөздің болашағы туралы пессимистік көзқарас білдірді. Ротшильдтің араласуын сынап, Лаллемен Сартрдың «Ақшаның идеясы жоқ» деген сөзін келтірді. Кейіннен Лаллемен блогында Ротшильдтің газетке тарихи байланысы болмағанын, оның мақсаты газеттің өзіне емес, тек ақша табу екенін мәлімдеді. 6 шілдеде Ротшильд: «Либерацияға моральдық, интеллектуалдық және қаржылық қолдау қажет. Либерацияға реквием қажет емес» деді. Алтымыш екі қызметкер, оның ішінде 35 журналист, мысалы, бас редактор Антуан де Годемар, Альберт Лондр сыйлығының иегері Сорж Шаландон (екеуі де 1973 жылы газет құрылғаннан бері жұмыс істеп келеді) және редактордың орынбасары Пьер Хаски (1981 жылдан бері жұмыс істейді) қаңтардың соңында жұмыстан кетуге дайын тұрды (барлығы 276 қызметкердің арасында). 2005 жылдың соңында газеттен кеткен 55 қызметкерді қосып есептегенде, Ротшильд газеттің иесі болғаннан бері кеткен қызметкерлердің саны 150-ге жуықтайды, ондаған отставкалар (оның ішінде Флоренс Оубенас, Доминик Симонно, Антуан де Бэк, Жан Атсфельд) есепке алынбағанда. 2007 жылдың мамырында бұрынғы «Либерация» журналистері, соның ішінде Пьер Хаски және Паскаль Рише («Либерация» редакторы) Rue 89 жаңалықтар сайтының құрушылары болды. 2014 жылы газет тағы да жаңалықтар ошағына айналды, себебі журналистер мен акционерлер газеттің болашағы туралы пікір келіспеушілікке ұшырады. Айналымның төмендеуіне байланысты акционерлер газеттің сайтынан әлеуметтік желі жасауды ұсынды. Бас редактор Николя Деморан осы даудан кейін отставкаға кетті.
In May 2007, former Libération journalists, including Pierre Haski and Pascal Riché (Op Ed editor of Libération) created the news website Rue 89. In 2014, the newspaper once again found itself in the news, following a public dispute between its journalists and shareholders over the future of the newspaper. In the face of falling circulation the latter had sought to re invent the paper's web site as a social network. The editor in chief Nicolas Demorand resigned over the row.