Кіріспе

Стокгольмдегі қосымша төлем (Trängselskatt i Stockholm), сондай-ақ Стокгольмдегі жол жүру ақысы деп те аталады, Швецияның Стокгольм қаласының орталық бөлігіне кіретін және шығатын көптеген көлік құралдарынан алынатын салық түріндегі трафик бағасы жүйесі. Қосымша төлем 2006 жылғы 3 қаңтар мен 2006 жылғы 31 шілде аралығындағы жеті айлық сынақтан кейін 2007 жылғы 1 тамызда тұрақты түрде енгізілді. Бұл жүйе 1975 жылы Аймақтық лицензиялау схемасы ретінде алғаш енгізілген Сингапурдың Электрондық жол бағасы (ERP) жүйесінен шабыттанды. Қосымша төлемнің басты мақсаты – Стокгольмнің орталық айманындағы жол ағдарын азайту және экологиялық жағдайды жақсарту. Риксдаг мұны 2007 жылғы 20 маусымда бекітті, ал қосымша төлем 2007 жылғы 1 тамыздан бастап күшіне енді.

Төленетін салық сомасы

Төленетін салық сомасы жүргізушінің трафик салық аймағына кіру немесе одан шығу уақытына байланысты. Сенбі, жексенбі күндері, мерекелерде немесе мереке күнінен бұрынғы күндері, түнгі уақытта (18:30 – 06:29) және шілде айында төлем қабылданбайды. 2016 жылдың қаңтар айында трафик салығы көтерілді, бұл 2007 жылы тұрақты түрде енгізілгеннен бергі салықтың алғашқы өсімі болды.

Төлем әдісі

Көлік тығыны салығын бақылау пункттерінде төлеуге болмайды – олар тек қай көліктер өткенін тіркейді. Әр айдың соңында көлік иесіне өткен айдағы бақылау пункттерінен өтуі бойынша салық шешімдерімен бірге есеп жіберіледі. Есепті келесі айдың соңына дейін төлеу керек. Егер есеп келмесе де, көлік иесі салықты төлеуге жауапты. Есепті үш түрлі жолмен алуға болады: көлік иесінің тіркелген мекенжайына пошта арқылы, көлік иесінің интернет-банкине электрондық түрде немесе «Автожөнелту» деп аталатын тікелей дебеттеу арқылы, ол есеп мерзімі келгенде көлік иесінің банк шотынан салықты автоматты түрде шегеруге мүмкіндік береді. 2015 жылдан бастап бұл ереже шетелде тіркелген көліктерге де қолданылады. Билік ең көп таралған елдердегі жинау агенттіктерімен келісім шарт жасады, олар иелерінен ақы алады.

Салықтық шегерім

Жеке тұлғалар мен кәсіпорындар үшін салық салынатын табыстан жол жүру ақысын шегеруге болады. Жеке тұлғалар осы ақыны қызметтік сапарлар үшін, сондай-ақ үйден жұмыс орнына дейінгі жол шығындарын көлік құралына байланысты шығыстарды шегерудің қалыпты ережелері бойынша (1:80 SEK/км) шегеруге құқылы, яғни егер қашықтық белгілі бір шамадан жоғары болса және жеке көлікпен жүруге кеткен уақыт қоғамдық көлікпен салыстырғанда күніне кем дегенде 2 сағатты үнемдесе. Егер бұл шарт орындалмаса, қоғамдық көлік құралына кеткен шығынды (жол жүру ақысыз) шегеруге болады. Алғашқы 10 000 SEK сомасы шегерілмейді (2016 жылы Стокгольм облысы бойынша қоғамдық көлік бағасы 8 400 SEK құрады). Кәсіпорындар жол жүру ақысының барлық шығындарын, тіпті қызметтік көліктермен жеке мақсатта жүру шығындарын да шегеруге болады (қызметтік көліктерді жеке пайдалану құқығына салық салынады).

Технология

Бақылау пункттерінен өтетін көліктер автоматты түрде нөмірлік тақтаны тану арқылы тіркеледі. Камералар, лазерлік детекторлар, антенналар және ақпараттық тақталардан тұратын жабдық, әр бақылау пунктінде орнатылған порталдар жиынтығына бекітілген. Бақылау пункттерінде төлем кабиналары жоқ, олардың барлығы қадамыз және төлем кейіннен басқа тәсілдермен жүзеге асырылады (жоғарыда көрсетілген төлем әдісіне қараңыз). Дәстүрлі жол төлемі кабинасында жол ақысының маңызды бөлігі персоналға жұмсалады, бұл мұнда болдырмауға тырысамыз. Лидингё аралында тұратын немесе оған жиі сапар шегетін азаматтар үшін, көліктерді одан да дәл анықтау үшін қосымша DSRC транспондерін пайдалануға болады, себебі қате идентификация Лидингё жеңілдігі ережесінің күшін жояды (жоғарыда көрсетілген Географиялық жеңілдіктерге қараңыз). Конжестиялық салықты сынау кезінде қолданылған DSRC транспондерлері енді пайдасыз және оларды Швеция Жол басқармасына қайтару керек.

Талқылау

Тоқтама салығы енгізілгенге дейін, әсіресе Стокгольм округінің шеткі аймақтарында, бақылау бекеттерінен тыс тұратын, бірақ қала орталығында жұмыс істейтін тұрғындар, осы ұсынысты қабылдау мәселесінде өз пікірлерін білдіруге тиіс екендерін айтты. Бірақ бақылау бекеттері орнатылғаннан кейін, пікірталас көбінесе басылды, себебі жүйе тиімді жұмыс істейді және осы бекеттерден өту құны көптеген тұрғындарға қанағаттанарлық, сондай-ақ ұсыныс қолданысқа енгеннен бері Стокгольмнің орталық бөлігі тазаруда. Пікірталас көп жағдайда ұсыныстың саяси себептеріне қарай жылды, кейбіреулер бұл ұсынысты Стокгольм тұрғындарына орталықтандырылған шведтік саяси жүйе үшін салған жаза деп санайды, ал Швецияның ауылдық аймақтарындағы көптеген адамдар Стокгольмның басқа аймақтардан артық екенін сезінеді. Алғашқыда бұл көлік кептелісі үшін алым ретінде жоспарланған, салық емес. Бірақ Швеция үкіметі мұндай шараны алым емес, салық деп шешті, сондықтан бұл мемлекеттік салыққа айналды, жергілікті салыққа емес, себебі Швециядағы муниципалитеттерге жаңа салықтар құруға рұқсат етілмейді.

Нәтижелер

Референдумдардың нәтижелері. Сандар мен пайыздық көрсеткіштері бос және жарамсыз дауыстарды қамтымайды. Әкімшілік бірлік Дауыс саны Иә Жоқ Дандерид 16 962 32,5% 67,5% Экеро 13 528 39,9% 60,1% Ханинге 37 548 40,8% 59,2% Лидингё 24 926 29,6% 70,4% Нака 44 785 42,9% 57,1% Нинэшамн 12 588 41,2% 58,8% Салем 7 563 39,6% 60,4% Соллентуна 32 409 40,8% 59,2% Сольна 35 598 43,9% 56,1% Стокгольм 458 786 53,0% 47,0% Тиресё 22 526 44,3% 55,7% Тэби 35 630 34,2% 65,8% Валлентуна 14 884 42,5% 57,5% Ваксхольм 5 699 45,9% 54,1% Эстерåкер 20 140 40,9% 59,1% Стокгольмді есептемегендегі жалпы саны 324 786 39,8% 60,2% Жалпы саны 783 572 47,5% 52,5%

Нәтижелерді түсіндіру

Сайлау күніне дейін және одан кейін көп ұзамай, қалалық референдумдардың нәтижесі қаншалықты әсер ететіні, әсіресе Стокгольмнан басқа муниципалитеттерде өткізілген референдумдар үшін белгісіз болды. 2006 жылғы жалпы сайлау алдындағы Социал-демократиялық үкімет (Перссон кабинеті) олар тек Стокгольм муниципалитетінде өткізілген референдум нәтижелерін ғана ескеретінін айтты, ал оппозициялық партиялар (Швеция үшін Альянс) сайлауда жеңіске жеткен жағдайда басқа муниципалитеттердегі референдумдардың нәтижелерін де қарастыратындарын мәлімдеді. Оппозициялық партиялар сайлауда жеңіске жетті және үкімет құрғанға дейін (Рейнфельдт кабинеті) партия басшылары 2006 жылдың 1 қазанында жол ақысын тұрақты түрде енгізуді және түскен қаражатты Стокгольмдегі қоғамдық көлік емес, Стокгольм мен оның төңірегіндегі жаңа жолдар салуға толықтай жұмсалатынын жариялады. 2006 жылдан 2011 жылға дейін, көлік ағынының азаюына және халық пікірінің жақсаруына қарамастан, Стокгольмдегі жол ағлағы күшейді.

Автоматты түрде нөмірлік тақтаны тану

Автоматты нөмірлік тақтаны танудың кемшіліктері бар. Финляндия және Литваның нөмірлік белгілері швед нөмірлік белгілерімен салыстырғанда үш әріптен және үш цифрдан тұратын ұқсас форматқа ие. Жүйе бұл айырмашылықты анықтай алмайды, нәтижесінде швед тіркелген көлігінің иесіне қате төлем жүктелуі мүмкін. Сонымен қатар, ұрланған және жасалған нөмірлік белгілердің салдарынан жазықсыз адамдарға жалған төлем талаптары жіберілуде. Барлық көліктер фотоға түсіріледі, сондықтан қате төлемді байқаған және наразылық білдірген адамдар төлемнен босатылады.