Кіріспе

1955 жылғы 3 категориядағы Атлантика мұхитындағы дауыл

Хилда даулы – Мексиканың Тампико қаласының жанынан өткен үш дауылдың екіншісі. 1955 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының сегізінші аталған дауыл – Хилда 10 қыркүйекте Кіші Антиль аралдарының жанында тропикалық толқыннан пайда болды. Батысқа қарай жылжу кезінде ол тез күшейіп, шағын дауылға айналды және 13 қыркүйекте Кубаның оңтүстік-шығысын кесіп өтті. Сол жерде ол мол жаңбыр жауып, күшті жел соқты, нәтижесінде Ориенте провинциясындағы кофе егісінің 80% жойылды. Кубаның шығыс қаласы Баракоада Хилда елдегі ең көне шіркеуге елеулі зақым келтірді. Кубадағы жалпы шығын 2 миллион долларды құрады, ал 4 адам қаза тапты. Кейін дауыл Солтүстік-Батыс Кариб теңізі арқылы өтіп, Гранд-Кайманға жетті, содан кейін Солтүстік-Батыс Кариб теңізіне қарай жылжып, сирек қоныстанған Шығыс Юкатан түбегіне аз ғана зиян келтірді. Мексика шығанағына жеткен соң, Хилда 18 қыркүйектің кешкі уақытында 200 км/сағ жылдамдыққа дейін күшейді. Дауыл жағаға жеткенге дейін Тампикода бұрынғы Глэдис даулынан қалған су тасқыны болды. Хилда 19 қыркүйекте таңертең қалаға соқтығысты, желдің күші шамамен болды. Ол Тампиконың 90% суға баттырып, мол жаңбыр жауып, күшті жел салдарынан үйлердің жартысы зақымданып, 15 000 адам үйсіз қалды. Дауылдан 300 адам қаза тауып, Мексикада 120 миллион доллардан астам (1955 жылғы АҚШ доллары) шығын келді. Су тасқыны салдарынан дизентерия індеті пайда болды, ал Хилда соққаннан кейін шамамен 10 күн өткен соң Джанет даулы да сол аймаққа соқтығысып, одан әрі су тасқыны мен зақым келтірді. Аталған дауылдардың салдарынан келген шығын 1955 жылы Мексиканың бюджетінің шамамен жартысын құрады. 304 адамның қаза болуына және 120 миллион долларлық зиянға қарамастан, Хилда есімі маусым аяқталғаннан кейін алынбады.

Метеорологиялық тарих

Хильда даулының пайда болуы шығыстан келген ауа толқынынан бастау алды, ол 10 қыркүйек күні түнгі Кіші Антиль аралдарында тропикалық депрессияны тудырды. Келесі күні жүйіткі дауылдарда желдің күші күшейді, Багам аралдары мен Кубада сезілді. Хильда Кубаның оңтүстік-шығысына соққанда, орташа деңгейдегі зақымдар келтіріп, төрт адамның қазасына себеп болды, ал қаладағы үйлердің құлауы салдарынан бес адам жарақат алды. Күшті жаңбыр мен желден қант қамысы мен ананас егініне 2 миллион долларлық зиян келді. Жүздеген адамдар жарақат алып немесе үйсіз қалды. Дауыл Кайманера қаласын оқшаулағаннан кейін, американдық жұмысшылар Гуантанамо шығанағынан медициналық бригада мен жабдықтары бар пойыз жіберді. Дауыл аралға құлаған кезде, Белиз қаласында дауыл туралы ескерту жарияланды. Техас штатының оңтүстігінде дауыл алдында билік өкілдері құм қаптарын ұсынды және кәсіпкерлерге еденнен 2 фут (1 метр) биіктікте тауарларын жылжытуға кеңес берді, бұл мүмкін болатын су тасқынының алдын алуға бағытталған шара еді. Үлкен аумақты қамтиған дауыл Техастың оңтүстігіндегі жағалау жолдарын су басып, желдің күшінен қиратуға әкелді. Мексикалықтар Хильда даулының әлсіреп, Тампико маңында соққы беретінін күткен. Дауыл туралы радио арқылы хабарланғанда, құрлыққа тиюге үш сағат қалғанда, көптеген адамдар ұйықтап жатқандықтан дайындық шараларын қабылдай алмады. Дауылдың алдында су деңгейі көтерілді, ал құрлыққа тиюге дейін Тампиконың 10 пайызы бұрынғы Глэдис даулынан су басқан еді. Тампикода Хильданың күшті желдері анемометрді бұзып жіберді, құрал желдің жоғары жылдамдығын тіркегеннен кейін; желдің ең жоғары жылдамдығы кейіннен бағаланды. Ларедо, Техас қаласынан Мехико қаласына дейінгі теміржол желісі дауыл кезінде үзіліп қалды, бірақ он күннен кейін қалпына келтірілді. Жалғасқан су тасқыны салдарынан екі баладан тұратын дизентерия ішкі ауруынан қаза болды. Мексика үкіметі Тампикоға Мексика қаласынан медициналық жабдықтар, азық-түлік және киім-кешек жіберді, ал АҚШ-тың төрт тікұшағы Пануко өзені бойындағы құтқару операцияларына көмектесті. Хильда Тампикоға соққаннан кейін шамамен 10 күн өткен соң, Джанет даулы да сол аймаққа әсер етіп, одан әрі зақымдар мен өлім-жұлымға себеп болды. Екі дауылдың салдарынан олардың жолында 1240 адам қаза тапты. Екі дауылдан кейін Мексика үкіметі мен әскері зардап шеккен тұрғындарға көмек көрсетті, ал Мексика Қызыл Кресті аурудың таралуын болдырмау үшін вакцинация және медициналық көмек ұсынды.