Кіріспе
Карлос Саура Атарес (4 қаңтар 1932 – 10 ақпан 2023) – испан кинорежиссері, фотограф және жазушы. Луис Буньюэль мен Педро Альмодовармен бірге Испанияның ұлы кинорежиссерлерінің бірі саналады. Оның жарты ғасырдан астам уақыт бойы жасаған фильмдері көптеген халықаралық марапаттарға ие болды. Саура 1955 жылы қысқаметражды деректі фильмдер түсірумен мансабын бастады. 1960 жылы Канн кинофестивалінде тұңғыш толық метражды фильмінің премьерасы болғаннан кейін ол халықаралық деңгейде танымал болды. Неореалист ретінде киноға түсіп, испан цензурасын айналып өту үшін Саура метафоралар мен символикаға толы фильмдерге көшті. 1966 жылы «Аң аулау» фильмі Берлин халықаралық кинофестивалінде «Күміс аю» жүлдесін жеңіп, оны халықаралық жарыққа шығарды. Келесі жылдары ол саяси қысымға эмоционалды және рухани жауап беру арқылы кинематографиялық шешімдерімен халықаралық беделге ие болды. 1970 жылдары Саура Испаниядағы ең танымал режиссер болды. Оның фильмдері күрделі повествовалық тәсілдерді пайдаланды және көбінесе дау тудырды. Канн кинофестивалінде «Анжелика туысы» (1973) және «Крия Куервос» (1975) фильмдері үшін арнайы жюри сыйлығын жеңіп алды, ал 1979 жылы «Мама 100 жасқа толды» фильмі «Оскар» сыйлығына «Үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясында ұсынылды. 1980 жылдары Саура «Қанды той», «Кармен» және «Эль амор брухо» фламенко трилогиясымен көзге түсті, онда ол драмалық мазмұнды және фламенко биін үйлестірді. Оның туындылары әлемдік кинофестивальдарда көрсетіліп, көптеген марапаттарға ие болды. «Кармен» (1983) және «Танго» (1998) фильмдері үшін «Оскар» сыйлығына екі рет ұсынылды. Оның фильмдері – уақыт пен кеңістіктің, шындық пен қиялдың, өткен мен қазіргі заманның, естелік пен галлюцинацияның өрнекті бірігісі. 20 ғасырдың соңғы екі онжылдығында Саура музыканы, биді және бейнелеу өнерін біріктіретін туындыларға баса назар аударды.
Carlos Saura Atarés (4 January 1932 – 10 February 2023) was a Spanish film director, photographer and writer. With Luis Buñuel and Pedro Almodóvar, he is considered to be among Spain's great filmmakers. He had a long and prolific career that spanned over half a century, and his films won many international awards. Saura began his career in 1955 making documentary shorts. He gained international prominence when his first feature length film premiered at Cannes Film Festival in 1960. Although he started filming as a neorealist, Saura switched to films encoded with metaphors and symbolism in order to get around the Spanish censors. In 1966, he was thrust into the international spotlight when his film The Hunt won the Silver Bear at the Berlin International Film Festival. In the following years, he forged an international reputation for his cinematic treatment of emotional and spiritual responses to repressive political conditions. By the 1970s, Saura was the best known filmmaker working in Spain. His films employed complex narrative devices and were frequently controversial. He won Special Jury Awards for Cousin Angelica (1973) and Cría Cuervos (1975) in Cannes, and he received an Academy Award for Best Foreign Language Film nomination in 1979 for Mama Turns 100. In the 1980s, Saura was in the spotlight for his Flamenco trilogy – Blood Wedding, Carmen and El amor brujo, in which he combined dramatic content and flamenco dance forms. His work continued to be featured in worldwide competitions and earned numerous awards. He received two nominations for Academy Awards for Best Foreign Language Film for Carmen (1983) and Tango (1998). His films are sophisticated expression of time and space fusing reality with fantasy, past with present, and memory with hallucination. In the last two decades of the 20th century, Saura concentrated on works uniting music, dance and images.
Ерте өмір
Саура 1932 жылғы 4 қаңтарда Арагонның Уэска қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Антонио Саура Пачеко, Мурсиядан шыққан, заңгер және мемлекеттік қызметкер болған. Анасы, Фермина Атарес Торренте, концерттік пианист болған. Төрт баланың екіншісі Карлостың ағасы Антонио Саура және екі қарындасы, Мария дель Пиллар мен Мария де лос-Анхелес болған. Антонио абстракті экспрессионист суретші ретінде танымал болды. Ата-анасы төрт бауырласына да бостандыққа негізделген білім беруге тырысты. Әкесі Ішкі істер министрлігінде жұмыс істегендіктен, Саура отбасы Барселонаға, Валенсияға, ал 1953 жылы Мадридке көшті. Саураның балалық шағы Испания азаматтық соғысымен бірге өтті, онда ұлтшылдар республикашылдарға қарсы күресті. Саура соғыс кезіндегі балалық шағын жақсы есте сақтады. Кейіннен ол фильмдерінде осы естеліктерін бейнеледі – ойнаған ойындары мен айтқан әндері, сондай-ақ бомбалау, аштық, қан мен өлім туралы қараңғы естеліктері. Оған оқуға дін қызметкері үйреткен, ата-анасы діни экстремистерден қорғаған туысы. Соғыс аяқталғаннан кейін Саура ата-анасынан айырылып, анасының әжесі мен әпкелерімен бірге Хюскаға қайтарылды. Ол бұл туыстарын «оңшыл және өте діндар» деп сипаттады, олар балаға республикалық аймақта алған либералды білімге қарама-қарсы нәрсені сіңірді. Құрылыс инженері мамандығын оқығаннан кейін, ағасы Антонио Саураның кеңесімен киноиндустриясында жұмыс істеуге кірісті. 1967 жылы оның «Фраппе мента» фильмі 18-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде «Үздік режиссер» номинациясы бойынша «Күміс аю» сыйлығын жеңіп алды. 1981 жылы 31-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде «Деприса, Деприса» фильмі үшін «Алтын аю» сыйлығына ие болды. Саура фламенко және басқа да дәстүрлі билерді бейнелейтін фильмдерімен танымал болды. Оның 1980-ші жылдардағы фламенко трилогиясына «Қанды үйлену» (Bodas de Sangre), «Кармен» және испан фламенко бишісі Кристина Хойостың туындыларынан алынған «Сүйкімді махаббат» (El amor brujo) кірді. Кейіннен ол «Фламенко» (1995), «Танго» (1998) және «Фаду» (2007) фильмдерін түсірді. 1989 жылы түсірген «Қараңғы түн» (La noche oscura) фильмі 39-шы Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты. Саура сюрреалист шебер Луис Бунюэль туралы түсірген фильмін өзінің ең үздік туындысы деп есептейді. Онлайн кино журналына берген сұхбатында ол «Бунюэль және Саломон патшаның үстелі» (2001) туралы былай деді: «Бұл мен түсірген ең керемет фильм. Маған фильм ұнайды, бірақ басқаларға ұнамайтын сияқты. Бунюэльге бұл фильм ұнаса керек. Бірақ, мүмкін, тек оған ғана ұнаған болар еді. Фильмде көрінетін барлық нәрсе менің онымен болған әңгімелеріме негізделген». 1990 жылы ол «Ай, Кармела!» фильмі үшін «Ең жақсы режиссер» және «Ең жақсы сценарий» номинациялары бойынша «Гойя» сыйлығын алды. 1992 жылы Барселона Олимпиада ойындарының ресми фильміне режиссер болып тағайындалды, «Марафон» (1993) фильмін түсірді. 2008 жылы Карлос Саура Мумбаидегі «Көшпенді бейне академиясы» ұйымдастырған 10-шы Мумбаи халықаралық кинофестивалінде «Өмір бойы жетістіктері үшін» сыйлығымен марапатталды. 2013 жылы оған Кераланың 18-ші халықаралық кинофестивалінде өмір бойына сіңірген еңбегі үшін сыйлық табысталды.
Жеке өмір және өлім
Карлос Саура үш рет үйленген. Алғашқы әйелі – Адела Медрано. Олардың Карлос және Антонио есімді екі ұлы болды. «Аутридж» фильмінің түсірілімінен кейін қарым-қатынас бастаған актриса Эулалия Рамонмен үшінші некесінен Анна есімді қызы дүниеге келді. Оның қызы Анна соңғы жылдары оның агенті (сондай-ақ оң қолы және фильмдерінің продюсері) болды. Саура жақыннан фотосуретке құмар болған және 600-дан астам камерадан тұратын коллекция жинаған. Саура арагондық режиссер Луис Бунюэльдің жақын досы болды. Олар 1960 жылы Канн кинофестивалінде кездескен. Саура 1980 жылдардың басынан бері Колладо Медианода тұрды. Саура 2023 жылдың 10 ақпанында 91 жасында Колладо Медианодағы үйінде тыныс алу жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол келесі күні 37-ші Гойа марапаттау салтанатында өмірлік жетістіктері үшін Гойа сыйлығын алуға тиіс еді.