Кіріспе

Норман Фрэнк Кембер (1931 жылы туған) – Бартс және Лондон медицина және стоматология мектебінің зейнеткер биофизика профессоры, христиан пацифисі, соғыс және бейбітшілік мәселелері бойынша белсенді түрде күреседі. Баптист дінінің өкілі ретінде ол Солтүстік Америка Баптисттік бейбітшілік бірлестігінің және Келісім бірлестігінің көп жылдан бергі мүшесі. Әскери қызметтен бас тартушы ретінде ол 1950 жылдардың басында ауруханада жұмыс істеді, бұл оның медициналық физикаға деген қызығушылығын арттырды. Ол жыл сайынғы Гринбельт фестиваліндегі "Бейбітшілік аймағы" қызметіне қатысады. 2005 жылы Ирактағы Christian Peacemaker Teams (CPT) делегациясының құрамында болғанда, ол тағы үш CPT мүшесімен бірге тұтқынға алынып, кеңінен жарияланған тұтқындық дағдарысына себеп болды, соның арқасында ол халықаралық деңгейде танымал болды.

Ұшып кету

2005 жылдың 26 қарашасында Кембер (делегаты) және тағы үш батыс бейбітшілік жұмыскері (америкалық Том Фокс және канадалықтар Джеймс Лони және Хармит Сингх Суден) өзін "Дұрыстық қылыштары бригадасы" деп атаған бұрын белгісіз топпен ұрланды. Оның отбасының айтуынша, Кембер ирактықтарға көмектесу үшін Иракқа барған. Кембердің отбасы былай деді: "Норманның Ирак халқына жасаған сапары оның барлық түрлі ортадан, сенімдерден және өмір салтынан шыққан адамдарды тыңдауға дайындығын және барлық адамдардың теңдігін қамтамасыз етуге деген ұмтылысын көрсетеді". Ол Иракқа дін аудару үшін емес, тыңдау үшін, ирактықтардан үйрену үшін, құндылықтарды таңу үшін емес, бейбітшілік пен өзара түсіністікті дамыту үшін барды". 25 наурызда BBC Radio 5 Live радиосындағы телефон арқылы жүрген әңгімеде, 1992 жылдың қыркүйегінен 1993 жылдың мамырына дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Босниядағы әскеріне басшылық еткен британдық бұрынғы полковник Боб Стюарт, Кембер мен оған ұқсас адамдардың Бағдадқа бармау туралы кеңеске құлақ қоймағандықтан, қауіпсіздік қызметтерінің, британ үкіметінің және көпұлтты күштердің "ақылсыз, бірақ жақсы ниетті, араласатын азаматты" құтқару үшін бағалы уақыт пен ресурстарды жұмсағанын айтты. Оның алғыс айтуға құштар еместігі нағыз христиандық құндылықтарға сай емес деп сынға ұшырады.

Салдары

Ол 25 наурызда Ұлыбританияға оралды және "Мен [Ирақта] қарулы күш арқылы тұрақты бейбітшілікке қол жеткізілетініне сенбеймін, бірақ олардың (қарулы күштердің) батылдығына құрмет көрсетемін және мені құтқаруға қатысқандарға алғыс айтамын" деген жазбаша мәлімдеме жасады. Кейін сол күні ол бейнеүндеме арқылы да өз құтқарушыларына, сондай-ақ оның ұсталып тұрған кезінде отбасына қолдау көрсеткендерге тағы да алғыс айтты. Кембер өзінің "Ирақтағы тұтқын" атты кітабын жазды, ол 2007 жылы жарық көрді. Ол Иракқа әскери араласуға қарсылық білдіру үшін барғанын және Бағдадтан әскери тікұшақпен, пулеметпен күзетілген күйде ұшып кеткенін өзінің бір қызықайлық ретінде қарастырады. Сондай-ақ ол өзінің бейбітшілік туралы куәлігінің күмәндігін және қандай баламалар бар екенін талқылайды. Лекцияларында және сұхбаттарында Кембер өзін қынжырлататыны – ол тірі және зор екендігі, ал Ирактағы адамдар, әскерилер де, бейбіт азаматтар да үнемі қауіп астында, ал көптегендері осы уақытқа дейін өмірін жоғалтқаны екенін айтады.

Оны босату туралы өтініш

Көптеген адамдар мен топтар Кембердің босатылуын сұрады; олардың ішінде: Терри Уэйт, радикалды ислам ғалымы Әбу Катада, Мысырдың «Мұсылман бауырластығы» және Гуантанамо түрмесінің бұрынғы тұтқыны, британдық Моаззам Бегг.

Ұстаздарды ұстау

2006 жылдың 7 қарашасында Ирак үкіметтік әскерлері Кемберді ұрлап, оны қамауға қатысы бар деген күдікпен бірнеше адамды қамауға алды. Сол күні Кембер оларға қарсы куәлік беруден бас тартатынын мәлімдеді.

Ирактағы тұтқын

Көпұлттық әскери рейдте босатылғаннан кейін бір жыл өткен соң, Кембер Бағдадтағы тұтқындыққа қатысты дау-дамабылдың ар жағындағы өзінің оқиғасын "Ирактағы тұтқын" кітабында баяндады. The Guardian газеті үшін жазған Кембер өзінің тұтқынға алушыларының мінез-құлқына жоғары баға берді, олардың өзін "Бізді тұтқынға алушылардың осылай шамалы жазалағанына мен өзім таңғаламын – әсіресе, американдық квакер Том Фокстың қайғылы, көбінесе түсіндірілмейтін өлтіруінен басқа".

Кембер Әбу Қатадаға кепілдік берді

2008 жылдың мамыр айында Kember Абу Катаданың босатылуы үшін кепілдік берді, бұл оқиға дау тудырды. Кемберді босатуды өтінген Қатада жалған паспортпен Ұлыбританияға кірді, бірақ 1998 жылғы Ұлыбританияның Адам құқықтары заңы мен Еуропалық адам құқықтары конвенциясы негізінде, террористік қызметке қатысы бар деген күдікке қарамастан, Ұлыбританияда қалуға рұқсат алды. Ол Арнайы иммиграциялық апелляциялық комиссия оны босатуға бұйырғанша түрмеде ұсталды.