Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мал тұқымы
Breed of cattle
Шортхорн мал тұқымы XVIII ғасырдың соңында Англияның солтүстік-шығысында пайда болған. Бұл тұқым екі мақсатты – сүт және ет өндірісі үшін жаратылған; алайда, тұқымның ішіндегі кейбір әулеттер әрқашан бір немесе екінші қасиетке басымдық берді. Уақыт өте келе, бұл әртүрлі әулеттер арасында айырмашылықтар пайда болды және XX ғасырдың екінші жартысына қарай екі жеке тұқым қалыптасты – еттік Шортхорн және сүттік Шортхорн. Барлық Шортхорн малдары қызыл, ақ немесе ала түсті болады, бірақ кейбіреулер ала түсті малды артық көреді, ал толығымен ақ түсті малдар сирек кездеседі. Дегенмен, Шортхорн тұқымының бір түрі тұрақты түрде ақ болу үшін селекцияланды – Ақ нәсілді Шортхорн, ол қара Галлоуэй малдарымен будандастырылып, танымал көк сұр ала мал (Blue Grey) гибридін алу үшін өсірілді.
The Shorthorn breed of cattle originated in the North East of England in the late eighteenth century. The breed was developed as dual purpose, suitable for both dairy and beef production; however, certain blood lines within the breed always emphasised one quality or the other. Over time, these different lines diverged, and by the second half of the twentieth century, two separate breeds had developed – the Beef Shorthorn, and the Milking Shorthorn. All Shorthorn cattle are coloured red, white, or roan, although roan cattle are preferred by some, and completely white animals are not common. However, one type of Shorthorn has been bred to be consistently white – the Whitebred Shorthorn, which was developed to cross with black Galloway cattle to produce a popular blue roan crossbreed, the Blue Grey.
Тарих
Бұл тұқым бастапқыда Англияның солтүстік-шығысында кездесетін Тизвотер және Дарем сиырларынан пайда болды. XVIII ғасырдың соңында Чарльз және Роберт Коллинг ағайындары Роберт Бейкуэллдің Лонгхорн сиырларында сәтті қолданған селекциялық әдістерді пайдаланып, Дарем сиырларын жақсартуға кірісті. 1796 жылы Кетон Холлдың Чарльз Коллингі әйгілі Дарем бұқасын өсірді. Осы селекциялық бағдарламаның шыңы 1804 жылы Чарльз Коллинг өсірген Комет атты бұқаның дүниеге келуі болды. Бұл бұқа 1810 жылы Браффертон аукционында 1000 гинеяға сатылды, бұл тарихқа енген алғашқы 1000 гинеялық бұқа болды. 1808 жылға дейін Мэриленд штатының Балтимор қаласынан Гарри Дорси Гоф Америка Құрама Штаттарына осы тұқымға жақын сиырларды әкелген болуы мүмкін. Сол кезде Кирклингтонның Томас Бейтс және Киллесбидің Джон Бут Тизвотер сиырларын дамытып жатты. Бейтс сиырлары кейіннен сүт өнімділігі үшін, ал Бут сиырлары етті қасиеттері үшін жетілдірілді. 1817 жылы Бут үйірінен Шотландияға әкелінген малдар "Бейф Шортхорн" тұқымын шығаруға пайдаланылды. Коутс алғашқы төрт томды жариялады, содан кейін Генри Стаффорд мал өсіру кітабының иелігін және басылымдарын өз қолына алды, кітапқа "Коутстың мал өсіру кітабы" деген атауын сақтап қалды. Ұлыбритания мен Ирландияның Шортхорн қоғамы 1874 жылы құрылды және Стаффордтан мал өсіру кітабының авторлық құқығын сатып алды. Олар Коутстың мал өсіру кітабын жинақтап, басып шығаруды одан әрі жалғастырды. Америкалық Шортхорн мал өсіру кітабы Америка Құрама Штаттарында кез келген тұқым үшін алғаш рет жарық көрді, ол 1846 жылы жарияланды, ал 26 жылдан кейін, 1872 жылы Америкалық Шортхорн қауымдастығы құрылды. 1999 жылы Канадада сирек кездесетін генетикалық ауру – тибиалдық гемимелия, бір ғана малдан тараған аз ғана Шортхорн сиырларында анықталды.
The breed developed from Teeswater and Durham cattle found originally in the North East of England. In the late eighteenth century, the Colling brothers, Charles and Robert, started to improve the Durham cattle using the selective breeding techniques that Robert Bakewell had used successfully on Longhorn cattle. In 1796, Charles Colling of Ketton Hall, bred the famous Durham Ox. The culmination of this breeding program was the birth of the bull Comet, bred by Charles Colling, in 1804. This bull was subsequently sold for 1000 guineas in 1810 at the Brafferton sale, the first 1000 guinea bull ever recorded. Related cattle may have been imported to the United States by Harry Dorsey Gough of Baltimore, Maryland, before 1808. At the same time, Thomas Bates of Kirklevington and John Booth of Killesby were developing the Teeswater cattle. The Bates cattle were subsequently developed for their milking qualities, whereas the Booth cattle were developed for their beef qualities. Animals taken to Scotland in 1817 from the Booth herd were used to produce the Beef Shorthorn breed. Coates published the first four volumes, after which Henry Stafford took over the ownership and publishing of the herd book, retaining the name Coates's Herd Book. The Shorthorn Society of Great Britain and Ireland was founded in 1874, and purchased the copyright of the herd book from Stafford. They have continued to compile and publish Coates's Herd Book ever since. The American Shorthorn Herd Book was the first to be published in the United States for any breed and was started in 1846, with the formation of the American Shorthorn Association following 26 years later in 1872. Tibial hemimelia, a rare genetic disorder, was identified in Canada in 1999 in a small number of Shorthorn cattle, all descended from a single individual.
Тарату
Қазіргі кезде бұл тұқым негізінен ағылшын тілді елдерде және Оңтүстік Америкада таралған. Басты елдер: Аргентина, Австралия, Канада, Жаңа Зеландия, Ирландия Республикасы, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания, Америка Құрама Штаттары, Уругвай және Зимбабве. Англияның солтүстік-шығысындағы Бимиш мұражайы Дарем тұқымын сақтап қалды.
Today, the breed is found mainly in English speaking countries, and Southern South America. The main countries are: Argentina, Australia, Canada, New Zealand, Republic of Ireland, South Africa, United Kingdom, the United States of America, Uruguay, and Zimbabwe. Beamish Museum in north eastern England preserves the Durham breed.