Кіріспе
Британдық тарихшы, жазушы және комик суретшісі Денис Гиффорд (26 желтоқсан 1927 – 18 мамыр 2000) – британдық жазушы, хабаршы, журналист, комик суретшісі және кино, комикс, теледидар және радио тарихын зерттеуші. Ұзақ мансабында ол британдық комикстер үшін жазды және сурет салды; танымал медианың авторлары, орындаушылары, кейіпкерлері және тарихы туралы елуден астам кітап жазды; радио және теледидар үшін танымал бағдарламаларды ойлап тапты, жинақтады және оған үлес қосты; сондай-ақ бірнеше қысқаметражды фильмдерге режиссерлік етті. Гиффорд – ірі комикс коллекционері, ол әлемдегі ең үлкен британдық комикстер жинағының иесі болды. Гиффордтың кино және комикс тарихындағы еңбектері, әсіресе Ұлыбританияда, бұрын-соңды мұндай ауқымды зерттеулер жасалмаған осы салалардағы жұмыстың жан-жақты сипаттамасын берді, көптеген жоғалған фильмдер мен атауларды тауып, көптеген авторларын анықтады. Ол кино және комикс тарихының бастапқы кезеңдеріне ерекше қызығушылық танытты, онда мәліметтер аз және сенімсіз болды, ал оның өте кең жинағы құнды деректер көзіне айналды. Гиффорд Ұлыбританияда шыққан барлық көркем, ғылыми-популярлық және анимациялық фильмдердің, сондай-ақ АҚШ-тағы алғашқы анимациялық фильмдердің толық кинографиясын жасады. Ол Ұлыбританияда жарық көрген барлық комикстерді тізімдеуге тырысқан алғашқы комикс каталогын және британдық комикстерге арналған алғашқы баға белгілеуші нұсқаулықты құрастырды. Оның комикс және киноның ерте дамуына қатысты зерттеулері оларды академиялық тұрғыдан зерттеуге негіз салды, ал оның анықтамалық еңбектері осы салалардағы маңызды мәтіндер болып табылады. Гиффорд – карикатурист және комик суретшісі, ол көптеген басылымдар үшін жұмыс істеді, көбінесе 1940-шы, 1950-ші және 1960-шы жылдардағы британдық комикстерде. Ол көбінесе юмористик туындылар жасағанмен, супергерой, вестерн, ғылыми фантастика және оқиғалы жанрларда да жұмыс істеді.
Denis Gifford (26 December 1927 – 18 May 2000) was a British writer, broadcaster, journalist, comic artist and historian of film, comics, television and radio. In his lengthy career, he wrote and drew for British comics; wrote more than fifty books on the creators, performers, characters and history of popular media; devised, compiled and contributed to popular programmes for radio and television; and directed several short films. Gifford was also a major comics collector, owning what was perhaps the largest collection of British comics in the world. Gifford's work in the history of film and comics, particularly in Britain, provided an account of the work in those media of previously unattempted scope, discovering countless lost films and titles and identifying numerous uncredited creators. He was particularly interested in the early stages in film and comics history, for which records were scarce and unreliable, and his own vast collection was an invaluable source. Gifford produced detailed filmographies of every traceable fiction, non fiction and animated film ever released in the UK, and of early animated films in the US. He compiled the first comics catalogue attempting to list every comic ever published in the UK, as well as the first price guide for British comics. His research into the early development of comics and cinema laid the groundwork for their academic study, and his reference works remain key texts in the fields. Gifford was also a cartoonist and comic artist who worked for numerous titles, mostly for British comics in the 1940s, 50s and 60s. Although these were largely humour strips, he worked in a range of genres including superhero, Western, science fiction and adventure.
Жас кезі: 192748
Гиффорд Лондонның Форст-Хилл қаласында баспагер Уильям Гиффорд пен Амелия Хачингстің жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Оңтүстік Лондондағы гүлденген Сиденхэм қалашығында өсті, бірақ соғыс жылдарында Кент қаласының Тонбридж қаласына эвакуацияланды. Гиффорд Оңтүстік Лондондағы жеке Дулуич колледжінде оқыды (1939–1944), оқушы кезінде комикстерді жақсы көріп, карикатуралар салатын. Ол қыздырылған желатин мен гектограф сиясын қолданып, мектепте 1 пенниге сататын "The Junior" комиксін жасады. Гиффорд Ұлттық қызметінде Корольдік әуе күшінде (1946–1948) "AC1 Clerk/Pay Accounts" лауазымында қызмет еткен кезінде де сурет салуын жалғастырды, содан кейін Лондонның "Evening News" газеті үшін "Telestrip" карикатурасын салуға кірісті.
Комикстік өнер және комик жазу: 194282
Гиффордтың карикатурашы ретіндегі өнімді мансабы газеттік комикстерді және комикстерді қамтыды, олардың барлығы дерлік британдық баспагерлерге арналған. Оның алғашқы жарияланған туындысы – 1942 жылғы "Magical Monty for All Fun Comics". Гиффорд "Empire State News" және "Sunday Dispatch" газеттері үшін де комикстер жасады. Гиффордтың мансабының бастауы Д. С. Томсонмен байланысты, және оның жұмысының көп бөлігі юмористикалық комикстерге арналған, бірақ ол одан әрі түрлі жанрлар мен стильдерді, соның ішінде оқиғалық, детективтік, ғылыми фантастика, вестерн және супергеройлерді де қамтыды. Гиффорд 1940, 50 және 60 жылдары комикс суретшісі ретінде ең көп жұмыс істеді. 1970 жылдардың басында Гиффордтың жазушылық мансабы, негізінен комикстер және кино тарихы тақырыптарында, жеке карикатурист ретіндегі жұмысынан басымдық алды.
Сұлбалық стилі
Гиффордтың ерекше, қарапайым сурет салу стилі болды, тіпті қимыл-әрекетке толы комикстерінде де көңіл көтерушілік сезімі байқалды. Панельдер көбінесе қыжыр-қимылмен толы, динамикалық болып келетін, әрбір кейіпкер назар аудару үшін бәсекелесетін. Оның әзіл-қалжың комикстері көзге түсетін сөз ойындарымен және "көрнекі әзілдермен" тығыз байланысты, комик өнерінің "көрнекі ережелерімен" толы болды, бұл ортаның мәдени мұрасын жан-жақты білуінен туындады. Гиффорд олар үшін сурет салған кезеңде, Д.С. Томсон және көптеген британдық комикс баспаларының қатаң саясаты болды – суретшілер өз жұмысына қол қоюға құқықсыз еді, бірақ ерекше жағдай ретінде оған өнерін анық қол қоюға рұқсат берілді.
Алтын ғасыр супербатырлары: 194549
Гиффорд кем дегенде үш ең алғашқы британдық Алтын ғасыр супербатырын жасады: Мистер Мускул – «Динамик Комикс» үшін (1945), Стримлайн, оның №1 слоганы оны «әлемдегі ең жылдам жауынгер» деп жариялады, ол Монкхауспен бірлесіп «Стримлайн Комикс» үшін (1947) жасалған, және Тайгер Мэн – «Рей Реган» №1 комиксінде дебют жасаған (1949). Гиффорд өзі 1939 жылы британдық антологиялық комиксте шыққан «Триумф» комиксіндегі Нат Брэнд жасаған Дерикссон Денені «американдық комикстер стиліндегі алғашқы британдық супергерой» деп атайды, бірақ Мистер Мускул және Стримлайн екеуі де британдық кейіпкерлерді американдық жанрға енгізуге жасалған алғашқы әрекеттер болды. Бұл, соғыс кезіндегі қағаз рационированиесі мен импорт шектеулеріне байланысты АҚШ супергеройлерінің комикстерін импорттаудың шектеулі болуына байланысты туындады. Гиффорд пен Монкхаус 1950 жылдардың басында өздерінің «Стримлайн» баспасын құрды, ол «Капитан Майт» және «Мастермен» сияқты басқа Алтын ғасыр супербатырларының қайта басылымдарын шығарды. Тек «Стримлайн Комикс» №1 комиксінде сюжет және суреттер Гиффордқа тиесілі болды, бірақ ол «Inky the Imp of the Inkpot» бір беттік юморлық жолағын және №4 комиксіндегі «Құпия қаланы іздеу» шытырман оқиғасын ұсынды. Мистер Мускулды Боб Розакис жасаған «Hero Hotline» комиксіндегі кейінірек пайда болған DC кейіпкері Мистер Мускулмен немесе Джерри Сигел жасаған «Charlton Comics» кейіпкері Мистер Маскулмен шатастыруға болмайды. Тайгер Мэнды «Street & Smith» Алтын ғасырының кейіпкері Тайгер Мэнмен, «Fiction House» Алтын ғасырының кейіпкері Тайгер Мэнмен, «Marvel/Timely» Алтын ғасырының кейіпкерлері Тайгер Мэн немесе Трояк Тайгер Мэнмен, немесе «Atlas/Seaboard» кейіпкері Тайгер Мэнмен шатастыруға болмайды.
Гиффорд жобалары: Рэй Риган, Star Comics, Panto Pranks: 1946-1950 жылдар
Гиффорд 1940-1950 жылдары бірнеше комикстерді жасады, жазды және редакциялады. Олардың ішінде Рон Эмблтон салған суреттерімен «Рей Риган» (1949) детективтік комиксі, Гиффорд өзі жазып, салған «Панто Пранкс» (1949), «Физз Комикс» (1949) және Монкхауспен бірге сурет салған және редакциялаған, Моркемб пен Уайз, Боб Монкхаус, Джилл Дей және «Тобор Ұлы» кино кейіпкері сияқты заманауи артистердің туындылары жарияланған «Стар Комикс» (1954) комикстері бар. Гиффорд жасаған осы комикстердің көпшілігі соғыстан кейінгі қағаз рационированиесіндегі олқылықты пайдалану үшін көбінесе бір ғана нөмірден тұратын, бірақ осы қысқа мерзімді жобалар Гиффордтың әртүрлі қызығушылықтарына сай келді, себебі ол жанрдан жанрға оңай көше алатын.
Батыс тас: Рой Роджерс және басқалар: 1946-61
Гиффорд 1940-шы, 50-ші және 60-шы жылдары көптеген батыс комикс-жолақтарын жасады және жазды, соның ішінде "Айс Хай" Роджерс пен Редмаска арасындағы (1946), Билл Эллиотттың "Республиканың Ескі Лос-Анджелесіндегі" "Шериф" #3 (1948) және Энни Оуклиге арналған (1957–1958) және "Ганхокс Батыс" (1960–1961) комикс-жолақтары. Гиффорд "Шериф Комикс" (күні көрсетілмеген, 1950-ші жылдар) батыс комиксінде Рой Роджерс фильмінің бейімделу жолағына сурет салды, өзін "Гас Денис Гиффорд" деп таныстырды және оның сурет салу стилі "[Гарри Паркс жасаған американдық суреттерге] өте жақын болуы мүмкін" еді, бұл Гиффордтың басқа жанрлардағы қарбалас, комикалық стилімен үйлеседі.
Күлкілі тасмалар: Нокаут, Уизер & Чипс және журналдар: 194671
Гиффорд пен Монкхаус 1940-1950 жылдары әртүрлі журналдарға комикстер шығарды, соның ішінде Galaxy журналы (1946) (Galaxy Science Fiction журналымен шатастырмау керек). Гиффорд "Classics Illustrated" журналының #146 (британдық сериясы), "Барон Мюнхгаузеннің оқиғалары" (1962) мұқабасын салған. Бұл мұқаба, әдеттегі классикалық қаһармандық стильге қарағанда, көбірек комедиялық және мультфильмдік сипатта болды, олар көбінесе суретпен бейнеленген. Гиффорд өте танымал әзіл-сықақ комиксі "Нокаут" үшін бірнеше комикстер жасады, олардың ішінде "Біздің Эрни" (1950), "Stoneage Kit the Ancient Brit" және оның өзінің туындысы – "Steadfact McStaunch". Кейін ол "Steadfast McStaunch" комиксін IPC-нің жаңа журналы "Whizzer and Chips" (1969) үшін қайта жаңғыртты, ол 1973 жылы "Нокаут" журналымен бірікті.
Anglo Studios: Marvelman, Капитан Керемет, Супер DC, Теледидар Торнадо: 195471
Мик Англомен ABC ғылыми-фантастикалық тақырыбы Space Comics (1953–54) бойынша жұмыс істегеннен кейін, Гиффорд 1954 жылы құрылған Англо студиясында жұмыс істей бастады, оның ішінде ұзақ уақыт бойы жазып, ертедегі Marvelman суреттерін салды, бұл супергерой 1980 жылдары Алан Мурдың қараңғы көрінісімен қайта жаңартылды. Гиффорд Marvelman компаниясының бірнеше тақырыптарындағы бірқатар комикстерде жұмыс істеді және Flip and Flop және The Friendly Soul атты жеңіл жанды қосымша комикстерін жасады. Сондай-ақ, ол 1988 жылы Miracleman Family #2 комиксінің қайта басылуына арналған Marvelman Family тарихы туралы "Отбасыны құру" атты редакциялық мақала жазды. Anglo американдық қайта басылымдар сериясы Анни Оуклиді қабылдағанда, Гиффорд жаңа комикстер жасау үшін британдық және испан суретшілерінен тұратын команданың бір мүшесі болды (1957–58). Гиффорд Anglo Features үшін Gunhawks Western (1960–61) батырлық комикстерін және Anglo's Captain Miracle (1961) үшін "Біздің жігіт" атты юморлық комикстерін ұсынды. Ол Anglo's Silver Age DC қайта басылымдарының антологиясы Super DC (1969–70) үшін бірнеше юморлық комикстер жасады, сондай-ақ Marvelman-нан шыққан оның юморлық комиксі The Friendly Soul-дың Супермен Бампер кітабында (1970) және Super DC Бампер кітабының #1 (1971) қайта басылымдарын ұсынды. Кейін 1960 жылдары Гиффорд News of the Universe Television Service атты бір реттік комиксті, Dan Dan the TV Man юморлық комиксінің тұрақты шығарылымдарын және Мик Англо редакторы болған TV Tornado (1967–68) үшін Jester Moment атты бір немесе екі панельдік әзілдер жинағын жасады.
Авторлық анықтама
Гиффордтың академиялық білімі болмаса да, ол кинотану, медиатану және әлеуметтік және мәдени тарих ғалымдары құрметтейтін кино тарихы бойынша танымал сарапшы болды. Оның көптеген анықтамалық еңбектері осы салаларда оқу үшін ұсынылады. Басқа да бірнеше пионер кино архивистермен бірге Гиффордтың «энциклопедиялық еңбегі» Тарихи зерттеулер институты тарапынан «британдық кино өнеркәсібінің қызметкерлері мен өндіріс тарихының толық картасын ұсынды» деп мойындалды. Гиффорд британдық фильмдер туралы жан-жақты анықтамалық жұмыс жасады – «Британдық кино каталогы, 1895–1970: Анықтамалық нұсқаулық», онда Ұлыбританияда түсірілген, тіпті кино каталогтарында көбінесе кездеспейтін қысқа фильмдер де бар, барлық табылған фильмдердің тізімі, сондай-ақ фильмнің ұзақтығы, сертификаты, қайта шығарылған күні, дистрибьюторы, өндіріс компаниясы, продюсер, режиссер, басты рөлдердегі актерлер, жанры және сюжеттік сипаттамасы сияқты егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Бұл көп жылдық еңбек болды, өйткені Гиффорд зейнеткерлікке кеткен өнеркәсіп қызметкерлерін іздестіріп, сауда басылымдарының, журналдардың және анықтамалықтардың бұрынғы нөмірлерін зерттеді. Каталогтың үшінші (1994) басылымы барлық жазбаларды жаңартты және екі томдық нұсқада жарық көрді: «Көркем фильм, 1895–1994» және «Көркем емес фильм, 1888–1994». Ол британдық кино тарихшылары үшін маңызды еңбекке айналды, ал Британдық кино институтының (BFI) «Қозғалатын бейне» кураторы «Sight & Sound» журналының ең жақсы кино кітаптарының тізімінде былай деді: «Британдық ұлттық кинографияға ең жақын нәрсе институты немесе университеті емес, бір адам жасаған». Гиффордтың танымал «Қорқыныштың суретпен бейнеленген тарихы» атты еңбегі де тізімге енді. Каталогтың барлық басылымдарында анимациялық фильмдер болмады, бірақ Гиффордтың «Британдық анимациялық фильмдері, 1895–1985: Фильмографиясы» ұқсас толықтыруға ұмтылды. 1200-ден астам фильм егжей-тегжейлі сипатталды, бұл кезеңдегі британдық анимациялық фильмдердің барлығын, толық метражды фильм, қысқа фильм, қоғамдық мағлұматтық фильм немесе жарнама болсын, қамтуға тырысты. Гиффорд сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңге ерекше назар аудара отырып, тарихи шолу жасады. Комикстер тарихын зерттегенде, Гиффорд АҚШ өнеркәсібіне артық баға берген кино тарихындағы қателіктерді түзетуге тырысты, Дэдли Бакстонның сөздерін келтіре отырып: «Ол [1915 жылы] алғаш рет «Люзитанияның» батуын барлық қорқынышты драмамен анимациялады, үш жыл бұрын Винсор Маккей АҚШ-та осы тақырыпты қарастырды. Дегенмен, кино тарихында Маккейдің нұсқасы әлемдегі алғашқы драмалық мультфильм болып саналады!» Гиффордтың жазбалары сонымен қатар кинематографиялық тұлғалардың өмірбаяндарын қамтыды, мысалы, «Карлофф: Адам, Монстр, Фильмдер» және «Фильм жасаушылар: Чаплин», оның мұқият зерттеулері мен егжей-тегжейлі білімі осы жанрға өте қолайлы болды. Гиффорд 1977 жылы Ситжес халықаралық фантастика және қорқыныш фестивалінде төреші болды. BFI кино, теледидар және комикс өнеркәсібінің түрлі өкілдерінен алынған Гиффордтың сұхбаттарының кең мұрағатын сақтайды. Денис Гиффордтың жинағы BFI Ұлттық кітапханасының бір бөлігі ретінде сақталады. BFI 2001 жылдың қаңтар айында Ұлттық кинотеатрда Денис Гиффордқа арналған кеш өткізді, оның кино тарихына қосқан үлесін атап өту үшін.
Танымал көрермендер мен фанат баспасөзінің авторлығы
Гиффордтың классикалық комедиядан басқа, жанрлық фильмдерге деген қызығушылығы ерекше болды, ол осы жанрлардың бастауларына және төмен бюджетті B-фильмдеріне баса назар бөлді. Ол 1950-ші жылдардан бері ғылыми фантастикалық журналдарға жазып, осы кезеңді жанрдың кинода жетілу шегі деп есептеді: «Ғылыми фантастика 1950-ші жылдарда ғана шынымен дами бастады, алдымен Джордж Палдың таңғажайып жартылай деректі фильмі – «Айға саяхат» шықты, одан кейін Роберт Л. Липерттың B-фильмі – «X-М рокеты» кинотеатрларда озып кетті. Кино нені көрсетсе, комикстер соның артынан еретін». Ол 1952 жылы «Space Patrol Official Handbook» атты кітабымен ерте ғылыми фантастикалық «фэндомды» жандандыруға тырысты. Бұл кітап ғылыми фантастикаға кіріспе болып табылды, онда 1902 жылғы француздық «Айға саяхат» фильмінен бастап 1918 жылғы даниялық «Марсқа саяхат» және 1951 жылғы «Жер тоқтап қалған күні», «Х планетасынан келген адам», «X-М рокеты», «Жер тоқтап қалған күні» және «Әлемдер соқтығысқанда» сияқты заманауи фильмдерге дейінгі «болашақ фантазиясы» фильмдерінің тізімі берілген. Сондай-ақ, Гиффорд салған астрономиялық фактілер мен қиялданған ғарыш кемесінің және ғарыш костюмінің суреттері де кірістірілген. Гиффорд үшін қорқыныш жанры ерекше қызығушылық тудырды: ол 1950-ші, 60-шы және 70-ші жылдардағы қорқыныш жанкүйерлерінің белсенді мүшесі болды, соның ішінде «Gothique Film Society» қоғамында болды. 1970-ші жылдары ол Дез Скинннің «House of Hammer» журналында тұрақты мақалалар жариялады, біріншісі – «Қорқыныштың алтын тарихы», кейін – «Hammer тарихы». Алайда, Гиффорд «Hammer Studios» студиясын, әсіресе оның кейінгі жылдарындағы туындыларын қатты сынға алды, ол ертедегі британдық және голливудтық қорқыныштың қарапайым үлгілерін артық көрді. Ол «Hammer» студиясының қан төгу мен сексуалдық сахналарды ашық пайдалануын цинизм деп санады, 1973 жылғы «Қорқыныштың суретті тарихы» еңбегінде: «Қорқыныштың жаңа дәуірі жаңа талғамға бағытталған. Ескі фильмдерде қанды көріністерден тез бас тартса, «Hammer» жақыннан түсіру үшін кесіп тастады» деп жазды. «A Pictorial History of Horror» кітабы кино және қорқыныш әуесқойларының бір буыны үшін ықпалды туынды болды, автор және журналист Дейв Томпкинс «The Paris Review» журналында оны «бала кезімдегі ең маңызды кітап» деп сипаттады. Гиффорд өмір бойы Лорел мен Хардидің жанкүйері болды, ол «Film Funsters» атты Лорел мен Хардиді бағалау қоғамының алғашқы британдық филиалын құрды, сондай-ақ олар туралы бірнеше мақала жазды. Ол сондай-ақ Шерлок Холмсқа қызығушылық танытты, «Sherlock Holmes Society» қоғамының мүшесі болды және детективті бейнелейтін фильмдер туралы түрлі рецензиялар мен мақалалар жазды. Гиффорд кино және танымал ойын-сауық туралы көптеген мақалалар жазды, оларды кәсіби және фэнзин журналдарында жариялады.
Кинодағы мансабы: 1962-67
Кинотанушы ретінде зор құрметке ие болса да, Гиффордтың кино саласындағы кәсіби қызметі салыстырмалы түрде шектеулі болды. Дегенмен, 1950-1960 жылдары ол бірнеше қысқаметражды фильмдерді режиссерлік етіп, түсірді, олардың көпшілігі Ұлыбритания үкіметінің тапсырысымен түсірілген жарнамалық және қоғамдық ақпараттық фильмдер болды. Ол сонымен қатар "Патэ" киножурналының "Айқын көрініс: Әнші кино" (1964) атты деректі фильмін өндіріп, режиссерлік етті, ол 1929 жылдан 1964 жылға дейінгі британдық музыкалық фильмдерден алынған үзінділерден құралған. "Патэде" жұмыс істеген кезінде Гиффорд әріптесі, "Патэ" қызметкері Анжела Калагиасқа үйленді. Кейін ажырасқан бұл жұбайлардың 1965 жылы Пандора Джейн есімді бір қызы дүниеге келді. Гиффорд 1962 жылы ғарыш жарысын пародизациялаған "Керек болса ғарышкер" сценарийін жазды, бірақ фильм жоспарланғанмен түсірілмеді.
Комикстердің тарихы мен сын: 197095
Гиффордты көптеген адамдар Ұлыбританияның комикстер тарихындағы ең көрнекті зерттеуші деп санайды, әсіресе британдық комикстердің алғашқы кезеңдерінде. Британдық кітапхана өз Британдық комикстер жинағын зерттеушілерге көмек ретінде Гиффорд жазған каталогтар мен анықтамалық еңбектерді ұсынады, және шын мәнінде, Британдық кітапхана ұсынатын осы тақырыптағы көптеген анықтамалық еңбектерді Гиффорд жазған. Комикстерді зерттеу, басқа медиамен салыстырғанда әлі де дамымаған болатын, 1971 жылы, Гиффорд комикстер тарихы бойынша өзінің алғашқы кітабын – «Комикстерді ашу» атты еңбегін жариялаған кезде, дерлік болмады. Сол кезде британдық комикстердің толыққанды мұрағаты болған жоқ, толық зерттелген каталогтауға әрекет жасалмады, 1940 жылдары Ұлыбританияда комикстерді жаппай жою көптеген нөмірлерді, тіпті атауларды тиімді жазбаларсыз жоғалтты, университеттерде ортаны зерттейтін арнайы курстар болған жоқ, ал комикстің пайда болуы мен дамуына қатысты күрделі зерттеулер мен пікірталастар жүргізілмеді. Гиффорд комикстердің Еуропа мен АҚШ-та бар сенімділікті, Ұлыбританияда да қол жеткізуіне ұмтылды: «Қызығы, комикс қағазының туған жері – Ұлыбритания ғана комикстерді олардың сыртқы түрінен көрінетіндей, оқылғаннан кейін бірден тастап кететін нәрсе деп қабылдайды». Комикстердің кез келген дәуіріне құштар болғанымен, Гиффордтың ерекше қызығушылығы ежелгі комикстерге болды, «ортаның дамуының басында, бір рет жарық көрген, белгілі бір кестесі жоқ, комикс тарихшылары үшін нашар баспагерлердің қиындық тудырған, шағын бюджетпен жұмыс істеген уақытта».
Комикстің пайда болуы және ертедегі комикстер тарихы
Гиффорд алғашқы, сенімді және егжей-тегжейлі комикстер тарихын «Викториандық комикстер» (1976) және «Британдық комикстер каталогы, 1874–1974» (1974) сияқты еңбектерінде жариялады, ал «Халықаралық комикстер кітабында» (1984) толық шолу жасады. Ол комикстердің пайда болуы, соның ішінде алғашқы комикс пен комикс кейіпкерлері туралы пікір-таластарды одан әрі дамытты, «комикстер тарихында біз бір бетті алып, оны «Комикс №1» деп жариялай алатын сәт жоқ» деп мәлімдеді. Комикстің алғы құралы ретінде ол алғашқы комедиялық журнал «The Comick Magazine» (1796) журналын атады. Бұл журналдағы барлық мәтінмен бірге бір Уильям Хогарттың гравюрасы жарияланған, бірақ Гиффорд олардың біріктірілгенінде «рассказдық тізбек құрап, комикстің ерте түрі ретінде сипаттауға болатынын» ұсынды. Ол сондай-ақ Роулендсонның «Доктор Синтакс» кейіпкері «The Poetical Magazine» журналының (1 мамыр 1809) «The Schoolmaster's Tour» сериясында жарияланғанын көрсетті. Гиффорд «Еуропада, тіпті әлемде» комикстің маңызды прототипі болып табылатын алғашқы карикатуралық журнал Хопкирктің «Глазго көзілдірігі» (11 маусым 1825) болғанын айтты. Гиффорд заманауи графикалық романдардың бастауын 19 ғасырдың соңына жатқызды, оның дамуын әртүрлі кезеңдер арқылы бақылады, оның ішінде «Judy The London Serio-Comic Journal» (1 мамыр 1867) журналындағы Али Слопер, алғашқы рет мәтін мен суреттерде қайталап пайда болатын кейіпкер болды. «Викториандық комикстерде» ол Слопердің «алғашқы комикс кітап форматында, қағазда қайта басылған жинақта пайда болғанын, өзінің комикс газеті болғанын және комикс тарихында ең ұзақ өмір сүрген кейіпкер болғанын» атап өтті. Ол «Funny Folks» (12 желтоқсан 1874) газетін алғашқы комикс деп санады, өйткені оның әр бетінде жартылай сурет, жартылай мәтін орналасқан. Слопердің алғашқы панельдері, әрине, бірнеше панельдерден тұрды, бірақ олар «бір-біріне тәуелділік және тізбектелген баяндау стратегиясынан» мүлдем құрылған жоқ, әр сурет жеке әзілді жеткізді және басқа панельдермен байланысты баяндауды құрмады. Сондай-ақ, оған сөздерді көрсететін тізбекшелер сияқты форманың маңызды элементтері жетіспеді, бірақ әр суреттің мәтіні болды. Пікір-таластар жалғасуда, бірақ Гиффордтың комикстердің пайда болуына қатысты зерттеулері мен қорытындылары академиялық ортада кең танылды.
Али Слопер
Гиффорд Элли Слоперді әлемдегі алғашқы комикстің кейіпкері ретінде жақтады, ол үшін ол құдайға сыйынған тұлғаға айналды. Ол қайта жаңғыртылды және кейде көптеген комикстерде және басқа басылымдарда оның суреттері жарияланды, бұл қазіргі оқырмандардың комикстің ерте тарихымен танысуын қамтамасыз етуге бағытталған. "Ally Sloper" журналы коммерциялық сәттілікке жете алмады және тек төрт нөмірі ғана шықты, бірақ атаудағы Гиффордтың жаңашылдығын бір мәдени тарихшы "[Б]ритандық юмор комикстерінің дәстүрлі стилін дәл пародируя, Viz журналынан шамамен үш жыл бұрын осы үлгіні болжады" деп мойындады. Ол 1976 жылы бірнеше "Alan Class Comics" басылымдарында жарияланған "Ally Sloper" футболкасының жарнамаларына суреттер салды, бұл "Ally Sloper" журналын насихаттау мақсатында жасалды. Гиффорд 1976 жылы "Алли Слопер" сыйлығын да іске қосты, ол – еңбек еткен комикстерге арналған жылдық жүлде. 1989 жылы Италиядағы Лукка комикс фестивалінде өткен комикс тарихына арналған саммитте Гиффордты "Сары баланың" 1895 жылы алғаш жарияланған әлемдегі алғашқы комикстің кейіпкері екендігін жариялайтын декларацияға қол қоюға шақырған он бір "халықаралық сарапшының" бірі ретінде шақырды. Гиффорд қол қойды, бірақ бұл әрекетті 1867 жылы алғаш жарияланған Элли Слопердің атынан жасады.
Британдық комикстердің тарихи жіктелуі
Гиффорд британдық комикстер тарихының нақты анықтамасын беруге тырысты, себебі «Алтын ғасыр» және комикстердің басқа да тарихи кезеңдері алғаш рет АҚШ комикстер тарихын сипаттау үшін қалыптастырылған. Бұл кезеңдер Ұлыбритания комикстеріне тек АҚШ-тың Ұлыбритания нарығы мен авторларына тигізген әсерінің нәтижесінде ғана қатысты, ал сол кездегі британдық комикстердегі маңызды ерекшеліктерді ескермейді, атап айтқанда, Ұлыбританияда жанрлық тақырыптарға қарағанда, әсіресе АҚШ-та кең таралған супергеройлар басым болды. Гиффорд «1930-шы жылдар британдық комикстердің алтын ғасыры болды» деп мәлімдеді, себебі 1930 жылдары жоғары сапалы, табысты және ерекше британдық юмор комикстерінің көптеген түрлері пайда болды, олардың ішінде Д.С. Томсонның «Дэнди» (1937 жылғы 4 желтоқсан), «Бино» (1938 жылғы 30 шілде) және «Магия» (1939 жылғы 22 шілде), сондай-ақ «Амалгамат Пресс» баспасының «Жиңілдер» (1934), «Жұлдызды» (1935), «Алтын» (1937 жылғы 23 қазан), «Радио қызығы» (1938 жылғы 15 қазан), «Бақытты күндер» (1938 жылғы 8 қазан) және «Нокаут» (1939 жылғы 4 наурыз) комикстері бар еді. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы және одан туындаған қағаз тапшылығы көптеген комикстердің жабылуына, кезеңнің аяқталуына және Гиффорд «Қараңғы дәуір» деп атаған кезеңнің басталуына себеп болды.
Комикстер каталогы мен бағалар туралы нұсқаулық
Гиффордтың "Британ комикстер каталогы", 1874–1974 (1974) британдық комикстердің алғашқы толық тізімі болды, ал оның кейінгі "Британ комикстері, оқиғалық қағаздар, сурет кітапханалары, қыздарға арналған қағаздар, американдық қайта басылымдар, көшірмелер, сыйлықтар бағасы туралы нұсқаулық" (1982) британдық комикстерге баға белгілеуге жасалған алғашқы тытыру болды (АҚШ комикстері 1970 жылдан бері "Оверстрит комикс кітаптарының бағасы туралы нұсқаулық" арқылы қарастырылған). Ол Ұлыбритания комикстерінің ресми бағасы туралы нұсқаулық (1989) сияқты жұмыстарға негіз болды.
Балалар комиксіндегі ересектерге қарсылық
Гиффорд балалар комикстеріне ерекше қызығушылық танытты. Оның жинағына 1960-жылдардағы андеграунд комикстері, 1970-жылдардағы баламалы комикстер, сондай-ақ комикстердің қазіргі заманғы, тәжірибелік ағымдары кіргенімен, ол бастапқыда комикстердің сексуалдық сипаттамалар, зорлық-зомбылық және әдеби шығармалар, кино мен өнердің ықпалымен жазылған әңгімелеу тәсілдері сияқты ересектерге арналған тақырыптарды қамтуға қабілеттілігіне толық сенбеді. Ол 1970-жылдардан бері комикстерді оқитын ересектердің санының артуын ностальгиямен байланыстырды, бірақ осы ортаның даму потенциалын көре алмады. Балалар комикстері кино мен бұқаралық мәдениеттегі өзгерістерді көрсетуді бастағанда, ол комикс индустриясы мен авторларына шектеулер қою қажет болған жағдайларда да, пікірін айтудан тартынбады. 1976 жылы IPC комиксі Action-да жарияланған футбол хулигандығы туралы "Look Out for Lefty" жолағына байланысты туындаған медиалық резонанс кезінде Гиффорд 1950-жылдардағы АҚШ комикс индустриясына қатысты Вертамның цензуралық шараларымен салыстыру жасады. Ол: "Бәлкім, Action сияқты өнімдерге қарсы тағы бір наразылық білдіру уақыты келді. Action – балалардың ең төменгі деңгейдегі мінез-құлқына бағытталған жаңа комикс. Порнография ересектерге арналған кең нарыққа қызмет ететіндей, мұндай материалдар балаларға арналған зорлық-зомбылық нарығын құрайды. Action-ды шығаратын адамдар үшін балалар – жай ғана нарық, ал моральдық принциптерге ешқандай мән берілмейді" деді. 1977 жылы жарық көрген 2000 AD (#1) комиксіндегі есімдері тарихқа енген кейіпкерлер, инновациялық және сынға лайық әңгімелеу мен суреттемелер болғанына қарамастан, Гиффорд оның зорлық-зомбылық мазмұнына қатысты ұқсас алаңдаушылықтарын білдірді: "[Болашақта] балалар өмір сүруді ұнататыны бөлек мәселе, себебі бейнеленген болашақ – аяусыз зорлық-зомбылыққа толы әлем". Гиффорд комикс жазу мен суреттемедегі талғамдарының 1930-жылдардағы британ комикстеріне деген ностальгиясымен байланысты екенін айтты. Ол: "Мен жастық шағымдағы комикстер қуаныш пен ләззат сыйлаған күндерге қайта ораламын, олар қан мен ішекке толы емес еді" деді. Дегенмен, Гиффордтың алаңдаушылығы балалар мен жасөспірімдерге арналған комикстермен ғана шектелді, ал ол осы ортаның ересектер аудиториясы үшін дамуын жақсы түсінді. Ол андеграунд және қазіргі заманғы комикстердің мазмұнын жинады және бағалай білді, сондай-ақ оларға қатысты терең және кейде жанына жақын талдаулар жасады. Гиффордтың 1976 жылы жарық көрген Ally Sloper комиксі ересектер аудиториясы үшін винтажды және баламалы жолақтарды біріктірді, бірақ ностальгиялық жолақтар оның басты қызығушылығын құрады.
Данди рекордтық сынағы
Гиннес рекордтар кітабында комикс сарапшысы ретінде жұмыс істейтін Гиффорд, 1999 жылы жазбаға шағым түскеннен кейін, "Дэнди" комиксін әлемдегі ең көне комикс деп санау туралы ұсынысын (алғашқы саны 1937 жылдың желтоқсаны) нақтылауға мәжбүр болды. Италиялық "Il Giornalino" комикс журналының бірінші саны 1924 жылдың 1 қазанында жарық көрген, ал американдық "Detective Comics" комикс кітабы (1937 жылдың наурызы) тоғыз ай бұрын жарияланған, сондай-ақ бельгиялық "Spirou" комикс журналы көбірек нөмірлер шығарған. Гиффорд "[б]ізге Гиннес рекордтар кітабында "британдық" деген сөзді қосуға тура келуі мүмкін, осылайша жағдайды нақтылаймыз" деп мойындеді.
Радио, теледидар, музыка және музыкалық залдың тарихы мен сын: 197189
Гиффордтың "Радионың алтын ғасыры" еңбегі 1930 және 1940 жылдардағы радио бағдарламалары, хабар таратушылары және айтулы тіркестер туралы алғашқы анықтамалық болды және радио тарихы зерттеушілері үшін маңызды дереккөз болып қала береді. Гиффорд 1930 жылдардағы британдық теледидардың кинографиясы мен тарихы бойынша жұмыс істеп жатқан, бірақ оны аяқтамас бұрын дүниеден озды.
Теледидар мен радиодағы мансабы: 195399
Гиффорд теледидар мен радиода комедиялық және ойын-сауық саласында көп еңбек етті, оның туындылары көбінесе радио мен киноға деген ностальгиясы мен анимациялық өнерге құмарлығын көрсетеді.
Теледидар және радио сценарийлер жазу
Гиффорд Морекэмб пен Уайз комедия жұлдыздарының алғашқы телесериалын – «Жүгіру Жабайы» (1954) жазды. Ол әріптесі, карикатурист, комиктерге құмар және киносүйер Тони Хоуеспен бірге сыншылар бастапқыда жазғырған сериалды құтқару үшін шақырылды. Гиффорд танымал BBC1 ойын шоуы «The Generation Game» үшін трюктарды да ойлап тапты. Хоуеспен сценарийлік серіктестік 1953 жылы BBC концерттік тобы «The Light Optimists» үшін радиода басталды және АҚШ-тан сатып алынған «People Are Funny» ойын шоуы үшін Люксембург радиосы үшін трюктар ойластырумен жалғасты.
Теледидар және радио хабарларын тарату
Өзінің жекелеген хабар таратушысы ретінде Гиффорд кино, радио және комикстер тарихының сарапшысы ретінде көптеген теле- және радиобағдарламаларда қонақ етіп шақырылды, сондай-ақ бірнеше онжылдық бойында түрлі деректі фильмдер мен жаңалықтар журналы бағдарламаларында пайда болды. Ол BBC-дің "On The Braden Beat" (1964) бағдарламасында комикстер туралы пікір білдірді, "Granada" телеканалының "Clapperboard" (1974) бағдарламасына қатысты, сондай-ақ BBC1 арнасының "Film 1973" (1973) бағдарламасында алдағы қорқынышты фильмдерге шолу жасады, "Goon but not Forgotten" радио тарихында "The Goon Show" туралы, "Laughter in the Air: The Story of Radio Comedy" (1979) бағдарламасының бөлігі ретінде және Radio 4 панельдік шоуына екі рет қонақ ретінде қатысты. Гиффорд пен Монкхаус комикстер тарихына арналған BBC радио бағдарламаларымен серіктестігін жаңартып, британдық комикстер туралы "Sixpence for a Superman" (1999) және комикс газеттерінің тарихына арналған екі бөлімді "A Hundred Laughs for a Ha'penny" (1999) бағдарламаларын жасады.
Өлім жазасы: 1992-2000
Гиффорд сонымен қатар британдық "The Independent" және "The Guardian" ұлттық газеттеріне комикс, кино және ойын-сауық тарихындағы көрнекті тұлғалардың некрологтарын үнемі жазып отырды, сондай-ақ "Oxford Dictionary of National Biography" ұлттық сөздігі үшін олар қайтыс болғаннан кейін де жазды. Ол өз білімін пайдаланып, кейде тақырыппен жеке таныс болатын. Оның еңбектері өнімді және үздіксіз болды, ал "The Guardian" газетіндегі оның некрологында "[оның] соңғы тапсырмасы 18 мамыр күні, оңтүстік Лондонның Сайденхэм қаласындағы үйінен редакторына телефон арқылы берілді; ол сол күні қайтыс болды деп есептеледі" деп жазылған.
Комикстер мен басқа да танымал ақпарат құралдарының жинағы
Гиффордтың ең құнды зерттеу ресурсы оның жеке жинағы болды, өйткені ол алпыс жылдан астам уақыт ішінде Ұлыбританиядағы ең үлкен комикстер жинағы және әлемдегі ең үлкен британдық комикстер жинағы ретінде танылған жинақты қалыптастырды. Ол Ұлыбританияда жарияланған барлық комикстердің бірінші және соңғы нөмірлерін, сондай-ақ Рождестволық нөмірлер мен басқа да арнайы басылымдарды, АҚШ комикстерінің алғашқы нөмірлерін жинады. Басқа елдердің комикстерінің алғашқы саны да аз мөлшерде жиналды. Гиффорд сонымен қатар целлюлозалық кітаптар, танымал журналдар, театрлық бағдарламалар, фильмдер мен комикстердің фанаттық басылымдары, түпнұсқа киносценарийлер мен ноталар, сондай-ақ поп-мәдениет естеліктері сияқты басқа да эфемерлік заттарды жинады. Ол өзін "ұлттың ностальгиясын сақтаушы" деп сипаттады, оның жинағында Британ кітапханасында кездеспейтін мерзімді басылымдар да болды. Бұл оның өмірі мен Оңтүстік Лондондағы үйіне үстемдік еткен құштарлық болды, ол бір кезде түсті қосымшадағы сұхбатында "үйден қашып кеткен баланың" ордасы деп сипатталды, ол ешқашан қайтып оралмады. Оның жинағының нақты көлемі анықталған жоқ, бірақ оның ауқымы бүкіл үйдегі қозғалысты шектеді және тіпті ас үйге дейін жетті: "Тұста, тоңазытқышта, еденде комикстер бар. Денис Гиффорд әлі грильін пайдалана алады, бірақ пісірілген тағамдар енді дайындалмайды, өйткені ол пешін аша алмайды. Тоңазытқыш жылдар бұрын толып кетті, өйткені Денис кейбір комикстермен бірге келетін тегін сыйлықтарға қызығады. Қазір тоңазытқышта лаклактар мен "Қайғылы Дэн" ногаты бар". Бірақ ол бұл бағалауды американдық комикстердің үлкен жинағын есепке алмаған, "комикс қағаздарының" ерекше британдық түрімен шектеді, және соңғы 25 жылда одан да көп жинады. Оның назар аударған нақты қызығушылықтары болды, атап айтқанда, 1930-1960 жылдардағы британдық қорқынышты фильмдер, ертедегі кино және радио, Лорел мен Харди фильмдері мен естеліктері, ХІХ ғасырдың соңындағы британдық комикс қағаздары және 1920-шы, 1930-шы және 1940-шы жылдардағы британдық және американдық комикстер, әсіресе қазіргі радиодан таныс тұлғалары бар комикстер. Алайда, оның қызығушылықтары мен жинақтарының шеңбері өмір бойында айтарлықтай кеңейді. Гиффордтың жинағы ертеректе сәтсіздікке ұшырады, Боб Монкхаус еске алған оқиға: "Ол Ұлттық қызметін аяқтап, үйіне оралғанда, анасы оның "Кино қызығы", "Джокер", "Мерри және Брайт" және басқа да ондаған комикстерін тастап кеткенін білгендегі қайғысын елестете алмайсыз. Денис қалған өмірін жоғалған көшірмелерді қайта табуға арнады". Кейінірек Гиффордтың анасы оларды жойғанына өкініш білдірді. Оның үлкен жинағы ұлттық комикс мұражайының негізін құрады деген үмітіне қарамастан, Виктория және Альберт мұражайының Ұлттық өнер кітапханасы комикстері мен комикстер жинағы сияқты мұрағат арқылы, оның өлімінен кейін жинақтары таратылып, аукционға шығарылды, "оның үйінде 12 тонна қағаз қалдырылды". Монкхаус "Денис Гиффорд жинағының" аукциондық каталогының алғы сөзінде "осыншалықты мұқият зерттеулер жасаған адамның осы қазынаның орасан зор жинақталуына қалай жол бергенін және оның мұндай тәртіпсіздікке ұшырауына" таңырқады. Аукциондық кітапшада сату "әрине, жылнамалар, кітаптар, мультфильмдер, кино тарихы, комикстер, эфемерлік заттар мен базарға шыққан түпнұсқалық өнер туындыларының ең үлкен жеке жинағы" деп сипатталды. Жалпы салмағы он тоннаны құрайтын 600-ге жуық қорапқа салынған жинақ, жүкті тасымалдаушы көлікпен жеткізілді және оны түсіруге бес адамға үш сағатқа жуық уақыт кетті. Сатудан 4000 лотқа дейін түсетіні күтілуде. Гиффордтың жинағы комикс пен танымал мәдениетке деген өмір бойына созылған құштарлығының нәтижесі болды, ал оның өте жемісті зерттеу жұмысы - эфемерліктердің жан-жақты тарихын жасауға жасалған тырастың көрінісі. Әсіресе, осы тақырыпта жазған алғашқы жылдары, поп-мәдениет академиялық зерттеулерден аз назар аударды және Гиффорд ескі комикстердің, фильмдердің, теледидар мен радионың ең сирек мысалдарына ерекше қызығушылық танытты, олардың танылуын, хроникаға енгізілуін және сақталған көшірмелері жоғалғанға дейін есте сақталуын қалады.
Комикстер фандомы: фанзиндар мен конвенциялар
Гиффорд Ұлыбританияда комикс "фандом" дамуының маңызды тұлғасы болды, бастапқыда 1950 жылдары алғашқы фанзиндерді жазу және жариялау арқылы. 1970 жылдары ол Ұлыбританияға комикс конвенцияларын әкелуге көмектесті, бұл жаратылыстанушылар мен индустрия өкілдерінің комикс жанкүйерлерімен кездесіп, оларға жауап бере алатын шаралар болды. Бұл комикстерді жай ғана сатуға арналған және Гиффордтың маңызды рөл атқарған, бұрыннан қалыптасқан комикс маркеттерінен елеулі қадам болды. Ол Ұлыбританияның ірі комикс конвенциясының алғашқы жиынында, Comicon 74 / Comic Mart Summer Special 1974 комикс индустриясының жалғыз қонағы болды, онда ол ашылу презентациясын жасады. Гиффорд Comics 101 ұйымдастырды. Конвенцияның аты Гиффорд комикстің алғашқы нұсқасы деп есептейтін Funny Folks (1874) журналының жарық көргеніне 101 жыл толуына сілтеме жасады. 1977 жылы Гиффорд комикс өндірісінің шығармашылық процесінің кез келген кезеңіне қатысқандар үшін желі құрған "Стрип иллюстрация қоғамын" құрды, ол кейін "Комикс жасаушылар гильдиясы" атанды. 1978 жылы ол Комикс энтузиастары қауымдастығын құрды, оның Comic Cuts бюллетені 14 жыл бойы және Ұлыбританияның комикс фанзині The Illustrated Comics Journal бөлімінде, оның өліміне дейін жарық көрді. Гиффорд комикс журналдары мен фанзиндер үшін, әсіресе Comic Cuts үшін көп жазды, және ол комикс тарихы мен сынға қатысты ең мамандандырылған жұмыстарын осы жерде жазды. Комикс жасаушыларға арналған алғашқы Ally Sloper сыйлығы Comics 101 шарасында Боб Монкхаус қатысуымен табыс етілді. Гиффорд 1970, 80 және 90 жылдар аралығында Ұлыбританияда, АҚШ-та және Еуропа бойынша комикс конвенцияларын ұйымдастыруды, қонақ ретінде қатысуды және оларға баруды жалғастырды, соның ішінде Люкка халықаралық комикс фестивалінде тұрақты түрде қонақ болды, 1985 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы комикс өнері конвенциясында (UKCAC) ресми қонақ ретінде қатысты және 1991 жылы Ұлыбританиядағы 1-ші жұмсақ және целлюлозалық кітап жәрмеңкесінде спикер болды.
Элли Слопер сыйлығы
Гиффорд британдық комикс суретшілерін тану үшін "Алли Слопер" сыйлықтарын құрды. Бұл сыйлық алғаш рет 1976 жылы табыс етілді, бірақ қазір тоқтатылды.