Кіріспе

Филиппиндік бизнесмен Люсио Чуа Тан аға (; 1934 жылдың 17 шілдесінде туған) – филиппиндік бизнес-магнат, инвестор және қайырымды. Ол филиппиндік конгломерат LT Group, Inc. компаниясына басшылық етеді, бұл компания спорт, банк, әуежол, алкоголь, темекі, жылжымайтын мүлік, сусындар және білім беру салаларында кең ауқымды бизнес мүдделеріне ие. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, оның жеке капиталы 2,6 миллиард АҚШ долларына бағаланады.

Алғашқы жылдар

Тан Қытайдың Фуцзянь провинциясындағы Амой (қазіргі Сямен) қаласында дүниеге келген. Ол кішкентай кезінде ата-анасымен Филиппиннің Себу қаласына көшіп келген. Оның мектепке жалаң аяқ барғаны және алғашқы жұмысы – абакадан жасалған арқанмен жүкті байлайтын қара жұмысшы болғаны айтылады. Манила қаласындағы Қиыр Шығыс университетінде химиялық инженерия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Forbes журналында жарияланған мәліметке сәйкес, университетте оқып жүрген кезінде Тан "тамекі фабрикасында санитар болып жұмыс істеген", онда "оқу ақысын төлеу үшін еден жуған".

Қайырымдылық

Лусио Тан тобының компаниялары түрлі әлеуметтік жауапкершілік бағдарламаларына қатысқанмен, Тан жеке қайырымдылықтарымен, әсіресе академиялық саласында белсенділік танытады. Оның ең танымал ісі – Шығыс университетіндегі үлесі, нәтижесінде университеттың Калукан қаласындағы тоғыз қабатты доктор Лусио С. Тан ғимараты салынды. Сондай-ақ, Тан Илоило қаласының Жаро ауданындағы Орталық Филиппин университетінің Адам ресурстарын басқару және туризм институтын дамытуға грант берді, осылайша институт оның құрметіне Маниладан тыс алғашқы колледж – доктор Лусио С. Тан қонақжайлылық басқару колледжі деп аталып, оның есімімен аталды. Колледж орналасқан ғимарат та оның атымен аталып, CPU-ның бас кампусында Лусио С. Тан ғимараты деп белгіленді. 1990 жылдары Тан Лоренцо Руис Миссиялық Институт Қорының (LRMFI) президенті болды, бұл 1989 жылы құрылған және христиан дінін бүкіл әлемге таратуды мақсат еткен қытай филиппиндық католиктерден тұратын ұйым.

Даулар

1997 жылы "Форбс" журналы "Азия туралы есеп" атты мақаласында Филиппинде "әлі де кең таралған сыбайлас жемқорлық" туралы шағымданып, бұл мәлімдемені Танның "жергілікті темекі және сыра өндірушілерге арналған ерекше жеңілдіктерді жоюға бағытталған салық реформасын дерлік жеке қолмен тоқтатып тұрғанымен" растады. 1998 жылы "Форбс" журналы Танның бос уақытын "салықтан қашу айыптаулары бойынша үкіметпен күресуге" және "Филиппин әуе компаниясының акционерлерімен, олар оның әуе компанияны сатып алу ниетін кедергілеуге тырысқан" деп сипаттады. 1999 жылғы қаңтар-наурыз айларындағы Филиппин зерттеуші журналистика орталығының басылымында Филиппин университетінің экономика профессоры және бұрынғы Экономикалық жоспарлау хатшысы Солита "Маренг Винни" Монсодтың: "Лусио Тан – біздің ұлттық мақсаттарымызға қатысты ең жаман мінез-құлықтың үлгісі. Ол салықтан қашуға, сот төлемдерін жасауға және судьялардың өз пайдаңа шешім шығаруына, жақсы адвокаттарды жалдауға және істеріңді кешіктіруге мүмкіндік береді. Оған үкімет тарапынан көрсетіліп жатқан қарым-қатынас тұрақты даму үшін қажетті нәрсенің керісінше: тең мүмкіндіктерді және дұрыс мемлекеттік араласуды көрсетеді" деген сөзі келтірілді. [3] Президенттік Жемқорлыққа қарсы комиссия ("PCGG") алғашқыда 1987 жылдың шілдесінде Танға қарсы іс қозғады және содан бері оны екі рет өзгертті, соңғы өзгеріс 1991 жылдың 5 қыркүйегінде жасалды. PCGG мәлімдемесіне сәйкес, мемлекет 50 миллиард PHP көлеміндегі зиянды өтеуге және 1 миллиард PHP заңдық шығындарды өтеуге құқылы. [4] Бұған қоса, мемлекет Танның бұрынғы президент Маркосқа сенімгерлікпен сақтаған компанияларындағы 60% үлесін қайтаруға тырысты, мысалы, Fortune Tobacco, Asia Brewery, Allied Banking Corporation, Foremost Farms, Himmel Industries, Grandspan Development Corp., Silangan Holdings, Dominium Realty and Construction Corp. және Shareholdings Inc. PCGG олардың Маркос мемлекеттік қаражатты пайдаланып заңсыз жолмен сатып алынғанын алға тартады. 1987 жылдың шілдесінде іс қозғағаннан кейін PCGG Танның компанияларын бақылауға алды, бұл 2006 жылға дейін жалғасты, ол кезде жемқорлыққа қарсы сот Sandiganbayan Allied Banking Corp., Fortune Tobacco, Foremost Farms және Shareholdings Inc. компанияларына қатысты қамау ордерлерін жойды. Сот қамау ордерлерінің негізсіз екенін, себебі Танның активтері заңсыз жолмен алынғанын көрсететін тікелей дәлелдер жоқ деп шешті. PCGG осыдан кейін Жоғарғы Сотқа шағымдануға өтті. 2007 жылдың 7 желтоқсанында Жоғарғы Сот жемқорлыққа қарсы соттың шешімін растады. Жоғарғы Сот Танның, оның отбасының немесе оның компанияларының бұрынғы президент Маркоспен байланысынан заңсыз пайда алғанына ешқандай дәлел таппады. Қорларды қамауға заңдық негіз болмағандықтан, Жоғарғы Сот PCGG-ның шағымын қабылдамады. 2009 жылдың 29 сәуірінде PCGG жемқорлыққа қарсы сотқа берген хатында "істі тоқтатып" және 51 миллиард PHP сомасындағы сот процесіндегі дәлелдерді ұсынуды тоқтатып отырғанын мәлімдеді. Бұл туралы хабарламада бұл үкімет адвокаттарының бұрын сотта әлі де бірнеше маңызды куәгерлері бар екенін, оның ішінде бұрынғы бірінші ханым Имельда Маркос бар екенін айтқандықтан, таң қалдырды. 2017 жылы президент Родриго Дутерте оның Филиппин үкіметіне 600 миллион АҚШ доллары салық төлемегенін айыптады. Магнат салықтан қашудан ақталғаннан кейін, ел басшысы бұл мәселе туралы "аузын жабуға" уәде берді.