Кіріспе

Британдық ботаник (1759–1838)

Томас Эндрю Найт (1759–1838), ФРС, Херефордширдегі Элтон приходындағы Элтон Холлде (Лудлоудан оңтүстік-батысқа қарай 4 миль) тұрып, кейіннен Даунтон Каслға (Элтоннан солтүстік-батысқа қарай 3 миль) көшкен британдық бағбан және ботаник. Ол Корольдік бау-бақша қоғамының екінші президенті қызметін атқарды (1811–1838).

Шығу тегі

Ол Херефордширдегі Херефордтан солтүстік-батысқа қарай бес шақырым жерде орналасқан Вормесли Грейнджте дүниеге келді. Ол Вормсли Грейнджте тұратын, Ворстерширдегі Бедлидің пасторы және Урсула (туған тегі Нэш), Шропширдегі Динхамнан шыққан Фредерик Нэштің қызы болған Томас Найттың (1697–1764) екінші ұлы еді. Ол өнер саршысы Пэйн Найттың (1750–1824) мұрагері болды, ол әкесінің де, Крофт қамалы мен Даунтонның иесі болған ағасы Ричард II Найттың (1693–1765) да мұрагері еді. Пэйн Найт Даунтон залын қазіргі готикалық стильде қайта салып, Даунтон қамалын құрды. Отбасының зор байлығы Даунтон иелігінде қаланды.

Мансап

Ол Оксфордтың Баллиол колледжінде білім алған. Бітірген соң, бау-бақша шаруашылығын зерттеуге кірісті. 1795 жылы жеміс ағаштарының көбеюі және олардың арасында кең таралған аурулар туралы зерттеулерінің нәтижелерін жариялады. Ол мұрагерлікке алған жерін пайдаланып, клубника, капуста және бұршақ сияқты өсімдіктер өсіру үшін иісті пішіндес жылыжай салды. 1797 жылы "Алма мен алмұрт өсіру туралы, сондай-ақ сидр мен перри жасау туралы" атты еңбегін жариялады, бұл еңбек бірнеше рет қайта басылды. Оның белгілі өсімдіктер арасындағы селекциялық тәжірибелері алманың жаңа сорттарының пайда болуына әкелді. Ол жүздеген көшеттердің арасынан жақсырақ сипаттамалары барларын таңдап алатын. Мысалы, 300 айқастың нәтижесінде алынған 4 көшеттің ішінде сібірлік Харви сидр алмасы да болды. Оның алма согының меншікті салмағы және оның құрамындағы қант мөлшері туралы жұмысы Ұлыбританияның сидр өнеркәсібінің дамуына үлкен үлес қосты. Ол сондай-ақ жаңа бау-бақша және ауыл шаруашылығы құралдарын ойлап тапты, мысалы, жаңа репа себу машинасы, пышақ тоғытқыш және ананас шұңқыры. Найт өзін сыртқы ғылыми ықпалдардан қасақана оқшаулағанмен, әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдармен хат алысып, Лондонға жыл сайын барып олармен кездесетін. Ол басқа ғалымдардың ғылыми еңбектерін оқудан бас тартты, бірақ онымен көп хат алысқан сэр Джозеф Бэнкс оны оқуға көндірді. Найт сэр Хамфри Дэвимен де хат алмасып отырды. Ол Еуропа, Ресей, АҚШ және Австралиядағы ауыл шаруашылығы және бау-бақша қоғамдарының құрметті мүшесі және жүлдегері болды. Найттың алма тұқымдары мен қалемшелерін АҚШ-қа таратуы американдық алма өнеркәсібінің дамуына көмектесті. Томас Эндрю Найт (29 қараша 1827 ж. қайтыс болды), үлкен ұлы және мұрагері, әкесінен бұрын, баласыз қайтыс болды. Франсис Найт (1874 ж. қайтыс болды), ботаник, археолог, жазушы және суретші, 1812 жылы Томас Пендарвес Стакхаус Актонмен (1835 ж. қайтыс болды) үйленді; олардың балалары болмады. Элизабет Найт (3 тамыз 1860 ж. қайтыс болды), 1828 жылы Франсис Уолполға (1861 ж. қайтыс болды) үйленді, ол Роберт Уолполдың ұлы, Горацио Уолполдың немересі, 1-ші Барон Уолпол, Роберт Уолполдың ағасы, 1-ші Орфорд графы (1676–1745), Ұлыбританияның бірінші премьер-министрі. Олардың бірнеше балалары болды. Шарлотта Найт (шамамен 1801–14 мамыр 1842 ж.), белгілі бағбан, 1824 жылы Ворстерширдегі Эвешем округінің депутаты, 2-ші және 10-шы баронет, сэр Уильям Эдвард Роуз Боттонға (1788–1856) үйленді. Ол әкесінің Даунтон қамалына ие болды, бірақ мұрагерлік оның үлкен туысы Джон Найт (1765–1850) тарапынан сәтті таласқан жоқ, оның сақталған кеуде қабірі ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады.

Жарияланымдар

Найт 100-ден астам жарияланымның авторы болды, олар Горикультуралық қоғам немесе Корольдік қоғам тарапынан жарық көрді. Ол кітаптар да жазды. Осы жарияланымдардың ішінде: "Алма мен алмұрт өсіру және сидр мен перри жасау туралы" трактат. G. Mudie and Son, South Bridge; және J. Johnson, Лондон үшін басылған. 1-ші басылым 1797 жыл, 2-ші кеңейтілген басылым 1801 жыл, содан кейін бірнеше қосымша басылымдар жарық көрді. Pomona Herefordensis (1811) – Херефордширдің ескі сидр және перри жемістері туралы. Суреттері Элизабет Мэтьюс (Херефордтан) және Франсис Стэкхаус Актон салған. Алғашқыда жазылушыларға бөліп таратылып, кейіннен кітап ретінде жарық көрді. Херефордшир ауыл шаруашылығы қоғамы үшін W. Bulmer & Co Cleveland Row, St James's, Лондон баспасында басылды. Knight, T. A. (1799) Көкөністерді тозаңдату бойынша жасалған кейбір тәжірибелер туралы есеп. Корольдік қоғамның философиялық еңбектері, 89 195-204 беттер.