Кіріспе

Американдық фотограф және оператор Карл Струсс, А.С.С. (30 қараша 1886 – 15 желтоқсан 1981) – 1900-жылдардың басынан 1950-жылдарға дейінгі американдық фотограф және оператор. Ол сондай-ақ 3D фильмдердің алғашқы пионерлерінің бірі болды. Ол көбінесе Ф. В. Мурнаудың «Күннің шығысы: Екі адамның әні» және Чарли Чаплиннің «Ұлы диктатор» және «Лаймлайт» сияқты фильмдерде жұмыс істегенмен, «Сынған жебе» телесериалының операторларының бірі болды және «Менің досым Фличка» сериалының 19 эпизодын түсірді.

Өмір және мансап

Карл Струсс 1886 жылы Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Карлдың әкесі Генри, ұлы мектепте ауырып қалғаннан кейін, оны мектептен алып, Seybel & Struss капот сымдары зауытында жұмысшы ретінде жұмысқа орналастырды. Ол фотосуретке қызығушылық таныта бастады, 8x10 камерамен тәжірибе жасады және 1908 жылдан бастап Колумбия университетінің мұғалімдер колледжінде Кларенс Х. Уайттың кешкі сурет салу курсына қатысып, 1912 жылы оқуын аяқтады. Оқу барысында ол камера линзаларының қасиеттерін зерттеді және 1909 жылы Struss Pictorial Lens, яғни жұмсақ фокусқа ие линзаны патенттеуге тырысты. Бұл линза сол кездегі суретшілердің арасында танымал болды. Struss Pictorial линзасы – 1916 жылы киноиндустриясына енгізілген алғашқы жұмсақ фокустық линза. Струсс 1912 жылы Стиглицтің шақыруымен «Фотосецессия» қозғалысына қосылды, нәтижесінде оның фотосуреттері топтың «Камера жұмысы» журналында жарияланды. 1913 жылы Струсс Эдвард Диксон, Кларенс Уайт, Элвин Лэнгдон Кобёрн және Пол Андерсонмен бірлесіп, өздерінің «Platinum Print» басылымын құрды. 1914 жылы ол отбасылық бизнестегі лауазымынан кетіп, сол жылдың маусым айында Кларенс Уайттың бұрынғы студиясын иеленіп, кәсіби фотограф ретінде өзін таныстырды. Кобурнның ұсынысымен Струсс Лондондағы Корольдік фотографиялық қоғамның жылдық көрмесінің американдық шақыру бөліміне фотосуреттерін жіберді, бұл оның 1920 жылдарға дейін жалғасқан көрмеге қатысу тәжірибесін бастады. Ол сондай-ақ фотоклубтар мен басқа да қауымдастықтар ұйымдастырған көптеген көрмелерге қатысты, соның ішінде Питтсбургтегі Ұлттық фотосурет өнерінің салонына және Филадельфиядағы Wanamaker дүкені ұйымдастырған жылдық фотосуреттер көрмесіне қатысты. Струсс көрмелерге қатысып, арнайы тапсырыстарды орындаумен қатар, Vogue, Vanity Fair және Harper's Bazaar сияқты журналдар үшін коммерциялық фотосуреттер түсірді. (Дегенмен, ол өзінің сән фотосуретімен айналыспағанын дереу айтты.) Оның фотосуретке түсіру тәжірибесі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады. 1917 жылы ол әскерге шақырылып, фотосурет арқылы әскери қызметін өтеуді мақсат етті. Ол әуе суретін түсіруге үйрену үшін оқыды, бірақ әскери барлау департаменті жүргізген Струстың неміспен байланысы туралы тергеу оның сержант шенінен қара салтқа түсуіне әкелді. Нью-Йорктегі Итака қаласындағы тұтқындықтан кейін, ол жаңа Әскери Аэронавтика мектебінде сабақ беруге барғаннан кейін, Форт Ливенвортқа түрме күзетшісі, содан кейін файл клеркі ретінде ауыстырылды. Соңғы лауазымында ол тұтқындарды суретке түсіріп, қайтадан фотосуретке оралды. Соғыстың соңына қарай, антиамерикандық шаруалар туралы қауесеттерді жою мақсатында офицерлік оқу лагеріне қабылданып, корпорал шеніне ие болды. Струсс ақырында құрметпен жұмыстан босатылған болса да, әскери тергеудің салдарынан Нью-Йорктегі бұрынғы лауазымдарына оралуға құлшынбады. 1919 жылы, босатылғаннан кейін, ол Лос-Анджелеске көшіп, Сесил Б. Де Миллмен оператор ретінде жұмыс істеді, бастапқыда Глория Свонсонның «For Better, For Worse» фильмінде, содан кейін тағы бір Свонсонның «Male and Female» фильмінде, нәтижесінде студиямен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. 1921 жылдың басында ол Этель Уоллға үйленді, ол оны киностудиялардан тәуелсіз фотосуреттік жұмыста қолдады, оған Калифорнияда түсірілген суреттер кірді. 1920 жылдары Струсс «Ben Hur» және Ф. В. Мурнаудың «Күн шапағы: Екі адамның әні» сияқты фильмдерде жұмыс істеді. 1927 жылы ол United Artists компаниясымен келісімшарт жасады, онда ол Д. У. Гриффитпен «Drums of Love» сияқты фильмдерде жұмыс істеді және Мэри Пикфордтың алғашқы дыбыстық фильмін, «Coquette» түсірді. Ол камера технологиясымен тәжірибелік жұмысын жалғастырып, «Lupe Light» және Bell & Howell камерасы үшін жаңа кронштейн жүйесін жасады. 1931 жылдан 1945 жылға дейін Струсс Paramount компаниясында оператор болып жұмыс істеді, онда ол Мэй Уэст, Бинг Кросби және Дороти Ламурға арналған фильмдерді қоса алғанда, әртүрлі материалдармен жұмыс істеді. Струсс сонымен қатар бұл саланың дамуына баспа арқылы үлес қосуды мақсат етті: мысалы, 1934 жылы ол «Американдық кинематограф» журналы үшін «Фотографиялық модернизм және кинематограф операторы» деген мақала жазды. Струсс Америка кинематографистер қоғамына қабылданды және Кино өнер академиясының негіз қалаушы мүшесі болды. 1949 жылы, жеке жұмыс істеп жүргенде, ол «стерео кинематография» саласында жұмыс істей бастады, бұл өнер формасының ерте жақтастарының бірі болды. Өкінішке орай, ол 3D фильмдерінің көп бөлігін Италияда түсірді, ал оның бірде-бір фильмі АҚШ-та 3D форматында көрсетілген жоқ. Струстың көрмелік фотосуреттер, фильм кадрлары, негативтер және құжаттардан тұратын фотоархиві (3 сызықтық фут материал) Техас штатының Форт-Уэрт қаласында орналасқан Амон Картер Америка өнері мұражайында сақтаулы. Фотограф және оператор ретіндегі жұмысынан басқа, Струсс филателиямен, әсіресе Тынық мұхиты арқылы жасалған алғашқы әуе почта рейстеріне қызығушылық танытты, 1935 жылдың 22 қарашасында Сан-Францискодан Гонолулуға және Манилаға дейінгі алғашқы әуе почта рейсіне және 1937 жылдың сәуір айынан бастап Маниладан Гонконгқа және Макаоға қызмет көрсетуді ұзартуға арналған естелік конверттер жасады. Бұл қол қойылған конверттер оның Голливудтағы 1343 N. Orange Grove Ave. мекенжайын көрсететін жеке қағазында сақталған (суретті қараңыз).

Марапаттар

Өзінің мансабында Струсс төрт рет үздік операторлық жұмысы үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Алғашқы және жалғыз жеңісін ол 1929 жылы Ф. В. Мурнаудың «Күннің шығысы: екі адамның әні» фильмі үшін жеңіп алды, бұл сыйлықты Чарльз Рошермен бөлісті. Ол 1932 жылы «Доктор Джекилл және мистер Хайд» үшін, 1934 жылы «Салбыр белгісі» үшін, ал 1942 жылы «Оңтүстік теңіздердегі Алома» үшін Уильфред М. Клайн, A.S.C. және Уильям Э. Снайдер, A.S.C. есімді операторлармен бірге ұсынылды.