Кіріспе

1977 жылы Моше Мизрахи режиссерлік еткен фильм.

"Мадам Роза" – 1977 жылғы француз драмалық фильмі, режиссері Моше Мизрахи. Ромен Гэридің 1975 жылғы "Біздің алдымыздағы өмір" романы негізінде түсірілген. Басты рөлдерде Симона Синьорет және Сами Бен Юб. Фильм Парижде бірнеше балаға, оның ішінде жасөспірім алжирлік ұлға қамқорлық жасайтын егде жастағы еврей әйелінің және бұрынғы проститутканың тағдырын көрсетеді. Фильмде Синьорет Мадам Роза рөлінде өзгеше бейне жасауға мәжбүр болды. Фильм араб-израиль қақтығыстары контекстінде қарастырылып, жағымды пікірлер алды. Ол "Оскар" сыйлығын "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша жеңіп алды, ал Синьорет "Сезар" сыйлығын "Ең үздік әйел актер" номинациясы бойынша жеңіп алды.

Сюжет

Париждің Белльвиль қаласында, ескі француз еврейі және Холокосттан аман қалған, жезөкше болып жұмыс істеген мадам Роза қазір жезөкшелердің балалары үшін пансионат басқарады. Олардың бірі Момо, 11 жаста деп саналатын алжирлік бала. Роза ханым еврей болса да, Момо туралы кейде нәсілшіл пікірлер айтады, бірақ Момоны мұрасына құрметпен қарай мұсылман ретінде өсіреді, оны өзінің досы Хамил мырзаға дін, француз әдебиеті және араб тілі бойынша Үлкен мешітте оқытуға алып барады. Ол Момоның 14 жастағы екендігін жасырып, ресми құжаттарға күмәндануын білдіреді және олардың дәлелдей алатынына немесе дәлелдей алмайтынына күмәнданады, нәтижесінде оны қарапайым бастауыш мектепке жіберуге болмайды. Момо үй жануарлары дүкенінен ит ұрлайды. Кейін ол итті 500 франкка сатып, ақшасын кәрізге лақтырады. Роза Момоны алаңдатушы деп санайды, оны сифилитті немесе психикалық ауруды деп ойлап, дәрігері доктор Кацқа апарады. Момо кейіннен оны Эушвиц концентрациялық лагері туралы түсінеді, содан кейін оның баспалдақ астында жасырын еврей орнын табады және екеуі тығыз байланыс жасай бастайды. Кейінірек Момо жезөкшеге ұқсап киінгеннен кейін және оны Роза ханымның досы басқаратын кафеге алып барады. Роза ханым Момоға ешқашан жезөкшелік жасамауға немесе сатып алушы болмауға ант береді. Паркте Момо киноредакторымен кездеседі, ол оған кез келген уақытта зертханасына бара алатынын айтады. Роза ханымның денсаулығы нашарлап, ол деменция сезіміне шалдығады, кейде Vel dHiv тоғысуына байланысты еске түсіріп, француз полициясы оны тұтқындап, Аушвицке қайтарады деген сенімге қайтады. Г-н Хамил де деменцияға ұшырайды, ол Виктор Гюгоның жазбаларынан жұбаныш табады. Ол баспалдақтан қатты құлағаннан кейін, доктор Кац Момоға оның гипертонияны қоса алғанда, көптеген денсаулық мәселелері бар екенін хабарлайды. Ол ауруханаға жатқызудан бас тартады. Момо оны евтаназияға ұшырату керек деп санайды. Доктор Кац эвтаназия француз құндылықтарына қайшы келеді деп айтса, Момо француз емес екенін және алжирліктердің өз бетінше әрекет етуге сенетінін айтады. Момоның анасын өлтіргеннен кейін психиатриялық ауруханада болған Момоның әкесі Момоны алуға тырысады, бірақ Мадам Роза оны еврей ретінде өсіргеніне сендіреді және ол өлімге әкелетін инсульт алады. Момо мадам Розамен бірге, ол баспалдақ астындағы еврейлік кеңістігіне қайтыс болу үшін кетеді, ал үш аптадан кейін оның денесімен бірге табылды. Содан кейін ол кинорежиссермен бірге тұрады.

Өндіріс

Израильдік режиссер Моше Мизрахи Францияға көшіп келгеннен кейін осы фильмді жасады. Фильм бір романның негізінде түсірілгенімен, Мизрахи Мысыр, Израиль және Палестинада өскендігі де оған шабыт берді. Актриса Симона Синьоре айтқандай: "Ол араб және еврей екі мәдениетіне толыққанды енген. Олар оның екі құмарлығы".

Кастинг

Мадам Роза рөлін сомдаған Синьоретке күйеуі Ив Монтан бастапқыда рөлді қабылдамауға кеңес берді және ол бір жыл бойы бас тартты. Синьорет кейіннен оны рөлді ойнауға көндірген себебін былай түсіндірді: "Мұндай рөл 20 жылда бір рет келеді. Бұл – тамаша мүмкіндік. Ол – барлығы: жалғаншы, адал, тойымсыз, кедей, ақымақ, зиялы, жылы, жаман мінезді. Оған қоса, ол соңында қайтыс болады. Егер мен "жоқ" десем де, басқа әйел ойнаса, мен ауырып қала жаздар едім". Ол осы рөл үшін айтарлықтай салмақ жинауға мәжбүр болды, ал Мизрахи салмақ жинауын барынша көрсету үшін гүлдік өрнектермен безендірілген шағын көлемді киімдерді таңдады. Синьорет сол кезде 50 жаста болды, оны 10 жылға үлкендей көрсету үшін оның әжімдері ерекшеленді, ал бетіне мақта салып кеңейтті. Аяқтарына да төсем салынды. Бұл фильм АҚШ-та 5,2 миллион доллар табыс әкелді.

Сыни қабылдау

Мадам Роза Солтүстік Америкада "жоғары бағаланды". Винсент Канби The New York Times газетінде жазған мақаласында Моше Мизрахидің фильмді еңсеруін әдемі деп бағалап, Мадам Розаны "керемет кейіпкер", ал Синьореттің ойнаған рөлін "жылдардағы ең жақсы рөлі" деп атады. Висконсин еврей хроникасы оны "ұмытылмас фильм" деп мақтап, "Францияның Белльвиль қаласындағы бродягалар, жезөкшелер, трансвеститтер және қарапайым адамдар туралы фильм махаббат пен адамдық ізгілік туралы болуы мүмкін бе? Бұл арабтар мен еврейлер арасындағы жылы қарым-қатынас пен түсіністік туралы әңгіме" деп сұрақ қойды. Гарвард Кримсонның Анна Симонс фильмнің "Симон Синьореттің Мадам Розаны көркем бейнелеуімен және Сами Бен Юбтың Момо рөліндегі әсерлі ойынымен жақын қанағаттанарлық деңгейге жеткенін" айтты. 1992 жылы Джеймс Монаконың "Кино нұсқаулығында" VHS нұсқасын қарап, Мадам Розаға үш жарым жұлдыз берді, ол "арабтар мен еврейлер, нацистер мен еврейлер арасындағы негізгі қайшылықтарды жақсы шешеді және оның әртүрлі нәсілдік және мәдени ортасын ізгілікпен, сезімталдықпен және нәзіктікпен зерттейді" деп мәлімдеді. 2013 жылы L'Express басылымының Ксавье Легерпюр Синьоретті фильмдегі ұмытылмас тұлға ретінде сипаттады. 2015 жылғы "Кино нұсқаулығында" Леонард Мальтин оны "мақсаты жоқ" деп сипаттап, екі жарым жұлдыз берді. Мадам Роза Rotten Tomatoes веб-сайтында 8 рецензияға негізделген 88% мақұлдау рейтингіне ие, ал орташа бағасы 7.4/10 құрайды.