Кіріспе

Жапондық қыш ыдысы, қытайлық тас ыдыстарын еліктейтін керамика түрі. Тенмоку (天目, сонымен қатар "теммоку" және "теммоку" деп те жазылады) – қытайлық Цзянь ыдыстарын (建盏) еліктейтін глазурь түрі. Цзянь ыдыстарының шайға арналған формасы конус тәрізді болып келеді және жиегінен төмен қарай шағын ойысқа ие. Олардың биіктігі шамамен ... сантиметрді құрайды. Назар керамикалық глазурьға аударылады, онда түрлі ерекше эффектілер жасалуы мүмкін, ал кейбіреулері жапондықтарға философиялық тұрғыдан қызықты кездейсоқтық элементтерін қамтиды. Жапондық шай рәсімін дамытқан шай шеберлері Тенмоку керамикасының эстетикалық негізін қолдады.

Тарих

Тенмоку өзінің атауын Қытайдағы Тяньму тауының (天目, мандарин: tiān mù; жапон: ten moku; ағылшын: Heaven's Eye) ғибадатханасынан алады, онда шай ішу үшін темір глазурь жағылған ыдыстар қолданылған. Бұл стиль Сун әулеті кезінде кеңінен танымал болды. Қытай тілінде ол Цзянь Чжань (建盏) деп аталады, бұл "Цзянь (шай) кесесі" дегенді білдіреді. 1406 жылғы жазбаларға сәйкес, Мин әулетінің Юнле императоры (1360–1424) Муромачи дәуірінде билік еткен Ашикага Йошимицу (1358–1408) шогунға он Цзянь ыдысын жіберді. Қытайдағы монастырларға сапарлаған жапон монахтары да өздерімен бірнеше дана әкеліп қайтты. Олар шай рәсімдерінде құнды болып саналғандықтан, Қытайдан одан да көптеген ыдыстар импортталды, олар өте бағалы тауарға айналды. Оңтүстік Сун әулетінен шыққан үш ыдыс өте жоғары бағаланғандықтан, Жапония үкіметі оларды Ұлттық қазыналар тізіміне (қолөнер: басқалары) енгізді. Олар – Нагае Сокичи (長江惣吉), Хаяши Кёсуке (林恭助) және Окетани Ясуши (桶谷寧). 1990 жылдары Қытайда Цзянь ыдыстарына қызығушылықтың артуы Фуцзянь провинциясының Шуйцзи ауылындағы Xiong Zhonggui сияқты шеберлерге Цзянь Чжань өндірісін бастапқы шикізатты пайдаланып қайта жаңартуға мүмкіндік берді.