Кіріспе

Жапон суретшісі (1733–1795)

Маруяма Окё (円山 応挙, 圓山 應舉), шын аты Маруяма Масатака, XVIII ғасырдың соңында жұмыс істеген жапон суретшісі. Ол Киотоға көшіп, сол кезде қытай, жапон және еуропалық өнер туындыларын зерттеді. Батыстың нақты бейнелеу стилі шығыстың сәндік дизайнымен үйлесіп, Окё Маруяма сурет мектебін құрды. Көптеген суретші әріптестері оның туындыларын табиғатты тым жақсы бейнелеуге берілгендік деп сынағанмен, ол қарапайым халыққа ұнады.

Ерте мансап

Окё Аноода, қазіргі Камеока, Киотода шаруа отбасында дүниеге келді. Жасөспірім шағында Киотоға көшіп, қала тұрғындарының (чоньин) тобына қосылды. Ол ойыншық дүкенінде шәкірт болды, онда қуыршақтардың беттерін салды. Дүкен еуропалық стереоскоптарды сатуға кірісті, оларға қарағанда үш өлшемді бейне пайда болатын жаңалықтар еді. Бұл Окё үшін батыс стиліндегі перспективамен танысқаны алғашқы рет болды, және 1767 жылы ол осы бейнелердің бірін салуға тырысты. Ол "Порт көрінісі" ("Harbour View") атты бір тұсқа қарайтын перспективадағы кішкентай сурет жасады. Окё көп кешікпей стереоскоптық суреттерді (көздік суреттерді) салу тәсілдерін меңгерді. Осы қалыптасу кезеңінде Окё қытай суреттерін де зерттеді. Ол әсіресе XIII ғасыр суретшісі Цян Сюаньның гүлдерін егжей-тегжейлі салған туындыларын және XVI ғасыр суретшісі Цю Иннің туындыларын жоғары бағалады. Шындығында, Окё есіміндегі "кё" Ч'ен Хсуанға құрмет көрсету үшін қабылданған. Ол тіпті қытайлықтардың атына бір иероглифпен қол қою әдетін қысқа мерзімге қабылдады, сондықтан ол біраз уақыт бойы Окё Эн деп аталды. Ол Мин және Цин кезеңдерінің суреттерін де зерттеді. Ең бастысы, Окё кез келген батыс суреттерін немесе гравюраларын құлшына зерттеді.

Жетістік

Окёға алғашқы ірі тапсырма 1768 жылы Оцудағы Энманьин ғибадатханасының иесі Юджодан келді. Келесі үш жылда Окё "Жеті қайғы мен жеті бақыт" атты картинасын жасай бастады, ол жаман және жақсы карманың салдарының бейнесі болды. Үш томдық суреттің жалпы ұзындығы шамамен 45 метрді құрайды. Окё суреттегі адамдардың үлгілерін табуға тырысты, тіпті қорқып кеткен бұқалардың адамды екіге жарып жібергендей шоқтығушылық көріністері үшін де іздеді. Оның туындысына жазған кіріспесінде, Буддизм принциптеріне шын сену үшін адамдар Нирвананың немесе тозақтың қияли бейнелерін емес, шындықты көруі керек деп сенгендігі айтылған. Басқа суретшілер Окёның стилін сынады, оның дене бітіміне тым көп көңіл бөлгенін, ол нақты өмірге тым жақын болғанын және лайықсыз туындылар жасағанын айтты. Окё, бәлкім, жалаңаш үлгілерден сурет салатын алғашқы жапон суретшісі болды. Окёның шеберлігіне жұртшылықтың қатысы Ван Бриссен баяндаған аңызға қарағанда белгілі. Бір даймё Окёға жоғалған туысының "көлеңке суретін" салуды тапсырды. Жұмыс аяқталғаннан кейін, көлеңке суреті суреттен шығып, ұшып кетті.

Маруяма мектебі

Сәттілік Окёны Киотода мектеп ашуға ынталандырды, онда ол өзінің жаңа стилін үйрете алатын болды. Ол дарынды сурет салу шебері болды, ал Гошун кейіннен Шидзё мектебін құрды.

Стиль

Маруяма стилі – Эдо дәуірінің ортасында суретші Маруяма Окё құрған сурет мектебі. Жапон суретінің ерте заманауи мектептерінің бірі болып табылатын Маруяма стилі, 18-шы ғасырдың ортасында Киото қалаларында қалыптасқан реалистік көзқарастарға негізделген. Реализмді дәстүрлі әшекейлік элементтермен үйлестіретін жаңа стилімен жапон суретшілігіне зор ықпал етті. Бұл стиль tsukeitate деп аталатын техникамен ерекшеленеді, онда шекара сызылмайды және бояумен көлеңке түсіріледі. Окёнің сурет салу стилі батыстың реализмін шығыстың әшекейлік сурет өнерімен біріктірді. Оның туындылары батыстың жарық пен көлеңке туралы түсінігін көрсетеді, бірақ Окёнің жұмыстары жапондық сипаттарын сақтайды. Еуропалық суреттерден өзгеше, Окёнің суреттерінде аралық тон аз. Сонымен қатар, ол шығыс дәстүріне сәйкес, объектілерді айналасы аз бейнелейді, көбінесе суреттерінде қарапайым фонда бір ғана нысан болады. Табиғат ғана оның тақырыбы емес, Окёнің көптеген жұмыстары Киотоның сауда орталығындағы күнделікті өмір көріністерін бейнелейді. Қабықтың суреті tsuketate техникасымен салынған, ол контурларды қолданбайды, көлемділік сезімін тудыру үшін тек қара және ақ түстер қолданылады.