Кіріспе

Жапон суретшісі (1543–1590)

Кано Эйтоку (狩野 永徳) – Жапон тарихының Азучи-Момояма кезеңінде өмір сүрген жапон суретшісі және жапон суретшілігінің Кано мектебінің ең көрнекті өкілдерінің бірі.

Өмір жолы және шығармашылығы

Киотода туған Эйтоку, Асикага сёгунатының ресми суретшісі Кано Мотонобудың (1476–1559) немересі болды. Ол сурет салуға деген қабілетін ерте жасында көрсетті, ал 10 жасында Мотонобумен бірге сёгун Асикага Ёситерумен кездесті. Шығарманың нақты жасалған жылдары туралы түрлі теориялар бар, бірақ жас кезінде, ол қазір Ұлттық қазына саналатын екі туынды жасады: Киото мен оның айналасының көріністері; 洛中洛外図屏風; Rakuchū rakugai zu byōbu және жылжымалы есіктер; 襖; fusuma суреттері «Төрт маусымның құстары мен гүлдері»; 花鳥図襖; Kachō zu fusuma, Дзюко-инде, Дайтоку-дзи ғибадатханасының қосалқы бөлімшесінде. Ол жас кезінде Кано Мотонобудың деңгейіне жетті. 1565 жылы Асикага Ёситерудың өтініші бойынша «Ракучу ракугай зу» суретін салды. Кейіннен Ода Нобунага Киото мен сёгунат үстінен бақылауын көрсету үшін осы туындыны сатып алып, Уэсуги Кенсинге сыйлады. «Ракучу ракугай зу» – Киотоның пейзаждары мен тұрмысын бейнелейтін бүктемелі экран; 屏風; byōbu. Белгіленген Ұлттық қазыналардың арасында осы туындының тек екі нұсқасы бар: Кано Эйтокудың «Уэсуги» басылымы және Иваса Матабейдің «Фунаки» басылымы. Эйтокудың демеушілерінің ішінде Ода Нобунага мен Тоётоми Хидэёси болды. Ол 34 жасында Нобунаганың қызметіне қабылданды. Оның тұрғылықты экрандары, жылжымалы есіктері, қабырғалары мен төбесіндегі суреттері Нобунаганың Азучи қамалын және Хидэёсидің Киотодағы және Осакадағы резиденцияларын әсемдеді. Замандастарының айтуынша, Эйтоку өз заманындағы ең ізделіспен суретшілердің бірі болды және көптеген бай және ықпалды демеушілерге ие болды. Кано мектебінің беделділігін сақтау – бұл тек көркемдік жетістік емес, сонымен қатар ұйымдық және саяси табыс болды. Эйтоку тұрақты тапсырыстар ағынын және тиімді шеберхананы – шәкірттер мен көмекшілерді ұйымдастыра алды, сонымен қатар бір кезде бәсекелес Хасегава Тохаку студиясының соғыс басшысынан түскен тапсырысты сәтті тоқтатты.

Стиль

Кано репертуарына оның ең маңызды үлесі – "монументальді стиль" (тайга) деп аталатын стиль болды. Бұл стиль қаһарлы, жылдам сызылыммен, алдыңғы планға ерекше назар аударумен және суреттік кеңістікке қарағанда ірі мотивтермен сипатталады. Бұл стильдің дәстүрлі түсіндірмесі, Эйтокутің шөбересі Эйно (1631–97) өзінің «Жапон суреттерінің тарихы» (Хончо гаши) еңбегінде жазғандай, ішінара Эйтокутің тығыз кестесінің қажеттілігінен туындады және ол Нобунага мен Хидэёсидің әскери және саяси батылдығын бейнеледі. Оның көптеген туындылары Сенгоку кезеңінің қайнаған кезінде жойылды. Туындыларында көбінесе фазандар, феникстер және ағаштар сияқты символдық бейнелер кездеседі. Мысалы, фазан – Жапонияның ұлттық символы және күн құдайы Аматерасудың мифологиялық елшісі.