Кіріспе

Қара сия қолданылатын қытай сурет салу стилі (t=水墨畫) – қара сияның әртүрлі концентрацияда қолданылатын, Шығыс Азия каллиграфиясындағы сияқты, қытайлық сурет салудың бір түрі. Бұл стиль Қытайдағы Тан әулеті (618–907) кезінде пайда болды және бұрынғы, көбірек реалистік техникаларды ығыстырды. Әдетте, тек қара түстің түрлерін қолданады, виртуозды щетка жұмысына ерекше мән береді және тікелей көшірме жасаудың орнына, нысанның «рухын» немесе «мәнін» жеткізуге баса назар аударады. Сурет салу, Қытайда Сун әулетінен (960–1279) бастап гүлденді, ал 14 ғасырда Дзен буддасының монахтары арқылы Жапонияға тарады. Қытай ғалымдарының әртүрлі пікірлері бар; олар қазіргі қытай сиямен жуылған суреттерінің бірнеше тарихи дәстүрлердің көп түрлі жалғасы екенін санайды. Қытайда, Жапонияда және, аз дәрежеде, Кореяда сиямен сурет салу, басқа сурет түрлерінен өзгеше суретшілер тобымен жұмыс істейтін ерекше стильдік дәстүрді құрады. Қытайда бұл, әсіресе, поэзия мен каллиграфиямен байланысты азаматтық кәсіп болды. Оны көбінесе ғалым-әкімшілер немесе әдебиетшілер жасаған, өзінің поэзиясын суреттеген және суреттерді ақы алмай, достарына немесе демеушілеріне сыйлық ретінде ұсынған. Іс жүзінде, талантты суретші бюрократиялық сатыда көтерілуде артықшылыққа ие болған. Кореяда суретшілер аз бөлінген және екі техникада сурет салуға көбірек дайын болды, мысалы, тұлғалардың беттерін салуда түсті аймақтарды монохромды сиямен араластыру. Тік ілініс орамасы классикалық формат болды; ұзын көлденең қол орамасы форматы кәсіби түсті сурет салумен байланысты болғанымен, әдеби сурет салу үшін де қолданылды. Екі форматта да суреттер көбінесе оралып сақталып, иесіне, көбінесе шағын дос тобымен тамашалау үшін әкелінетін. Қытай коллекционерлері суреттерге өздерінің мөрлерін қойып, әдетте қызыл сиямен таңбалаған; кейде олар өлеңдер немесе алғыс айту хаттарын қосатын. Кейбір ескі және танымал суреттер осының салдарынан қатты зақымданған; Цяньлун императоры осы істе ерекше көзге түскен.

Философия

Шығыс Азия эстетикасы туралы жазбалар көбінесе сызба және бояу өнерінің мақсаты – нысанның сыртқы бейнесін ғана қайта жасау емес, оның рухын түсіру екенін айтады. Атты суреттеу үшін суретші оның мінезін бұлшық еттері мен сүйектерінен де жақсырақ түсінуі керек. Гүлді суреттеу үшін оның жапырақтары мен түстерін дәл келтірудің қажеті жоқ, бірақ оның өміршеңдігі мен хош иісін жеткізу өте маңызды. Бұл кейінірек пайда болған Батыс Импрессионизмімен салыстырылады. Шығыс Азия сызба және бояу өнері Батыстағы заманауи суретшілерге ұзақ жылдар бойы шабыт берді. Америкалық суретші және педагог Артур Уесли Доу (1857–1922) өзінің «Композиция» атты классикалық кітабында осы өнер туралы былай деп жазды: «Суретші қағазға мүмкіндігінше аз сызықтар мен түстерді жағады; форма, текстура және әсерді сезінуге жеткілікті. Әрбір щетка соққысы мағынаға толы болуы керек, ал қажетсіз бөлшектер жойылмалы. Мұндай әдістің барлық жақсы тұстарын біріктірсеңіз, сіз ең жоғары өнердің сапасына ие боласыз». Доудың сызба және бояу өнеріне деген құштарлығы оның өнерге деген көзқарасын қалыптастырып қана қоймай, сонымен қатар оның шәкірті Джорджия О’Киффтің ішіндегі көптеген американдық модернистерді «оқиға айту» деп атаған әдісінен құтылуына көмектесті. Доу үш элемент арқылы үйлесімді композицияларға ұмтылды: сызық, көлеңке және түс. Ол сызық пен көлеңке арқылы эстетикалық сезімталдықты дамыту үшін Шығыс Азияның щеткаларымен және сиясымен жаттығуды қолдады. Бір рет суретті салғаннан кейін оны өзгертуге немесе өшіруге болмайды. Осылайша, сызба және бояу өнері – үлкен шеберлік, шоғырлану және жылдар бойы жаттығуды қажет ететін техникалық қиын өнер түрі.

Қалқа

Ең көне сақталған сия қаламшасы 1954 жылы Чжу мемлекетінің азаматының Қақтығыс мемлекеттер кезеңінен (б.з.д. 475-221 жж.) табылған қабірінен анықталды. Бұл қазба орны Чанша қаласының жанындағы Зюо Гонг Шан 15 археологиялық алаңында орналасқан. Табылған бұл сия қаламшасының алғашқы нұсқасында ағаш сабы мен шашты сабаққа бекітетін бамбук түтігі болған. Аңыз бойынша, сия қаламшасын ойлап табуды кейінірек Цинь генералы Мэнь Тяньге жатқызады. Хан әулеті тұсында жазу қаламшасы дамудың жаңа кезеңіне енді. Біріншіден, қаламсаптарды әшекейлеу өнері пайда болды. Екіншіден, жазу қаламшасын жасау туралы жазбалар сақталған. Мысалы, жазу қаламшасын таңдау, өндіру және қолдану туралы алғашқы монографияны Шығыс Хан әулеті кезінде Цай Ён жазған. Үшіншіден, ерекше "шашқырылған ақ қаламша" түрі пайда болды. Хан әулетінің шенеуніктері жиі қаламшаның ұшын кежіріп, ыңғайлы болу үшін шаштарына немесе бас киіміне тығып қоятын. Сондай-ақ, құлшынатын адамдар құрмет көрсету үшін қаламшаны басқа қоятын. Сюань қағазы мен васи қағазының көптеген түрлері акварельдік қағаз сияқты тегіс бояуға жарамды емес. Әр қаламшаның соққысы көрінеді, сондықтан Батыс стиліндегі "бояу" үшін жартылай келіңкі қағаз қажет. Қағаз өндірушілер суретшілердің әртүрлі қағазға деген қажеттіліктерін түсінеді және оларға икемдірек қағаз шығаруға тырысады. Егер дәстүрлі қағаз қолданылса, "сия бояуы" деген түсінік ылғалды техникаға сілтеме жасайды, яғни жеңіл сия жағылған жерге қара сияны жағу немесе қағазға жағылғаннан кейін сулы сияны үлкен қаламшамен жылдам араластыру. Суретші сия тасына бірнеше тамшы су тамшытып, қалаған тұтқырлықтағы тегіс қара сия жасау үшін сия таяғын айналма қозғалыспен үйкеп жатады. Дайын сұйық сиялар тұтқырлығы, ерігіштігі, концентрациясы және т.б. жағынан әртүрлі, бірақ әдетте қытай каллиграфиясымен айналысу үшін сурет салуға қарағанда қолайлырақ. Сия таяқтарының өзі кейде бейне рельефіндегі пейзаждармен немесе гүлдермен әшекейленеді, ал кейбіреулері алтынмен жалатылады. Ол алғаш рет ежелгі қытай кітаптарында – «Өткен суретшілер туралы жазбалар» және «Жаңа Тан кітабында» айтылған. Ол бастапқыда Тан әулетінің Цзинь округінде (Сюань префектурасының (Сюаньчжоу) құрамында) өндірілген, сондықтан Сюань қағазы деп аталды. Тан дәуірінде қағаз көбінесе қымыз (Қытайда қағаз жасау үшін алғаш қолданылған талшық) және тутар талшығынан жасалған.

Қытай суретшілері және олардың Шығыс Азияға әсері

Қытай суретінде қылқаламмен сурет салу Қытайдың ғалым-әкімдерінің үйренуі тиіс "төрт өнердің" бірі еді. Түсті сумен салу (шаңмен жуу) Тан әулеті (618–907) кезінде пайда болды, ал оның бастапқы дамуы Ван Вэй (8 ғасырда белсенді болған) және Чжан Цзао сияқтыларға байланысты.

Тан, Сун және Юань әулеттері

Батыс ғалымдары Сунь әулетіне дейін сиямен салудың негізінен бейнелеу суреті үшін қолданылғанын, ал Юань әулетінде экспрессивті сурет салудың басым болғанын жазды. Ван Вэй (699–759), Чжан Зао (张璪 немесе 张藻) және Донг Юань (c. 934–962) – Оңтүстік мектептің ертедегі қытай сиялы сурет салуының маңызды өкілдері. Ван Вэй – VIII ғасырдағы Тан әулеті кезінде өмір сүрген қытай ақыны, музыканты, суретшісі және саясаткері. Ван Вэй – қытай сиялы сурет салуының алғашқы кезеңінің ең маңызды өкілі. Ол сурет салудың барлық түрлерінің ішінде сиямен салу ең озық деп санайды. Чжан Зао – VIII ғасырдағы Тан әулеті кезінде өмір сүрген қытай суретшісі, сурет теориясының маманы және саясаткер. Ол сиямен сурет салу үшін қылқаламның орнына саусақтарды қолдану әдісін ойлап тапты. Ли Чэн (919–967), Фан Куан (c. 960–1030), «Жонгли» және «Жонгченг» есімдерімен белгілі, сондай-ақ «Фан Куан» псевдонимді және Гуо Си (c. 1020–1090) сияқты қытай суретшілері Шығыс Азия суретшілігіне зор әсер етті. Ли Чэн – Сунь әулетінің қытай суретшісі. Ол Жин Хао мен Юранның ықпалында болды. Ли Чэн жапон және корей суретшілеріне үлкен әсер етті. Фан Куан – Сунь әулетінің қытай пейзаж суретшісі. Оның жапон және корей суреттеріне әсері зор. Гуо Си – Солтүстік Сунь дәуірінде өмір сүрген, Хэнань провинциясынан шыққан қытай пейзаж суретшісі. Оған «Орман мен өзендердің биік хабары» (Линкван Гаоцзи 林泉高致) атты мәтін жатқызылады. Су Ши, Ми Фу және Ми Юрэн, әсіресе Муки сияқты суретшілер Шығыс Азия сиялы суретшілігіне шешуші әсер етті. Су Ши (8 қаңтар 1037 – 24 тамыз 1101), Сыпайылық есімі Цзижан (қытайша: 子瞻), өнер есімі Донгпо (қытайша: 東坡) – Сунь әулетінің қытай ақыны, жазушысы, саясаткері, каллиграфы, суретшісі, фармакологы және гастрономы. Ми Фу (Ми Фэй, 1051–1107) – Сунь әулеті кезінде Тайюань қаласында туған қытай суретшісі, ақыны және каллиграфы. Ми Юрэн (1074–1153) – Ми Фудың тұңғыш ұлы, қытай суретшісі, ақыны және каллиграфы. Муки (жапонша: Моккей; 1210?–1269?), Фахан есімімен де белгілі, – 13 ғасырда Оңтүстік Сунь әулетінің (1127–1279) соңында өмір сүрген қытай буддалық монахы және суретшісі. Бүгінде ол тарихтағы ең ұлы Чан суретшілерінің бірі саналады. Оның сиямен салған суреттері, мысалы, Дайтоку-джи триптих және Алты персимон, маңызды Чан суреттері болып саналады. Мукидің сурет салу стилі кейінгі кезеңдердің суретшілеріне, әсіресе Жапониядағы монах суретшілеріне зор әсер етті. Юань әулетінің төрт шебері – Юань әулетінің (1271–1368) кезінде белсенді болған төрт қытай суретшісі Хуан Гонгван (1269–1354), Ву Чжэн (1280–1354), Ни Зан (1301–1374) және Ван Мэн (王蒙, Wáng Méng; Zi: Shūmíng 叔明, Hao: Xiāngguāng Jūshì 香光居士) (c. 1308–1385) – олар Мин әулеті кезінде және одан кейінгі кезеңдерде «әдеби сурет салу» (вэньжэньхуа) дәстүрінің негізгі өкілдері ретінде құрметке ие болды, ол сыртқы бейнелеу мен дереу көрнекілік емес, жеке көрініс пен біліммен көбірек айналысты. Юань дәуіріндегі басқа да танымал суретшілер – Гао Кегонг (1248–1310), сондай-ақ ақын, пейзаждарымен танымал, және Фан Конгьи.

Солтүстік мектеп және суретшілер

Солтүстік мектеп – қытай пейзаждық сурет салу мектебі. Бұл мектепке Тан әулетінің құлауы мен Сун әулетінің көтерілуі арасындағы бес династия кезеңінде Солтүстік Қытайда жұмыс істеген және өмір сүрген суретшілер тобы кірді. Оның өкілдері – Ма Юань, Ся Гуи және т.б. Бұл стиль қытай суретінің Оңтүстік мектебіне қарама-қарсы келеді. Солтүстік мектептің жапон және Оңтүстік-Шығыс Азия суреттеріне зор әсері болды. Солтүстік мектептен шыққан Ли Тан (әдепті аты – Шигу; шамамен 1050 – 1130), әсіресе Ма Юань (шамамен 1160–65 – 1225) және Ся Гуидің сиямен сурет салу техникасы мен әдістері жапон және корей суретшілеріне үлкен ықпал етті. Ли Тан – Сун әулеті кезінде Кайфэн және Ханчжоу қалаларында сурет салған қытай пейзаж суретшісі. Ол Гуо Си, Фан Куан және Ли Ченг сияқты ертерек суретшілер мен Ся Гуи және Ма Юань сияқты кейінгі суретшілер арасында байланыс құрды. Ол «балтамен кесу» техникасын жетілдірді. Ся Гуи (өмір сүрген шамамен 1195–1225), әдепті аты Юю (禹玉), Сун әулетінің қытай пейзаж суретшісі. Оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ, туындыларының да аз бөлігі сақталған, бірақ ол Қытайдың ең ұлы суретшілерінің бірі саналады. Ол Ли Танның дәстүрін жалғастырып, бұрынғы Сун стилін одан әрі жеңілдетіп, күшті әсерге қол жеткізді. Ма Юаньмен бірге ол сол кезеңнің маңызды мектептерінің бірі – Ма Ся (馬夏) мектебін құрды. Ся Гуи өмірлік кезеңінде танымал болғанымен, оның абыройы өлімінен кейін, Оңтүстік Сун академиясының барлық суретшілері сияқты, төмендеді. Дегенмен, жапон шебері Сесшу сияқты бірнеше суретшілер Ся Гуидің дәстүрін жүздеген жылдар бойы, 17 ғасырдың басына дейін жалғастырды. Лян Кай (шамамен 1140–1210) – Оңтүстік Сун әулетінің қытай суретшісі. Ол өте еркін суреттері үшін «Ақымақ Лян» деп те аталды. Оның сиямен сурет салу стилі Шығыс Азияға, әсіресе Жапонияға зор әсер етті. Ян Хуэй – 13 ғасырдың соңында Оңтүстік Сун және Юань әулетінің басында өмір сүрген қытай суретшісі. Ян Хуэйдің сурет салу стилі де Жапония суретшілеріне үлкен әсер тигізді.

Мин және Цин әулеттері

Минь әулетінің төрт шебері – қытай өнері тарихында Минь әулетінің төрт атақты суретшісін біріктіретін дәстүрлі топ. Бұл топқа Шен Чжоу (1427–1509), Вэнь Чжэнмин (1470–1559) – екеуі де У мектебінің өкілдері, Тан Ин (1470–1523) және Цю Ин (шамамен 1494–1552) кіреді. Олар шамамен бір замандас болған, Шэнь Чжоу Вэнь Чжэнминнің ұстазы болса, ал қалған екеуі Чжоу Ченнен оқыған. Олардың стильдері мен тақырыптары алуан түрлі болды. Сюй Вэй (1521–1593) және Чэнь Чун (1483–1544) – әдеби сурет салудың батыл және шексіз стилінің негізгі өкілдері. Олардың сиямен жуылған суреттері өткір және ағып жатқан сиямен және жуумен ерекшеленеді. Чэнь Чун – Минь әулетінің суретшісі. Сучжоудағы білімді шенеуніктердің бай отбасында дүниеге келген ол каллиграфияны Минь әулетінің төрт шеберінің бірі Вэнь Чжэнминнен үйренді. Кейін Чэнь Чун Вэньпен байланысын үзді және сурет салудың еркін әдісін таңдады. Минь әулетінің Донг Цичан (1555–1636) және Цин әулетінің Төрт Ван – Юань әулетінен бұрынғы сурет салу стилін ұстанған ретро стильдегі сиямен жуылған суреттердің көрнекті өкілдері. Донг Цичан – қытай суретшісі, каллиграфы, саясаткер және Минь әулетінің соңғы кезеңіндегі өнер теоретигі. Ол сиямен сурет салудағы Оңтүстік және Солтүстік мектептерінің негізін қалаушы. Оның теориялық жүйесі Жапония және Кореяны қоса алған Шығыс Азия елдерінің сурет салу тұжырымдамасы мен практикасына зор әсер етті. Бада Шанрен, басқа бөлім "Бада Шанрен" – ханьқытай суретшісі және каллиграф. Ол Нанчан қаласында феодалдық иелікке ие болған Минь әулетінің ханзадасы Чжу Куанның тікелей ұрпағы болғандықтан, патшалық тегінен шыққан. Өнер тарихшылары оны сол кезеңнің көрнекті суретшісі деп санайды. Шытао, "Чжу Руоцзи" (朱若極) деген атпен Минь әулетінің императорлық руында дүниеге келген, Цин әулетінің (1644–1912) алғашқы кезеңдеріндегі қытай пейзаждық суретшісі. Янчжоудың сегіз эксцентригі – XVIII ғасырда белсенді болған сегіз қытай суретшісінің тобы. Олар Цин әулеті кезеңінде сурет салу туралы қалыпты көзқарастарды қабылдамай, экспрессивті және жеке стильді ұстанған. Оның сиямен суреттері көрерменге абстракция мен иллюзия сезімін сыйлайды.

Қазіргі заман

Қазіргі және заманауи қытайлық еркін қолмен бояу Шанхай мектебінің ең танымал және көрнекті суреттері болып табылады. У Чаншуо (У Чанши, У Чаншуо) (12 қыркүйек 1844 – 29 қараша 1927, тумасы У Цзюньцин), Цин дәуірінің соңындағы көрнекті суретші, каллиграф және мөр шебері. Ол Шанхай мектебінің жетекшісі. У Чаншуоның сурет салу стилі Жапониядағы сурет өнеріне терең әсер етті. Пу Хуа (c. 1834–1911) – қытай пейзаж суретшісі және каллиграф. Оның стильдік есімі «Зуо Ин». Пу Хуа пейзаждар мен бамбукты еркін және жеңіл щеткамен суреттеген. Ол Шанхай мектебінің маңызды өкілдерінің бірі. Ван Чжэнь (1867–1938), көбінесе Ван Итин атты әдепті есімімен танымал, Шанхай мектебінің көрнекті кәсіпкері және белгілі заманауи қытай суретшісі. Цы Байши (1 қаңтар 1864 – 16 қыркүйек 1957) – қытай суретшісі, оның жұмыстары ерекше, көбінесе ойын-құлыққа толы стильмен ерекшеленеді. Хуан Биньхун (1865–1955) – Чжэцзян провинциясының Цзиньхуа қаласында туған қытай әдебиетші суретшісі және өнер тарихшысы. Оның ата-тегі Аньхой провинциясының Ши округінде болған. Ол суретші Хуан Фэньлиудің немересі. Кейін Шанхаймен және соңында Ханчжоумен байланысты болды. Ол әдебиеттік стильдегі сурет салудағы соңғы инноваторлардың бірі саналады және еркін пейзаждарымен танымал. Сюй Бейхун (19 шілде 1895 – 26 қыркүйек 1953), сондай-ақ «Жу Пэон» деп те аталады, – қытай суретшісі. Ол негізінен жылқы мен құстардың қытайлық бояумен салынған суреттерімен танымал және 20 ғасырдың басында заманауи Қытайды көрсететін көркемдік туындылардың қажеттілігін бірінші болып айтқан қытай суретшілерінің бірі. Ол сонымен қатар эпикалық қытайлық тақырыптармен монументальді майлы суреттер жасаған алғашқылардың бірі болып есептеледі – бұл батыстық өнердегі оның жоғары шеберлігін көрсетеді. Ол «Төрт ұлы академия президенті» атағын алған қытай заманауи өнерінің төрт пионерінің бірі болды. Лю Хайсу (16 наурыз 1896 – 7 тамыз 1994) – 20 ғасырдың көрнекті қытай суретшісі және белгілі өнер педагогы. Ол қытай суретшілігі мен майлы бояу өнерінде өте жақсы жетістіктерге жетті. Ол «Төрт ұлы академия президенті» атағын алған қытай заманауи өнерінің төрт пионерінің бірі болды. Чжан Дацзянь (10 мамыр 1899 – 2 сәуір 1983) – 20 ғасырдың ең танымал және өнімді қытай суретшілерінің бірі. Бастапқыда гуохуа (традиционалист) суретшісі ретінде танымал болған ол 1960 жылдары заманауи импрессионист және экспрессионист суретші ретінде де танылды. Сонымен қатар, ол 20 ғасырдың ең дарынды шебер жалғаншыларының бірі саналады. Фу Баоши (1904–1965) – қытай суретшісі. Ол сонымен қатар Орталық университеттің (қазіргі Нанкин университеті) өнер факультетінде оқытқан. Оның пейзаждық суреттерінде нүктелер мен бояу техникаларын шеберлікпен қолданып, дәстүрлі ережелер шеңберінде көптеген нұсқаларды қамтитын жаңа техника жасады. Ши Лу (1919–1982), туған аты «Фенг Яхенг», – қытай суретшісі, ағашқа басып сурет салушы, ақын және каллиграф. Ол өзінің псевдонимін оған үлкен әсер еткен екі суретші – пейзаж суретшісі Шитао және жазушы Лу Сюньге негіздеді. Ол екі түрлі бояу стилін жасады.

Шығыс Азияның басқа елдері

Тан дәуірінен бері Жапония, Корея және Шығыс Азия елдері қытай сурет өнері мен түсті қаламды кеңінен зерттеген.

Жапония

Жапонияда стиль 14 ғасырда Муромачи дәуірінде (1333–1573) Дзен буддалық монастырлар арқылы, әсіресе Қытайдан көшіп келген суретші Жосецу және алғашқы ірі суретші Теншо Шубун (ө. шамамен 1450 ж.) арқылы енгізілді. Ол да, оның шәкірті Сесшу Тойо (1420–1506) монахтар болған, бірақ Сесшу кейін дін қызметін тастап, 1468–69 жылдары Қытайда шамамен бір жыл өткізді. Дәуірдің соңына қарай стильді бірнеше кәсіби немесе коммерциялық суретшілер, әсіресе Кано Масанобу (1434–1530) құрған үлкен Кано мектебі қабылдады; оның ұлы Кано Мотонобу да маңызды болды. Жапондық дәстүр бойынша, ең жақсы оқушылар отбасының қыздарына үйленіп, өздерінің тегін Кано деп өзгертеді. Мектеп дәстүрлі жапондық ямато-э және басқа да түрлі-түсті стильдерде сурет салуды жалғастырды. Жосецу (如拙) Муромачи дәуіріндегі (15 ғасыр) алғашқы суибоку (жұқа бояу) стиліндегі дзендік жапон суретшілерінің бірі болды. Ол, мүмкін, Киотодағы Шококу-дзи монастырында Теншо Шубунның да мұғалімі болған. Қытайдан келген иммигрант, ол 1470 жылы азаматтыққа қабылданды және «жапондық жұқа бояу суреттерінің әкесі» деп танылды. Кано мектебі – қытай даосизмі мен буддалық мәдениетінің күшті ықпалымен пайда болған жапондық жұқа бояу суреттерінің жанры. Ол Асикага сёгунатының бас суретшісі және Кано суретшілік мектебінің негізін қалаушы деп есептеледі. Кано Масанобу дзен суреттерімен, сондай-ақ буддалық құдайлар мен бодхисаттвалардың күрделі суреттерімен айналысты. Теншо Шубун (天章 周文) – Муромачи дәуірінің жапондық дзен буддистік монахы және суретшісі. Ол қытай суретінің Солтүстік мектебі мен Жосецудің күшті ықпалында болды. Сесшу Тойо (雪舟 等楊; 1431 жылдан бастап Ода Тойо, сондай-ақ Тойо, Ункоку немесе Бикесай деп те белгілі; 1420 – 26 тамыз 1506) – Муромачи дәуірінің ортасындағы жұқа бояу суреттерінің ең көрнекті жапон шебері. Ол қытай суретінің Солтүстік мектебінің, әсіресе Ма Юань мен Ся Гуйдің күшті ықпалында болды. Қытайда пейзаж суреттерін оқығаннан кейін «秋冬山水図» суретін жасады. Бұл сурет Қытайдың Сун әулетінің пейзажынан жасалған. Ол қысқы табиғат пейзажын бейнеледі. Суреттің ерекшелігі – жартасты бейнелейтін қалың сызық. Сессон Шукей (雪村 周継) және Хасегава Тохаку (長谷川 等伯) негізінен Қытайдың Сун әулетінің монах суретшісі Мукидің жұқа бояу стилін еліктеді. Шағын, таза және аз әсем Хасегава мектебі Хасегава Тохаку (1539–1610) құрған және 18 ғасырға дейін сақталды. Нанга (япондық сурет) (мәні «Оңтүстік сурет») немесе бундзина («әдебиет») стилі немесе мектебі 18 ғасырдан бастап Томиока Тессаи (1837–1924) қайтыс болғанға дейін кеңінен нанга суретшілерінің соңғысы деп саналды. Ми Фу мен оның ұлының жұқа бояу суреттері жапондық суретшілерге үлкен әсер етті, ал Айке но Тайга солардың бірі. Алайда жоғары лауазымды суретші Ган Се Хван және басқалар қытайлық сезімталдықпен әуесқой әдебиетшілердің немесе сеонби суреттерін қолдады. Көптеген суретшілер қытай стиліндегі пейзаждар мен күнделікті өмірдің жанрлық суреттерін жасады, сондай-ақ нақты жерлердің реалистік пейзаждары мен қытайлық суреттердей фантастикалық таулар дәстүрі болды, олар үшін Кореяның шығыс жағындағы Тэбэк таулары көптеген шабыт берді. Ан Гён – Жосон дәуірінің ерте кезеңінің суретшісі. Ол Оңтүстік Чхунчхон провинциясының Сеосан ауданындағы Жигок қаласында дүниеге келген. Ол Жосон сарайының ресми суретшілері Дохвасеоның мүшесі ретінде патшалық қызметке кірді және 1447 жылы ханзада Анпён үшін Монгюдоундо [ко] (몽유도원도) суретін салды, ол қазіргі уақытта Тенри университетінде сақталады. Ол қытай суретінің Оңтүстік мектебінің, әсіресе Ли Ченг пен Гуо Сидің күшті ықпалында болды. Бьён Санг Бьёк – Жосон әулетінің соңғы кезеңіндегі (1392–1910) Мириянг Бьён кланының корей суретшісі. Бьён жануарлар мен адамдарды егжей-тегжейлі суреттегенімен танымал. Бьёнға қытай суретінің, әсіресе Хуан Куанның сарайлық суреті күшті әсер етті. Сун әулетінің Солтүстік мектебінің ықпалымен шыққан корей суретшілеріне Ганг Хуйан, Ким Хун До, Чан Сын Эоп және т.б. жатады. Ганг Хуэйан (1417?–1464), Инжае (인재) атты қалампырымен, Жосон дәуірінің алғашқы кезеңіндегі көрнекті ғалым және суретші. Ол өлең, каллиграфия және сурет салуда жақсы болған. Ол Седжонг патшаның (1397–1418–1450) тұсында 1441 жылы гвагеодан өткеннен кейін патшалық қызметке кірді. Ким Хун До (김홍도, 1745 жылы туған, 1806 жылы қайтыс болған?–1814? ), сондай-ақ «Ким Хун До» деп те аталатын, көбінесе «Данвон» (단원) деп аталатын, Кореяның Жосон кезеңінің толық уақытты суретшісі. Ол сол кездегі «ақиқат көрініс суреті» атты жаңа үрдістің басты тұлғасы болды. Гим Хонг-до дәстүрлі сурет өнерінің барлық салаларында ерекше шеберлік танытты. Оның тұлғалардың жұқа бояу суреттері Янчжоудың сегіз эксцентригіне күшті әсер етті. Чан Сын Эоп (1843–1897) (көбінесе «Овон» атты қалампырымен белгілі) – Кореяның Жосон әулетінің соңғы кезеңіндегі суретші. Оның өмірі 2002 жылы Им Квон Тэктің «Чи хва сеон» (Chi hwa seon) жүлделі фильмінде бейнеленді. Ол Жосон сарайында лауазымды шақырылған суретшілердің санатында болған сирек суретшілердің бірі. Чон Сон (1676–1759) – корей пейзаж суретшісі, сондай-ақ «Кёнджэ» («жайлы кабинет») атты қалампырымен белгілі. Оның туындыларына жұқа бояу және шығыс суреттері, мысалы, Инванчжесэкдо (1751), Кымган чжондо (1734) және Ингокчонса (1742), сондай-ақ Корея тарихы мен мәдениетіне арналған көптеген «ақиқат көрініс» пейзаж суреттері кіреді. Ол Кореяның ең танымал суретшілерінің қатарында саналады. Оның стилі абстрактілі емес, реалистік.