Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мон ауданы – Үндістанның Нагаланд штатындағы аудан. Аумағы бойынша Нагаланд штатындағы үшінші үлкен аудан болып табылады.
the district
Mon District ('/m//ɒ//n/) is a district of Nagaland, a state in India. It is the third largest district in Nagaland in terms of area.
География
Мон ауданы – Нагаланд штатының ең солтүстік ауданы. Оның солтүстігінде Аруначал-Прадеш штаты, батысында Ассам штаты, шығысында Мьянма, оңтүстік-батысында Лонгленг ауданы және оңтүстігінде Тюэнсанг ауданы орналасқан. Мон қаласы – аудан орталығы.
Mon District is the northernmost district of Nagaland. It is surrounded by the state of Arunachal Pradesh to its north, Assam to its west, Myanmar to its east, Longleng District to its south west and Tuensang District to its south. The town of Mon is its district headquarters.
Экономика
2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Мон ауданын елдегі 640 ауданның ішіндегі ең кемдауыл 250 ауданның бірі деп атады.
In 2006 the Ministry of Panchayati Raj named Mon one of the country's 250 most backward districts (out of a total of 640).
Демография
2011 жылғы халық санауы бойынша Мон ауданының халқы 250 260 адамды құрайды, Мондағы жыныс қатынасы 1000 еркекке 899 әйел шамасында. Коняктардың ең әсем фестивалі – Аолинг (Аоленг) әр жылдың сәуір айының бірінші аптасында тойланады. Коняктар – Нага тайпаларының арасындағы ең ірі этникалық топ. Олар қытай-тибет тобына жататын коняк тілінде сөйлейді, әр ауылдың өзіндік диалектісі бар. Коняктар Нага тайпаларының арасында соңғы бас аулаушылар болды, бұл практика 1960 жылдарға дейін сақталды. Тайпа 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында христиан дінін қабылдады. Коняктар үйлерін бас сүйектерімен, қарақұйрық мүйіздерімен, піл сүйектерімен, мүйіздермен және ағаштан жасалған мүсіндермен әсемдейді. Коняктар мұрагерлік жолмен тағайындалатын басшылар – Ангхтардың билігінде болады, және Ангх институты бүгінгі күнге дейін сақталған. Әр ауылда өз Ангхы бар. Кейбір кішігірім ауылдар көршілес ауылдардың Ангхтарімен басқарылады. Ангхтың үйі әрқашан ауылдағы ең ірі үй болып табылады, ал алдындағы бас сүйектері оның басшылық қабілетін көрсетеді. Ангхтар Чи, Мон, Шанню, Лунгва, Танню, Шенга Чинню, Жабока ауылдарын әлі де басқарады. Коняктар шебер қолөнершілер және дағдылы зергерлер. Олар ағаштан әдемі ойылған бұйымдар, дао (мачете), қару-жарақ, оқ-дәрі, бас щеткалары, бас киімдері, әшекейлер және т.б. жасайды. Ересек еркектер шошқа мүйізінен жасалған үлкен сырғалар мен белдемше киеді. Кейбіреулері дао немесе қару алып жүреді. Ересек әйелдер белдеріне оралған қысқа мата киеді. Олар арқаларына бамбук себеттерді іліп алады немесе балаларын матамен бекітіп арқаларына тартады. Коняк әйелдері күрделі дәстүрлі өрнектер тоқуда және моншақ жасауда шебер. Ерлер де, әйелдер де көптеген дәстүрлі моншақтар мен мыс әшекейлер тағады. Фестиваль кезінде еркектер түрлі-түсті шальдар мен қауырсынмен безендірілген бас киімдер киіп, дао немесе найзалар мен қарулармен ырғақты ән айтып билейді. Олар күріштен ашытылған арақ дайындайды. Сонымен қатар, олар "Жум" деп аталатын бақыланатын өртеу әдісі арқылы орманды тазарту арқылы төбелерде шаруашылық жүргізеді.
According to the 2011 census Mon District has a population of 250,260, Mon has a sex ratio of 899 females for every 1000 males, The most colourful festival of the Konyaks, Aoling (Aoleng), is observed during the first week of April every year. Konyaks are the largest ethnic group among the Nagas. They speak the Konyak language, a Sino Tibetan language, with each village having their local dialect. The Konyaks were the last practising headhunters among the Nagas which continued into the 1960s. The tribe embraced Christianity during the late 20th and early 21st century. Konyaks decorate their houses with skulls, hornbill beaks, elephant tusks, horns and wooden statues. Konyaks are ruled by hereditary chiefs known as Anghs, and the institution of Anghship is still prevalent among the Konyaks. Every village has an Angh. Some of the smaller villages are ruled over by neighbouring village Anghs. The Angh's house is always the largest in the village, with a display of skulls in the front as a testament to his capability as a leader. Anghs still rule over the villages of Chi, Mon, Shangnyu, Lungwa, Tangnyu, Sheanghah Chingnyu, Jaboka. Konyaks are adept artisans and skilled craftsmen. They make excellent wood carvings, daos (machetes), guns, gunpowder, head brushes, headgear, necklaces, etc. The older males wear large earrings made of boar horn and a loincloth. Some carry a machete called dao or a gun. The older women wear a short piece of cloth wrapped around their waist only. They carry bamboo baskets on their backs or tie children to their backs with a cloth. The Konyak women are adept in weaving intricate traditional designs and in bead craft. Both men and women wear a lot of traditional beads and brass ornaments. During festivals, the males wear colourful shawls and headgear decorated with feathers, and dance with daos or spears and guns chanting/singing rhythmically. They brew a home brewed liquor made out of rice. They also farm in the hills by clearing the forests using a method of controlled burning called "Jhum".
Шанью ауылы
Шангню Мон ауданындағы маңызды ауылдардың бірі. Онда 8 фут биіктігі және 12 фут ені бар ағаштан жасалған ескерткіш орналасқан – оны көктегі періштелер салған деп санайды. Бұл ескерткіште адамдар мен басқа да жаратылыстардың бейнелері қашалған. Ангтың сарайының алдында естелік тастар да табылады. Шангню мен Ахом патшалары арасындағы достық сауда қатынастары болған деген сенім бар.
Ruled by the chief Angh, Shangnyu is one of the prominent villages in Mon District. There is a wooden monument measuring 8 feet in height and 12 feet in breadth – believed to be constructed by heavenly angels. Carvings of human beings and other creatures are engraved on this monument. Memorial stones are also found in front of the Angh's palace. It is believed that there was a friendly trade relationship between the Shangnyu and the Ahom Kings.
Чи
Чи – Мон ауданындағы тағы бір маңызды ауыл және Нагаландтағы ең көне ауылдардың бірі. Оны Аңгтар басқарады, ал басқару ауылдық кеңес жүзеге асырады. Аңгтың үйі ауылдағы ең ірі үй болып табылады және онда бас аулау дәуірінде өлтірілген жаулардың бас сүйектері қойылған. Ауылда әртүрлі ағаштан жасалған мүсіндері мен лог барабандары бар үш морунг (жас жігіттер үйі) орналасқан.
Chi is another prominent village in Mon district and one of the oldest villages in Nagaland. It is ruled by the Ahng and administered by the Village Council. The Ahng's house is the biggest in the village and has a display of skulls of enemies killed during the head hunting era. The village has three morungs with different wood sculptures and log drums in them.
Ұңғы
Лунга (Лунга) – Мон ауданының ең ірі ауылдарының бірі және Үндістан мен Мьянманың халықаралық шекарасында орналасқан. Ауыл Мьянманың Сагаинг облысындағы Лоджи ауылымен жалғасатын жолға ие, бұл Мьянмадағы ірі Татмадау әскери қалалары – Лахе мен Йенджонға да қолжетімділік береді. Лунга ангының үйі Үндістан мен Мьянма шекарасының дәл ортасында тұр. Үйдің бір жартысы Үндістан аумағында, ал екінші жартысы Мьянманың бақылауында. Дегенмен, ауылдың барлығын ангх басқарады. Оның 60 әйелі бар және ол Мьянма мен Аруначал-Прадеш штатына дейінгі аймақтағы 60 Коньяк тайпасының ауылдарын билейді.
Lungwa (Longwa) is one of the biggest villages in Mon District and sits on the India Myanmar international border. The village has a road connecting it to Loji village in Myanmar's Sagaing Division, that also provides access to the larger Tatmadaw military towns of Lahe and Yengjong in Myanmar. The Lungwa Angh's house is situated in the middle of the border of India and Myanmar. One half of the Angh's house falls within Indian territory, whereas the other half lies under Myanmar control. However, the whole village is controlled by the Angh. He has 60 wives and he rules over 60 villages of the Konyak tribe extending up to Myanmar and Arunachal Pradesh.
Наганимора
Наганимора, бұрын Лакхан деп аталған, Мон ауданының бір бөлігі. Қала Нагаленд және Ассам шекарасында жатыр. Қаланың аты "Нага патшайымының бейіті" деген мағына беретін "Нага Рани Мора" сөздерінен шыққан. Бұл Нагалендтегі ең ірі көмір экспорттаушылардың бірі.
Naganimora, formerly known as Lakhan, is a subdivision in the Mon district. The town lies on the border of Nagaland and Assam. The name of the town is derived from the words "Naga Rani Mora", which mean "the burial place of the Naga queen". It is one of the biggest exporters of coal in Nagaland.
Ауа
Ең жақын әуежай Ассам штатындағы Дибругарх әуежайы, ол Мон округінің орталығынан 122 километр қашықтықта орналасқан. Монда тікұшақ алаңы да бар.
The nearest airport is Dibrugarh Airport in Assam located 122 kilometres from district headquarters Mon. There is a helipad in Mon as well.
Темір жол
Ең жақын теміржол станциясы – Дибругарх теміржол станциясы, ол аудан орталығы Моннан 115 километр қашықтықта орналасқан.
The nearest railway station is Dibrugarh railway station located 115 kilometres from district headquarters Mon.
Жол
Аудан жолдармен жақсы байланысқан. 702 тас жолы аудан арқылы өтеді, сондай-ақ ауданішілік басқа да жолдар бар.
The district is well connected with roads. The NH 702 passes through the district alongside other intra district roads.