Кіріспе

Мекленбург-Померания, Германиядағы қала. Путбус – Балтық теңізіне жақын, Мекленбург-Померания штатындағы Рюген округіндегі Рюген аралының оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан қала. Қаланың халқы 4741 адамды құрайды және көптеген жағажай курорттары бар маңызды туристік орын. Бұл аралдағы ең көне курорт және 1997 жылдан бері штат тарапынан курорттық қала ретінде ресми мойындалған. Путбус 1810 жылы князь Вильгельм Мальте цу Путбус өз резиденциясы ретінде құрды және оны классицизм стилінде салдырды, нәтижесінде қала паркі мен сараймен (Schloss) үйлесімді бірлік құрды. Мальте сонымен қатар Германияға, Путбустан шамамен 2 км қашықтықтағы Лаутербахта теңізде шомылуды енгізді. Қаланың «Ақ қала» (Weiße Stadt) деген лақап аты аққа боялған үйлерінен, ал көптеген роза бұталары жеке ғимараттардың алдында болғандықтан «Роза қаласы» (Rosenstadt) деп те аталады. Путбус атауы славян тіліндегі *epod boz* сөзінен шыққан және «есекжан бұтасының артында» дегенді білдіреді.

География

Путбус қаласы Берген-ауф-Рюгеннен сегіз шақырым қашықтықта орналасқан және Оңтүстік-Шығыс Рюген биосфералық қорығының құрамына кіреді. Путбустың төңірегіндегі жер бедері толқынды, ал қала орналасқан Рюгшер Бодденнің жағалауы жазық жағалар мен тік жартастардың кезектесуімен сипатталады. Вреехер көлінің шығанағы жағалауға тереңінен еніп кіреді. Лаутербах кішкентай ауданында, шамамен 500 тұрғыны бар, балық аулау және желкендеу порты орналасқан. Мальта ханзадасы Гоор орман жанында аралдағы алғашқы теңіз жағасындағы курортты салдырған. Грайфсвальд шығанағындағы Вильм аралы да Путбусқа тиесілі және Рюгеннен 2,5 шақырым қашықтықта жатыр.

Қалалық округтер

Бөлістегі муниципалитеттер: Альткамп, Альт Ланшвиц, Беухов, Дарсбанд, Долгемост, Думгеневиц, Фриц, Гловиц, Греммин, Грос Стресов, Гюстелиц, Касневиц, Кляйн Стресов, Кетельшаген, Крансевиц, Краквиц, Кримвиц, Лаутербах, Лонвиц, Муглиц, Наделиц, Нойендорф, Нойкамп, Ной Ланшвиц, Пастиц, Позевальд, Страхтиц, Вильмниц, Воббанц, Вричен және Вильм аралы.

Көршілес әкімшілік бірліктер

Putbus батысында Гарц/Рюген қалалық округімен, солтүстігінде Зеленмен және Берген-ауф-Рюген қаласымен, шығысында Цирков пен Ланкен-Границпен шектеседі.

Жерді пайдалану

Путбус қаласы үшін ауыл шаруашылығы жерлері мен орманның үлесі ерекше жоғары, бұл муниципалитет аумағының 89% -ын құрайды. Жерді пайдалану түрлері келесі кестеде егжей-тегжейлі көрсетілген:

Жерді пайдаланудың нақты түрі (2008 жылғы деректер бойынша) Ауданы, га Проценті Салынған және ашық кеңістіктер 265 4,0% Өндіріс және бизнес жерлері 5 0,1% Көлік жолдары 163 2,4% Демалыс аймақтары 90 1,3% Ауыл шаруашылығы жерлері 4,509 67,7% Орман және ағаш алқаптары 1,418 21,3% Су қоймалары 139 2,1% Басқа аумақтар 71 1,1% Жалпы аудан 6,660 100,0%

Тарих

1326 жылға дейін Путбус маңындағы аймақ Рюген княздығының құрамына кірді. 1286 жылы алғаш рет Путбус деп аталып, славян тегінен шыққан ақсүйек отбасының орталығы болды. Путбус иелері жер иелігі тұрғысынан Рюген князьдерімен тең дәрежеде болды және олардың тармақтық желісі саналды. Кейін феодалдық тәуелділік қалыптасты. 14 ғасырда Рюген князьдерінің әулеті тоқтап қалғаннан кейін Путбус Померания герцогтығының құрамына кірді. 1648 жылғы Вестфалия шарты бойынша Рюген швед үкімдігіне өтті. 1815 жылы бұл жер және Жаңа Батыс Помераниясы Пруссияның Померания провинциясына қосылды. 1808-1823 жылдары Путбус князі Мальте Лаутербахта өзінің резиденциясын және Bad Doberan үлгісіндегі ванналар аймағын салдырды. Осының нәтижесінде 1816 жылы Рюгендегі алғашқы теңіз жағасындағы курорт ашылды. 1817/18 жылдары Мальте князі Гурдегі жүзу моншаларын салдырды. 1819-1821 жылдары резиденциялық театр салынды және 1826 жылы жаңартылды. 1821-1824 жылдары салынған патшалық атқоралары Мальте князінің жылқыларына арналған еді. Соңында, 1824 жылдан 1853 жылға дейін ол апельсин үйін салдырды. Сарайды қайта жаңарту 1825 жылы басталды, ал 1844-1846 жылдары Путбус сарайы шіркеуі қосылды. Қалалық саябақты қайта жаңарту 1804 жылы басталды; маймылдар үйі 1830 жылы, ал фазан үйі бес жылдан кейін аяқталды. Алғашқы азаматтық үй 1810 жылы шағын сыра қайнату зауыты ретінде салынды. Цирктегі тұрғын үйлер 1815 және 1860 жылдар аралығында салынды. 1836 жылы ескі патшалық Педагогиум білім беру орны ретінде ашылды. Бүгінде онда Путбус IT колледжі орналасқан. 1889 жылы Путбусқа Бергеннен теміржол байланысы ашылды. 1895 жылы тар жолмен жүретін жеңіл теміржолдың бірінші бөлігі, "Расендер Роланд" Бинцке дейін аяқталды. 1823 жылы Путбусқа сауда және кәсіпкерлік үшін қала құқықтары берілді; алайда, толық құқықтар 1960 жылдың 2 шілдесіне дейін берілмеді. 1962 жылы бұрынғы Путбус сарайы Шығыс Германияның коммунистік режимі тарапынан жойылды, олар оны пруссиялық империализмнің символы деп есептеді. Дегенмен, оның апельсин үйі мен атқоралары саябақта сақталған. 1818 жылы Путбус Ворпомерн-Рюген округінің (кейде Крайс Рюген деп аталатын) құрамына кірді. 1952 жылдан 1955 жылға дейін округ бөлінді және Путбус Путбус округінің орталығы болды. 1952 жылдан 1990 жылға дейін Путбус Росток округінің (Bezirk) құрамына кірді, содан кейін Мекленбург-Ворпомерн штатына қосылды. 1991 жылы саяси өзгерістерден кейін тарихи қала орталығы, оның ішінде Цирк, базар алаңы (Marktplatz) және қалалық әкімдік, апельсин үйі және патшалық атқоралары (қазір театр) қаланың даму және мұраны сақтау жобалары аясында толығымен жаңартылды. Бүгінде Путбус ерекше, біркелкі ақ түсті көрініспен көзге түседі. 2010 жылы Лаутербахқа қарайтын жолда туристік тартымдылық ретінде "Айналма үй" (Haus Kopf über) салынды. Қаладағы кішкентай театр және мұрагер ханзаданың резиденциясы (қазір туристік кеңсе және мұражай) да ерекше. Қала Рюгеннің қалған бөлігімен тар жолмен жүретін теміржолмен, "Расендер Роландпен", сондай-ақ жақсы жолдармен және велосипед жолдарымен байланысты.

Қалалық кеңес

Путбус қалалық кеңесінде 17 кеңесші бар. Орынтар соңғы жергілікті сайлаулар нәтижесінде келесідей үлестірілді:
Партия Дауыс үлесі Орын саны Христиан-демократтар (CDU) 31,08% 5 Солшылдар 13,37% 2 Еркін демократтар (FDP) 11,80% 2 Социал-демократиялық партия (SPD) 10,97% 2 Zukunft für Putbus сайлаушылар бірлестігі (Wählergemeinschaft) 7,52% 1 Pro Putbus сайлаушылар бірлестігі 7,44% 1 Bündnis für Rügen (BfR) сайлаушылар бірлестігі 6,32% 1 Unser Wissen für Putbus (UwfP) сайлаушылар бірлестігі 6,12% 1 Альянс '90 / Жасылдар 3,23% 1 Putbus сайлаушылар бірлестігі (PWG) 2,15% 1

Мэр

Путбус қаласының әкімі болып Харальд Бурвиц (FDP) таңдалды. Әкімнің өкілеттік мерзімі 7 жылды құрайды және 2015 жылы аяқталады. Қалалық кеңес Моника Шерфф пен Томас Мёллерді әкім орынбасарлары етіп сайлады.

Елтаңба

Путус қаласының елтаңбасы 1938 жылдың 9 желтоқсанында Штеттин губернаторы бекіткен және Мекленбург-Ворпомерн елтаңбалар тізілімінде No. 195 ретімен тіркелді.

Ту

Путбус қаласының туы екі бойлық қара және алтын (сары) түсті жолақтан тұрады. Тудың ортасында қала гербі орналасқан, ол екі жолақтың биіктігінің үштен екі бөлігін құрайды. Тудың ені мен ұзындығының қатынасы 5:3.

Туининг

Putbus Германиядағы Эутин қаласымен (1990 жылдың 3 қазанынан бері) және Польшадағы Реваль қаласымен (2002 жылдың 23 мамырынан бері) бауырлас қала болып табылады.

Сарай паркі

Сарай паркі (Schlosspark) 1804 жылы Вильгельм Мальте I-мен француз бағының стилінде салынды. Кейіннен ол ағылшын ландшафты паркіне айналдырылды. Онда лагунаның немесе бодденнің әдемі көріністері көптеп кездеседі. Шығыс Германия кезеңінен сақталған құрылыстар: 1824 жылғы апельсинхана, 1821-1824 жылдары салынған патшалық атқойма, 1867 жылғы мавзолей, 1844-1846 жылдары салынған сарай шіркеуі, приход шіркеуі, 1830/35 жылдары салынған маймыл үйі мен құсхана. Бұрын парктің ішінде орналасқан Путбус сарайы 1960 жылдары бұзылды. Паркте сонымен қатар алып және көне секвойялар, кедрлер, сары гүлді каштан ағаштары және тюльпан ағаштары сияқты сирек дендрологиялық түрлер де бар. Сарай паркіне қызыл және дала бұғылары үшін жабайы жануарлар қорығы қоса берілген.

Аранжирхана

XVIII ғасырда француз үлгісіндегі көңілді бақ Путбус графы Мориц Ульрих I-нің бастамасымен салынды. 1804/05 жылдары жойылған белведердің орнына 1824 жылы жылыжай немесе апельсиндік салынды, сондай-ақ Карл Фридрих Шинкельдің жобалары бойынша мұз үй (1816–1819) тұрғызылды. Қазіргі апельсиндік 1853 жылы салынған және берлиндегі сәулетші Август Стулер оны қайта жаңғыртқан. 1945 жылға дейін апельсиндік негізінен саябаққа арналған жергілікті емес бұталарды бейімдеу және жаз бойы сарай төңірегіне қойылған гүлдік өсімдіктерді қыста сақтау үшін пайдаланылды. Бұдан өзге, ғимарат мерекелік шараларға да қолданылды. 1945 жылдан кейін кейбір бөлмелер көшіп келген отбасыларға баспана ретінде берілді. 1973 жылы қалалық кітапхана мен курорт әкімшілігі апельсиндікте орналасты. Галереялардың бірінде көрмелер ашылды. 1996 жылдың басында негізгі ғимарат 16 апта ішінде толықтай қайта жаңғыртылып, 24 мамыр 1996 жылы Руген аралының көркем көрме орталығы ретінде пайдалануға берілді.

Патшалық астық үйлері

Патша сарайлары аттарды ұстауға, патша отбасы мен қонақтарына арналған жемшұқтарды, ат жабдықтары мен арбаларды сақтауға пайдаланылды, сондай-ақ ат күтімшілері үшін тұруға жағдай жасады. Путбус сарайының саябағындағы патша сарайларының аумағына жарыс жолы мен ескі темірші шеберханасы кіреді. 1817 жылы қонақтар үшін театрлық қойылымдар ескі сарайларға тиесілі шатырлы үйінде алғаш рет көрсетілді. Бұрынғы ғимарат бұзылғаннан кейін, жаңа сарайлар 1821-1824 жылдары классицизм стилінде, 16 аркалы терезе және үш аркалы есікпен, мүмкін Берлин сәулетшісі Иоганн Готфрид Штайнмайердің жобасы бойынша салынды. Ғимараттың шығыс жағы аттың бейнесі салынған дөңгелек оюмен әсемделген.

Сарай шіркеуі

Мәсіх шіркеуі – Путбус сарай паркінде орналасқан, 19 ғасырда салынған үш дәлізді шіркеу.

Мавзолей

Вильмництегі Әулие Мария Магдалина шіркеуі бастапқыда фон Путбус әулетінің отбасылық мазарат ретінде пайдаланылды. 1867 жылы ғана сарай паркі аумағында қазіргі кесене неоготикалық стильде салынды. Мұнда алғаш рет 1868 жылы Путбус князі Вильгельм Мальте II-нің (1833–1907) әйелі Ванда фон Путбус жерленді.

Бұрынғы Путбус сарайы

Путбус сарайы, сарай паркінде орналасқан, Путбус князьдерінің бұрынғы аристократиялық резиденциясы болған. 1960-1964 жылдар аралығында ғимарат бұзылып жатыс. Бүгінде сарайдың алғашқы орны бірнеше металл тіреулермен белгіленген, олар қазіргі далада ғимараттың жоспарын көрсетеді.

Театр үйі

Классицизм стилінде салынған ескі резиденциялық театр саябақтың қарсы бетінде тұр. Ол, шамасы, 1819-1821 жылдар аралығында ханзаданың бас сәулетшісі В. Штайнбахтың жетекшілігімен салынған. 1826 жылы Шинкельдің шәкірті Иоганн Готлиб Штайнмайер басшылығымен ғимараттың шеттері мен кіреберіс бөлігінің үстіне үшбұрышты шатырлар қосылып, қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілді. 1992-1998 жылдары ұқыпты түрде қалпына келтіріліп, қаланың ең ірі ғимараттарының біріне айналды. Тарихи тұрғыдан алғанда, театр көбінесе жазғы театр ретінде қолданылған. Путбус қаласының өз театр труппасы 1952-1968 жылдар аралығында ғана болды. Бүгінде 244 орындық бұл театр сахнасында тек келуші труппалар ғана қойылымдар қояды. Жыл сайын мамыр айында өткізілетін Путбус фестивалі Германияның түкпір-түкпірінен келушілерді тартады.

Цирк

Классикалық стильдегі ғимараттар бұл дөңгелек айналма жолды қоршайды, ол Цирк деп аталады, және жергілікті барлық жолдар осы жерде түйіседі. Анық бөлінген саябақ алаңы алаңның ішкі шеңберін толтырады, ал оның орталық нүктесі биік обелискпен белгіленген. Путбус циркі – Германиядағы біркелкі жобаланған соңғы цирк, оны 1828 жылдан бастап Путбус князі Вильгельм Мальте I салған, сонымен бірге «Цирк» үлгісіндегі ағылшын Бат (римдік: Aquae Sulis) қаласындағы және француз бақшаларындағы Педагогиумды құрған. 1845 жылы ол неоклассикалық үйлермен 1845 жылға дейін дамытты. Князь Мальте I тұсында салынған барлық ғимараттар әлі де сақталған, тек олардың мақсаты өзгерді. Мысалы, 1833-1836 жылдары Путбус князі Вильгельм Мальте I Иоганн Готтфрид Штайнмайердің жобасы бойынша салынған Корольдік Путбус Педагогиумы. Қазір бұл ғимаратта «Путбус IT колледжі» орналасқан. Екінші жағынан, 1835 жылы теңізші Вилькен салған Педагогиумның жатақханалық бөлімі (Nebenalumnat) бар. Бұл ғимарат қазір «IT Science Centre» орталығына айналды.

Бұрынғы Putbus Pedagogium

Цирктегі ең үлкен үй – бұрынғы Путбус Педагогиумы. Путбус ханзадасы Мальте өзінің аристократиялық резиденциясында өзінің аумағындағы балаларды білім беру және тәрбиелеу мақсатымен жоғары білім беру мекемесін ашуды қалаған. Ол 1833 жылы Цирк көшесіндегі 16-шы үйді салдырған. Путбус князьдік Педагогиумы интернат, асхана және гимназиямен бірге салынды. 1836 жылы ол оны Пруссия мемлекетіне Pädagogium Regium (Корольдік Педагогиум) ретінде тапсырды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Педагогиум Батыс Помераниядағы Грайфсвальд университетінен кейін ең маңызды білім беру мекемесі болды. 1941-1945 жылдары бұл ғимаратта Рюгеннің Ұлттық-саяси білім беру институттары орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1946 жылдан 1975 жылға дейін мұнда мұғалімдер даярланды. Кейде 200-ге жуық студент білім алды. 1975 жылдан 1994 жылға дейін ғимаратта саңырау балалар оқытылды. 1994 жылы Мүгедектігі бар, саңырау, нашар еститін және саңырау-соқыр балаларға көмек көрсетуге арналған қайырымдылық қоры мекемені өз басқаруына алды. 2000 жылдан 2002 жылға дейін тарихи ғимараттың бір бөлігі бос тұрып, "Көп мүгедектігі бар есту қабілеті бұзылған балаларға арналған арнайы білім беру орталығы" Путбустағы жаңа ғимарат кешеніне көшкендіктен, тоқырап қалды. 2002 жылдан бері Педагогиумда Putbus IT колледжі орналасқан, ол компьютерлік ғылым саласындағы мамандарды даярлайтын жеке білім беру және оқу орталығы. Қаланың батысында Педагогиуммен де байланысы бар Primanerloch деп аталатын жер орналасқан.

Август-Бебель-Страссе

Август Бебель көшесінде қаланың негізі қаланған кезден бері сақталған көптеген бір қабатты сауда үйлері бар.

Касневицтегі шіркеу

Касневиц ауылында 14 ғасырдың екінші жартысына қатысты Әулие Яков шіркеуі орналасқан.

Лаутербахтағы монша үйі мен Гоур орманы

Гур моншасы 1817-1818 жылдары классицизм стилінде салынған. Моншаға Лаутербах (Рюген) қаласының жанындағы Гоор Муглиц табиғи қорығындағы ормандардың құрметіне осы ат берілген.

Фашизм құрбандарына арналған ескерткіш

Ескерткіш 1978 жылға дейін салынған және Лаутербах жағажайындағы Хаус Гоордың алдында орналасқан. Ол 1945 жылдың сәуір айында Штутхоф концлагерінен мәжбүрлеп шығарылғандардың құрбандарын еске алады. Ескерткіш мүсінші Вернер Штётцер жасаған, ал оған чех жазушысы Юлиус Фучик жазған жазу орнатылған. 1990 жылы урнаның бұзылып, ұрланғаннан кейін, 1995 жылы қайта ашылды.

Вильмництегі шіркеу

Магдалина шіркеуі – Вильмниц ауылындағы кешкі романдық/готикалық стилдегі кірпіштен салынған шіркеу.

Лаутербах маңындағы мегалит қабір

Лонвиц пен Лаутербах арасында Расендер Роланд темір жолының бойында Жаңа тас дәуірінен қалған мегалитикалық қабір орналасқан.

Жол

L 29 мемлекеттік жолы Путбус қаласынан өтеді, ол Рюгеннің "туристік айналымдық жолдарының" бірі ретінде Рюгеннен Рейнсбергке дейінгі неміс даңғылдары маршрутының бөлігі болып табылады. Путбус қаласы L 301 жолы арқылы Берген қаласына да қосылған.

Автобус

Облыстық автобустар Путбус қаласын жақын орналасқан Стралсунд және Берген сияқты қалалармен байланыстырады. Автобустарды Rügener Personennahverkehr басқарады.

Қайық

Бұрынғы балықшылар ауылы Лаутербах, Рюгшер Бодденнің жағасында орналасқан, қазір Путбус округінің ауылы болып табылады. Лаутербах портынан жаз маусымында түрлі экскурсиялар ұсынылады, оның ішінде Оңтүстік-Шығыс Рюген биосфералық қорығындағы Вильм аралына саяхаттар, сондай-ақ Рюгишен Бодден арқылы лагуна круиздері. 1993 жылдың 7 маусымында Германия теңіздік іздеу және құтқару қызметіне (DGzRS) тиесілі құтқару қайығы "Putbus" деп аталып, Лаутербах портына орналастырылды. DGzRS ішінде "SRB 37" деп белгілі болған қайық 1993 жылы Берндегі "Fassmer" кеме жасау шеберханасында 1261 нөмірімен салынды және DH 3 шақыру белгісіне ие.

Темір жол

Путбус станциясы Берген-ауф-Рюген–Лаутербах Моле темір жолында және Лаутербахтан (Мол) Путбус, Бинц, Селин және Бааб арқылы Гёхренге дейін жүретін Racing Roland деп аталатын бу локомотивінің тар тетікті желісінде орналасқан. Путбус пен Лаутербах Моле арасындағы екі темір жол желісінің ортақ бөлігі 750 мм және 1435 мм рельс кеңдігі үшін арнайы екі рельсті жүйемен жабдықталған. Осылайша, екі рельс кеңдігіндегі (тар және стандартты кеңдіктегі) пойыздар кезекпен осы учаскеде жүреді.