Кіріспе

Бликлинг уағыздары – англосаксондық Англиядан шыққан анонимді уағыздар жинағы. Олар көне ағылшын тілінде жазылған және он бірінші ғасырдың басына дейін жазылған, бұл оларды ортағасырлық Англиядан сақталған ең көне уағыздар жинақтарының біріне айналдырады, екінші маңызды дереккөз – Верчелли кітабы. Олардың аты бір кезде оларды сақтаған Норфолк графтығындағы Бликлинг Холлдан алынған; қолжазба қазір Принстон университетінің Шейд кітапханасында, MS 71 тіркеу нөмірімен сақталуда.

Жинақтың шығу тегі мен аудиториясы

Уағыздардың шығу тегі немесе олардың қандай аудиторияға арналғаны туралы көп мәлімет жоқ. Д. Г. Скраггтың бағалауынша, қолжазба бастапқыда бірнеше көздерден уақыт өте жиналған жинақ. Жазушылар шіркеу жылының хронологиясын сақтай отырып, алдын ала жоспарланған түсінікке сәйкес кітапты жинауға тырысты, мүмкін, әртүрлі көздерден жекелеген материалдарды, емес, материалдардың тұтас бөліктерін алды. Бұл жинақ Англияның оңтүстік-шығысындағы Верчелли кітабының уағыздарымен көп ортақ емес, бұл "Бликлинг" уағыздарының басқа аймақтық және интеллектуалдық ортада жиналғандығын көрсетеді; уағыздардың тілі Мерсиялық шығу тегін көрсетеді. Жинақта MS Cambridge, Corpus Christi College 198 атты тағы бір уағыз жинағымен де кейбір ортақтықтар бар, оның шығу тегі де толыққанды түсініксіз, бірақ оның Батыс Мидлендс аймағында пайда болған болуы мүмкін. Сондай-ақ, уағыздардың латын тілінде емес, ескі ағылшын тілінде жазылуы маңызды болғанымен, "осы ежелгі және жиі қолданылатын христиандық халықты тәрбиелеу материалдарының жинағында нақты қауымның немесе оқырман аудиториясының сезімі шамалы", ал материалдың арналған аудиториясы негізінен белгісіз болып қалады.

ХVІ ғасырдағы ғажайып уағыз

Бликлинг уағыздарының ең танымал және кеңінен зерттелгені – XVI (Морристің басылымында XVII), 'To Sanctae Michaeles Mæssan' ('Михаил қасиеттісінің миссасы туралы', әдетте оннан он бірінші ғасырлардағы Англо-саксон Англиясында 29 қыркүйекте тойланатын). Бұл уағыз жақсы жазылғанымен емес, бір жағынан, англосаксондықтардың Италияға қажылық сапарларымен, екінші жағынан, ескі ағылшын тіліндегі Беовульф поэмасымен ұқсастығымен ерекшеленеді. Уағыз 'De apparitione Sancti Michaelis' (Bibliotheca Hagiographica Latina 5948) атты латын агиографиялық мәтіннің аудармасы болып табылады. Бұл оқиға Италияның оңтүстік-шығысындағы Апулиядағы Монте-Сант-Анжело қасиетті орнының негізін қалайды, ол Батыс Еуропадағы Киелі Михаилға арналған ең көне шіркеу және орта ғасырлардағы маңызды қажылық орталығы. 'De apparitione' қолжазбаларының ең ерте нұсқалары тоғызыншы ғасырдың басына жатады, сондықтан бұл нұсқа сегізінші ғасырда жазылған болуы мүмкін. Мәтінде Киелі Михаилдың үш түрлі 'көрінісі' баяндалады, олардың 'ешқандай ортақ белгісі жоқ сияқты және кем дегенде үш қабаттан тұратын баяндауды ұсынады'; мәтіннің ең көне қабаттары, мүмкін, алтыншы ғасырдың жоғалған нұсқасына дейін жетеді. Таяу Шығыстан Италияға келген Михаилға табыну Франкияға тарады, онда ирланд абыздары осы туралы білді; бұл сенім Ирландияда танымал болды, одан ол жетінші ғасырда Англо-саксон Англиясына тарады. Монте Гарганоға бірнеше англосаксон қажылары өткені де белгілі: үңгір қабырғаларына есімдерін жазған көптеген қажылардың ішінде бесеуі англосаксон есімдерін, ал кейбіреулері руналарда жазған. Олардың жазылған мерзімі белгісіз, бірақ шамамен 700 және 850 жылдар аралығында болуы керек. Норт, Аллард және Гиллис пікірінше, «тарихи контекст осы еңбектің жанрын [Бликлинг уағызы XVI] уағыздан туристік буклетке айналдырады». Бликлинг уағызы XVI Эйншамдық Эльфриктың 29 қыркүйектегі кейінгі уағызымен ортақ көздерге ие болуы мүмкін, ол 'De apparitione' латын немесе жергілікті нұсқасы болды. Бликлинг уағызы XVI мен оның аудармасы болып табылатын латын мәтіні арасындағы ең айқын айырмашылық – Бликлинг уағызы XVI Visio sancti Pauli-ден алынған тозақтың сипаттамасымен аяқталады; ең жақын параллельдер тоғызыншы ғасырдың латын нұсқасымен, Visio-ның XI редакциясымен, аралдық және, мүмкін, ирландтық шығу тегімен ұқсас. Бликлинг уағызы XVI тозақ туралы сипаттамасы Беовульфтегі Грендел үйінің сипаттамасымен жақын байланысты (2719-33 жолдар). Уағыз поэзияға тікелей әсер еткен болуы мүмкін, немесе екі мәтін де ортақ көздерден алынған болуы мүмкін; осы байланыстың ең жаңағы зерттеуі Чарльз Д. Райтқа тиесілі, ол ортақ көзден тәуелсіз шығуды дәлелдейді.

Басылымдар мен аудармалар

Моррис, Р. (ред. және аудар. ), "X ғасырдың Бликлинг уағыздары". Early English Text Society, o. s. 58, 63, and 73 (Oxford University Press: London, 1874–80; 1880, 1967 және 2000 жылдары бір томдық болып қайта басылған) Google Books-тан да қолжетімді. Виллард, Рудольф (ред. ), The Blickling Homilies: The John H. Scheide Library, Titusville, Pennsylvania, Early English Manuscripts in Facsimile 10 (Rosenkilde and Bagger: Copenhagen, 1960) [Факсимильді басылым] Келли, Ричард Дж. (ред. және аудар. ), "Бликлинг уағыздары", 2 томдық (Continuum: London and New York: 2003 9)

Екіншілік әдебиет

Гатч, Милтон Мак., "Бликинглинг хомилияларының белгісіз аудиториясы", Anglo Saxon England 18 (1989), 99–115
Джеффри, Дж. Элизабет. Бликинглинг руханияты және ескі ағылшын тіліндегі уағыз: мәтіндік талдау (Mellen: Lewiston, 1989)
Лапидж, Майкл (ред.), Anglo Saxon England-тың Blackwell энциклопедиясы (Blackwell: Oxford, 1999), 241–2 беттер
Скрагг, Д. Г., "Бликинг қолжазбасының уағыздары" in Learning and Literature in Anglo Saxon England, Майкл Лапидж және Гельмут Гнеус (Cambridge University Press: Cambridge, 1985), 299–316 беттер.